GSEB Class 9 Gujarati Textbook Solutions Chapter 11 વારસાગત

સ્વાધ્યાય

1. પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (V) નિશાની કરો :

Question 1. મગનની મહેનતનો બદલો રામશંકરે કઈ રીતે આપ્યો?
(A) થોડા પૈસા આપીને
(B) ઢોર-ઢાંખર આપીને
(C) જમીનનો એક કટકો આપીને
(D) મકાન આપીને
Answer: (C) જમીનનો એક કટકો આપીને
In simple words: રામશંકરે મગનને જમીનનો એક ભાગ આપ્યો કારણ કે તેણે ખૂબ જ સખત મહેનત કરી હતી.

Exam Tip: MCQ પ્રશ્નોમાં, બધા વિકલ્પો ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને વાર્તાના સંદર્ભમાં સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.

Question 2. મગનને પગ નીચેની જમીન સરી જતી કેમ લાગી?
(A) ધરતીકંપનો અનુભવ થવાથી
(B) “આ જમીન તારી નથી.' એવા મોહનના શબ્દો સાંભળીને.
(C) સ્તબ્ધ સ્વજનોને જોઈને
(D) રામશંકરના અવસાનના સમાચાર સાંભળીને
Answer: (B) “આ જમીન તારી નથી.' એવા મોહનના શબ્દો સાંભળીને.
In simple words: મગનને મોહન દ્વારા કહેવામાં આવ્યું કે જમીન તેની નથી, જેના કારણે તેને ખૂબ જ આઘાત લાગ્યો.

Exam Tip: પ્રશ્નમાં પૂછવામાં આવેલી લાગણી કે પ્રતિક્રિયાના કારણને વાર્તાના ઘટનાક્રમ સાથે સાંકળીને યાદ રાખો.

Question 3. ‘હું રામશંકરનો દીકરો છું'-આ વાક્યનો ભાવાર્થ નીચેનામાંથી જણાવો.
(A) મારા ઉપર વિશ્વાસ કરવો નહિ.
(B) પિતા-પુત્રના વિચારો જુદા પડે છે.
(C) હું જ જમીનનો વારસદાર છું.
(D) મારા પિતાના વિચારો અને ખાનદાની મને વારસામાં મળી છે.
Answer: (D) મારા પિતાના વિચારો અને ખાનદાની મને વારસામાં મળી છે.
In simple words: મોહન કહેવા માંગતો હતો કે તેણે પોતાના પિતાના સારા ગુણો અને ઉમદા સ્વભાવને વારસામાં મેળવ્યા છે.

Exam Tip: વાર્તામાં પાત્રો દ્વારા બોલાયેલા મહત્વના વાક્યોનો ઊંડો અર્થ સમજવાનો પ્રયત્ન કરો.

Question 4. ‘મારી જમીનમાં સોનાનો સૂરજ' વાક્યનો અર્થ શોધો.
(A) જમીનમાં કશું જ ઊપજતું નથી.
(B) જમીનમાં મબલક પાક ઊપયો છે.
(C) જમીનમાંથી સોનું મળી આવ્યું છે.
(D) સોનાના પતરામાં સૂરજનું ચિત્ર છે.
Answer: (B) જમીનમાં મબલક પાક ઊપયો છે.
In simple words: આ વાક્યનો મતલબ છે કે જમીનમાં પુષ્કળ અને સમૃદ્ધ પાક ઉત્પન્ન થયો છે.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગો અને વાક્યપ્રયોગોના શાબ્દિક અર્થને બદલે તેના સાચા ભાવાર્થને સમજો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો :

Question 1. સ્વજનોએ મોહનને કઈ સલાહ આપી?
Answer: પરિવારજનોએ મોહનને મગન પાસેથી જમીન પાછી મેળવી લેવાની સલાહ આપી. તેઓએ તેને કહ્યું, ‘તારા પિતાએ આ જમીન મગનને આપી તે સાચું છે, પણ તેનો કોઈ આધાર ક્યાં છે? વ્યવહારિક બન.'
In simple words: મોહનના સંબંધીઓએ તેને મગન પાસેથી જમીન પાછી લેવાનું કહ્યું. તેઓએ કહ્યું કે જમીન આપ્યાનો કોઈ પુરાવો નથી, તેથી વ્યવહારુ બનો.

