GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 18 દીકરીની વિદાય

દીકરીની વિદાય સ્વાધ્યાય

1. પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (✓) નિશાની કરો:

Question 1. “હેંદી મૂકી ચાલ્યું આજે ઘરનું એ અજવાળું એટલે કોણ ?"
(A) પ્રકાશ
(B) ધરનું અજવાળું
(C) દીકરી
(D) દીકરો
Answer: (C) દીકરી

Exam Tip: For multiple-choice questions about characters or meanings, always relate the description back to the core theme or character of the poem.

Question 2. નીચેનામાંથી કયું રૂપક દીકરીને લાગુ પડતું નથી?
(A) ઘરની અમીરાત
(B) ઘરનું અજવાળું
(C) ગોખનો દીવો
(D) ફાનસ
Answer: (D) ફાનસ

Exam Tip: Understand the metaphors used in the poem. Daughter is linked to valuable and warm imagery, while 'lantern' implies something temporary or artificial.

Question 3. દીકરી જતાં સૌની આંખો કેવી થઈ ગઈ?
(A) કોરી પડી ગઈ
(B) ભીંજાઈ ગઈ
(C) લાલ થઈ ગઈ
(D) ફાટી રહી
Answer: (B) ભીંજાઈ ગઈ.

Exam Tip: Pay attention to the emotional impact described in the poem. The departure of a daughter brings tears, indicating a moistening of eyes.

Question 4. દીકરી ક્યાં જઈ રહી છે?
(A) ફરવા
(B) પ્રવાસમાં
(C) પિયરમાં
(D) સાસરે
Answer: (D) સાસરે

Exam Tip: Remember the central theme of the poem, which describes a daughter's departure for her in-laws' house after marriage.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. રંગોળીમાં પહેલાં જેવી ભાત હવે કેમ નહિ પડે?
Answer: રંગોળીમાં પહેલાં જેવી ડિઝાઈન હવે નહીં બને, કેમ કે ઘરની મિરાત (દીકરી) દૂર દૂર જતી રહી છે.
In simple words: The rangoli designs will not be the same because the daughter, who was the wealth of the house, has gone far away.

Exam Tip: Connect the absence of the daughter with the change in the household's aesthetics and happiness, as she was the one who added charm.

Question 2. દીકરીને ઘરનું અજવાળું કેમ કહેવામાં આવે છે?
Answer: દીકરીને ઘરનું અજવાળું કહેવામાં આવ્યું છે, કારણ કે દીકરીએ ઘરને ગરમ અને પ્રેમાળ રાખ્યું છે.
In simple words: A daughter is called the light of the house because she always keeps the home warm and full of love.

Exam Tip: Focus on the daughter's role in creating a loving and vibrant atmosphere in the home, which justifies her being called its 'light'.

3. નીચેના પ્રશ્નનો સવિસ્તાર ઉત્તર લખો:

Question 1. દીકરી વિદાયની વેદના કાવ્યના આધારે વર્ણવો.
Answer: દીકરીની વિદાયના કારણે ઘરમાં અને શેરીમાં ખાલીપો ઊભો થયો છે; કારણ કે દીકરીએ પોતાના સ્નેહથી ઘર અને શેરીને હૂંફથી જોડવાનું કાર્ય કર્યું હતું. તેના જવાથી સ્વજનો દુઃખી છે. દીકરીનાં સંસ્મરણો તાજાં થાય છે. તેમને એવું લાગે છે કે જાણે દીવો ગોખમાંથી ચાલ્યો ગયો. હવે આંગણામાં પહેલાં જેવી રંગોળીની ભાત પડશે નહીં. ઘરની મિરાત ચાલી ગઈ છે, ઘરનું અજવાળું પણ જતું રહ્યું છે.
In simple words: The daughter's departure creates emptiness in the house and street. She united the home with her love and warmth. Her family feels sad, recalling her memories, as if the lamp from the niche has left. The rangoli designs will no longer be the same, as the wealth and light of the house are gone.

Exam Tip: To describe the pain of a daughter's farewell, highlight the feelings of emptiness, sadness, and the loss of joy and warmth in the family and surroundings.

1. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. ઘરનું અજવાળું એટલે કોણ? તે ક્યાં ચાલ્યું ગયું?
Answer: ઘરનું અજવાળું એટલે દીકરી. તે પોતાના હાથમાં મહેંદી લગાવીને સાસરે જતી રહી છે.
In simple words: The daughter is the light of the house. She has left for her in-laws' home after decorating her hands with henna.

Exam Tip: Clearly identify who the 'light of the house' refers to and state their destination as described in the poem.

Question 2. દીકરી જતાં સ્વજનોને કેવું લાગે છે? દીકરીના અભાવે ક્યાં ક્યાં ખાલીપો અનુભવાય છે?
Answer: દીકરી જતાં સ્વજનોને એવું લાગે છે કે ગોખલામાંથી દીવો જતો રહ્યો છે. દીકરીના અભાવે ઘરમાં અને શેરીમાં ખાલીપો અનુભવાય છે.
In simple words: When the daughter leaves, family members feel as if a lamp has gone out from its niche. Her absence creates emptiness in both the house and the street.

Exam Tip: Express the emotional void left by the daughter's departure and specify the places where her absence is keenly felt.

Question 3. દીકરીના સાસરે જવાની શી શી અસર પડશે?
Answer: દીકરીના સાસરે જવાથી ઘર અને શેરીમાં ખાલીપો અનુભવાશે. રંગોળીમાં પહેલાં જેવી ભાત હવે પડશે નહીં. બધાની આંખો આંસુઓથી ભીંજાશે.
In simple words: The daughter's departure to her in-laws' house will bring emptiness to the home and street. The rangoli designs will not be the same, and everyone's eyes will be moist with tears.

Exam Tip: List the specific changes and emotional impacts that will occur in the household and community due to the daughter's marriage and departure.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. દીકરીએ ઘરને કેવું રાખ્યું છે?
Answer: દીકરીએ ઘરને હૂંફાળું રાખ્યું છે.
In simple words: The daughter has kept the house warm and loving.

Exam Tip: For one-sentence answers, directly state the fact mentioned in the poem without extra elaboration.

Question 2. કવિએ દીકરીને ઘરની શું કહી છે?
Answer: કવિએ દીકરીને ઘરની મિરાંત કહી છે.
In simple words: The poet has called the daughter the 'wealth' of the house.

Exam Tip: Identify the specific metaphor or title used by the poet for the daughter in the context of the home.

Question 3. ઘર અને શેરીને જોડવાનું કામ કોણે કર્યું છે?
Answer: ઘર અને શેરીને જોડવાનું કામ દીકરીએ કર્યું છે.
In simple words: The daughter has connected the home and the street.

Exam Tip: Remember the daughter's unique role in fostering connections between the private home and the public community.

Question 4. દીકરી જાતાં કેવું લાગતું?
Answer: દીકરી જતી વખતે એવું લાગતું કે ગોખેથી દીવો ચાલ્યો ગયો.
In simple words: When the daughter left, it felt as if the lamp from the niche had gone.

Exam Tip: Use the direct simile or metaphor provided in the poem to describe the feeling of loss when the daughter departs.

દીકરીની વિદાય વ્યાકરણ (Vyakaran)

1. સાચો સમાનાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:

Question 1. હૂંફાળું
(અ) સ્નેહભર્યું
(બ) ઊકળતું
(ક) નકામું
Answer: (અ) સ્નેહભર્યું

Exam Tip: For synonyms, choose the option that most closely matches the meaning of the given word, focusing on its emotional or descriptive quality.

Question 2. મિરાંત
(અ) મીરાં
(બ) દોલત
(ક) અમી
Answer: (બ) દોલત

Exam Tip: Understand the context of the word 'મિરાંત' in the poem to select the appropriate synonym, which refers to wealth or inheritance.

2. સાચો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ શોધીને લખો:

Question 1. અજવાળું
(અ) અંધારું
(બ) પ્રકાશ
(ક) તેજસ્વી
Answer: (અ) અંધારું

Exam Tip: For antonyms, select the word that means the exact opposite of the given word. 'Light' is opposed by 'darkness'.

Question 2. હૂંફાળું
(અ) બરફ
(બ) ઠંડું
(ક) ઊનું
Answer: (બ) ઠંડું

Exam Tip: The opposite of 'warm' or 'cozy' is 'cold'. Avoid options that describe a state (like ice) rather than a temperature.