Exam Tip: ટૂંકા પ્રશ્નોના ઉત્તરોમાં, મુખ્ય મુદ્દાઓ સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્ત રીતે રજૂ કરો.

Question 2. મોહને દસ્તાવેજમાં સહી કરી આપી કારણ કે.
Answer: મગને જણાવ્યું કે તમારા પિતા રામશંકરની કૃપાથી તેની જમીનમાં સમૃદ્ધિ આવી છે. આ સાંભળીને, મોહને તરત જ તેને ધમકાવીને પૂછ્યું, “આ જમીન તારી છે તેનો કોઈ આધાર, કોઈ લેખિત પુરાવો છે તારી પાસે?” મોહનના આ પ્રકારના શબ્દો સાંભળ્યા પછી મગને દસ્તાવેજ પર સહી કરી આપી.
In simple words: મગને મોહનને કહ્યું કે તેના પિતાની કૃપાથી તેની જમીનમાં ખૂબ પાક થયો છે. આ સાંભળીને મોહને ગુસ્સામાં પૂછ્યું કે શું તેની પાસે જમીનની માલિકીનો કોઈ લેખિત પુરાવો છે. મોહનના આ શબ્દો સાંભળીને, મગને દસ્તાવેજ પર સહી કરી.

Exam Tip: કારણદર્શક પ્રશ્નોમાં, ઘટના અને તેના પાછળના કારણોને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવો.

3. નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તાર ઉત્તર આપો :

Question 1. “મોહને પિતાની ખાનદાનીનો વારસો જાળવ્યો હતો.’- આ વિધાન સમજાવો.
Answer: મોહનના પિતા રામશંકર હતા. તેમની જમીન છેલ્લા દસ વર્ષથી મગન ખેડતો હતો. મગન ઠંડી, ગરમી કે વરસાદની પરવા કર્યા વિના સખત મહેનત કરતો. જેના કારણે દર વર્ષે ફળો, શાકભાજી અને અનાજનો પુષ્કળ પાક થતો અને ઘણી કમાણી થતી. મગનની મહેનતનો બદલો આપવાનો સારો વિચાર આવતાં રામશંકરે મગનને જમીનનો એક નાનો ભાગ આપ્યો હતો. પરંતુ કાયદેસરનું લખાણ થાય તે પહેલાં રામશંકર અવસાન પામ્યા. સગાંવહાલાંએ મોહનને જમીન પાછી લેવા ઉશ્કેર્યો. સગાંવહાલાંની હાજરીમાં મોહને મગનને ધમકાવ્યો અને તેની પાસેની જમીન તેની છે તેનો કોઈ આધાર કે લેખિત પુરાવો હોય તો બતાવવા કહ્યું. પછી તેને કાગળો પર સહી કરવાનું કહ્યું. મગને સહી કરી. મોહન બોલી ઊઠ્યો, ‘આજથી આ જમીન કાયદેસર તારી થઈ ગઈ. તેને સાચવ, આ તારો દસ્તાવેજ." આશ્ચર્યચકિત સગાંવહાલાંએ પ્રશ્નાર્થ નજર નાખી એટલે મોહને મગનને ખભે હાથ મૂકી કહ્યું, “હું રામશંકરનો દીકરો છું.' આ રીતે મોહને પોતાના પિતાની ઉમદા પરંપરા જાળવી. આ રીતે આ પાઠનું શીર્ષક ‘વારસાગત’ પણ યોગ્ય છે.
In simple words: મોહનના પિતા રામશંકરે મગનને તેની મહેનત માટે જમીનનો એક ભાગ આપ્યો હતો, પરંતુ તે લખાણ થાય તે પહેલાં ગુજરી ગયા. સંબંધીઓના દબાણ છતાં, મોહને મગનને જમીન પાછી ન લીધી. તેણે મગનને જમીનના કાગળો પર સહી કરાવીને તે જમીન કાયદેસર રીતે તેની કરી આપી, એમ કહીને કે તે પોતાના પિતાનો દીકરો છે અને તેમની ઉમદા પરંપરા જાળવશે.