3. આપેલા શબ્દોમાંથી સાચી જોડણી શોધીને લખો:

Question 1.
(અ) અઝવાળું
(બ) અજવાળું
(ક) અજવાળું
Answer: (ક) અજવાળું

Exam Tip: Pay close attention to subtle differences in spelling, especially 'ઝ' versus 'જ', to identify the correct form.

Question 2.
(અ) મિરાંત
(બ) મીરાંત
(ક) મીરાત
Answer: (અ) મિરાંત

Exam Tip: Carefully observe the vowel marks and nasalization, like the placement of 'ઈ' versus 'આ' or the use of 'ં', to pick the correct spelling.

Question 3.
(અ) ફળિયું
(બ) ફળીયુ
(ક) ફળીયું
Answer: (અ) ફળિયું

Exam Tip: Focus on the correct usage of short ('િ') and long ('ી') vowel sounds and the 'ય' versus 'યુ' ending for accurate spelling.

4. લિંગ શબ્દ ઓળખાવો:

Question 1. સ્ત્રીલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ફળિયું
(બ) દીવો
(ક) રંગોળી
Answer: (ક) રંગોળી

Exam Tip: To identify gender, try forming simple sentences with the word and observe which pronoun or adjective ending sounds natural (e.g., 'મારી રંગોળી' - 'my rangoli').

Question 2. નપુંસકલિંગ શબ્દ ઓળખાવો.
(અ) ગોખ
(બ) દીકરી
(ક) અજવાળું
Answer: (ક) અજવાળું

Exam Tip: For neuter gender, look for words that typically end with '-ઉં' or '-ડું' in Gujarati, like 'અજવાળું' (light).

5. વચન બદલો:

Question 1. દીકરી
(અ) દીકરો
(બ) દીકરીઓ
(ક) દીકરીયો
Answer: (બ) દીકરીઓ

Exam Tip: To change number, remember that for feminine nouns ending in 'ઈ', the plural often uses 'ઓ' (e.g., 'દીકરી' becomes 'દીકરીઓ').

Question 2. ફળિયું
(અ) ફળિયાં
(બ) ફળિયુઓ
(ક) ફળીઓ
Answer: (અ) ફળિયાં

Exam Tip: For neuter nouns ending in 'ઉં', the plural form usually changes to 'આં' (e.g., 'ફળિયું' becomes 'ફળિયાં').

દીકરીની વિદાય Summary in Gujarati

દીકરીની વિદાય કાવ્ય-પરિચય

અનિલ પ્રેમજીભાઈ ચાવડા (જન્મ: 10-05-1985)

આ કાવ્યમાં દીકરીનાં લગ્ન પછીના ઘર અને શેરીની પરિસ્થિતિનું વર્ણન છે. દીકરી સાસરે વિદાય થઈ છે. ઘરમાં અને શેરીમાં ખાલીપો અનુભવાય છે. તેઓને લાગે છે કે ઘરનો દીપક દીકરી જતો રહ્યો છે, ઘરના રંગોળીમાં હવે પહેલાં જેવી ભાત પડશે નહીં.

કાવ્યની સમજૂતી આટઆટલાં વર્ષો જેણે ઘર હૂંફાળું રાખ્યું (તે) ઘરનું અજવાળું (દીકરી) મહેંદી મૂકી આજે ચાલ્યું. (દીકરી સાસરે ગઈ.)

દીકરી જતાં એવું લાગે છે કે જાણે ગોખમાંથી દીવો ગયો. હવે ગમે તેટલું સીવો પરંતુ આ ફળિયું સંધાશે નહીં. (ફળિયામાં ખાલીપો લાગે છે.) જેની પગલી પડતાં સઘળે રજવાડું થઈ જતું તે ઘરનું (દીકરી) અજવાળું આજે મહેંદી મૂકી ચાલ્યું. (દીકરી સાસરે ગઈ.)

દીકરીની વિદાય શબ્દાર્થ (Meanings)

• હૂંફાળું – સ્નેહભર્યું; warm.
• અજવાળું – પ્રકાશ; light.
• ગોખ-ગોખલો; a recess in a wal.
• ફળિયું – શેરી; street.
• રજવાડું- દેશી રાજ્ય; native state.
• મિરાત – વારસો, દોલત, અમીરાત, પૂંજી; wealth.
• ભીંજાવું-પલાળવું; to wet.
• પરવાળું – પ્રવાલ; coral.