Exam Tip: લાંબા જવાબોમાં, વાર્તાના મુખ્ય પાત્રોના ગુણધર્મો અને તેમના નિર્ણયો પાછળના તર્કોને વિગતવાર સમજાવો.

Question 2. ‘વારસાગત’ શીર્ષકની યથાર્થતા ચર્ચો.
Answer: “વારસાગત” શીર્ષક વાર્તા માટે ઘણું યોગ્ય છે. આ શીર્ષક ફક્ત ધનસંપત્તિના વારસાને બદલે સારા ગુણો અને મૂલ્યોના વારસા પર ભાર મૂકે છે. રામશંકરે મગનને જમીન આપીને ઉદારતા દર્શાવી હતી. તેમના પુત્ર મોહને પણ પોતાના પિતાના એ જ ઉત્તમ ગુણો અપનાવ્યા અને મગન પાસેથી જમીન પાછી ન લીધી. તેણે પરિવારના સભ્યોના દબાણ હોવા છતાં પણ પોતાના પિતાની ઉદારતા અને ઈમાનદારીની પરંપરા જાળવી. આ રીતે મોહને પોતાના પિતાની ખાનદાનીનો વારસો સાચવી રાખ્યો. તેથી, વાર્તાનું શીર્ષક ‘વારસાગત’ ખૂબ જ અર્થપૂર્ણ છે.
In simple words: "વારસાગત" શીર્ષક વાર્તા માટે ખૂબ જ યોગ્ય છે કારણ કે તે ફક્ત જમીન કે પૈસાના વારસાને બદલે સંસ્કારો અને મૂલ્યોના વારસા પર ભાર મૂકે છે. મોહને તેના પિતા રામશંકરની ઉદારતા અને ઈમાનદારીના ગુણો વારસામાં મેળવ્યા હતા, અને તેણે તેમને જાળવી રાખ્યા.

Exam Tip: શીર્ષકની યથાર્થતા ચર્ચતી વખતે, વાર્તાના મુખ્ય વિષય, પાત્રોના કાર્યો અને તેમના નૈતિક મૂલ્યો સાથે શીર્ષક કેવી રીતે સુસંગત છે તે સ્પષ્ટ કરો.

વારસાગત પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. રામશંકરે મગનને જમીનનો એક કટકો કેમ કાઢી આપ્યો?
Answer: મગન રામશંકરની જમીનની છેલ્લાં દસ વર્ષથી સંભાળ રાખતો હતો. ઠંડી, ગરમી કે વરસાદની પરવા કર્યા વિના, તેણે તે જમીનમાંથી પુષ્કળ પાક મેળવી આપ્યો હતો. આથી, રામશંકરને તેની આ સખત મહેનતનો બદલો આપવાનો સારો વિચાર આવતાં, તેમણે મગનને જમીનનો એક ભાગ આપ્યો.
In simple words: રામશંકરે મગનને જમીનનો એક ભાગ આપ્યો કારણ કે મગને દસ વર્ષ સુધી તેમની જમીનની સારી રીતે સંભાળ રાખી હતી અને ખૂબ પાક ઉગાડ્યો હતો, તેથી રામશંકર તેની મહેનતનો બદલો આપવા માંગતા હતા.

Exam Tip: પાત્રોના કાર્યો પાછળના કારણોને હંમેશા સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો, જેમ કે અહીં રામશંકરની ઉદારતા.

Question 2. "હું રામશંકરનો દીકરો છું.' આ વિધાન દ્વારા મોહન શું છે કહેવા માગે છે?
Answer: “હું રામશંકરનો પુત્ર છું,” આ વાક્ય દ્વારા મોહન કહેવા માંગે છે કે તેને પોતાના પિતાના સારા ગુણો અને પરંપરા વારસામાં મળ્યા છે. તેમના જેવા જ, હું પણ ઉદાર છું; હું મારા પિતાએ ઉદારતાપૂર્વક આપેલી જમીન પાછી ન લઈ શકું, કેમ કે ઉમદાપણું મને વારસામાં મળ્યું છે.
In simple words: આ વાક્ય દ્વારા મોહન કહેવા માંગે છે કે તેણે તેના પિતા રામશંકરના સારા સંસ્કારો અને ઉદારતા વારસામાં મેળવી છે. તે તેના પિતાની જેમ જ ઉદાર છે અને તેમના દ્વારા આપેલી જમીન પાછી લઈ શકતો નથી.

Exam Tip: વાર્તાના મુખ્ય વિધાનને સમજાવતી વખતે, પાત્રના વ્યક્તિત્વ અને વાર્તાના મુખ્ય સંદેશ સાથે જોડાણ કરો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. મગનની મહેનતનો બદલો વાળવાનો શુભ વિચાર કોને આવ્યો?
Answer: મગનની મહેનતનો બદલો આપવાનો સારો વિચાર રામશંકરને આવ્યો.
In simple words: રામશંકરને મગનની મહેનતનો બદલો આપવાનો સારો વિચાર આવ્યો.

Exam Tip: એક વાક્યના ઉત્તરોમાં, પ્રશ્નનો સીધો અને સચોટ જવાબ આપો, વધારાની વિગતો ટાળો.

Question 2. મોહનના પિતાનું નામ શું હતું?
Answer: મોહનના પિતાનું નામ રામશંકર હતું.
In simple words: મોહનના પિતાનું નામ રામશંકર હતું.

Exam Tip: નામ જેવા સીધા તથ્યોને હંમેશા યાદ રાખો, કારણ કે તે વાર્તાના મુખ્ય આધાર હોય છે.

Question 3. રામશંકરની જમીન મગન કેટલાં વર્ષથી ખેડતો હતો?
Answer: રામશંકરની જમીન મગન છેલ્લા દસ વર્ષથી ખેડતો હતો.
In simple words: મગન રામશંકરની જમીન દસ વર્ષથી ખેડતો હતો.

Exam Tip: સમયગાળા અને સંખ્યા સંબંધિત પ્રશ્નોમાં ચોક્કસ જવાબ આપો.

Question 4. મોહનને મગન પાસેથી જમીન પાછી લઈ લેવાની સલાહ કોણે આપી?
Answer: મોહનને મગન પાસેથી જમીન પાછી મેળવી લેવાની સલાહ તેના પરિવારજનોએ આપી.
In simple words: મોહનના સંબંધીઓએ તેને મગન પાસેથી જમીન પાછી લેવાનું કહ્યું.

Exam Tip: વાર્તામાં પાત્રો દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયો અને તેમને પ્રભાવિત કરનારા પરિબળોને ઓળખો.

Question 5. “આ જમીન તારી છે એનો કોઈ આધાર, કોઈ લખાણ છે તારી પાસે?” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “આ જમીન તારી છે તેનો કોઈ આધાર, કોઈ લેખિત પુરાવો છે તારી પાસે?” આ વાક્ય મોહન બોલે છે.
In simple words: મોહન પૂછે છે કે “આ જમીન તારી છે તેનો કોઈ પુરાવો છે તારી પાસે?”

Exam Tip: પાત્રોના સંવાદોને યાદ રાખો અને કયું વાક્ય કયા પાત્ર દ્વારા બોલાયું છે તે ઓળખો.

Question 6. "હું રામશંકરનો દીકરો છું." આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “હું રામશંકરનો પુત્ર છું.” આ વાક્ય મોહન બોલે છે.
In simple words: મોહન કહે છે “હું રામશંકરનો દીકરો છું.”

Exam Tip: મહત્વપૂર્ણ સંવાદોને તેના બોલનાર પાત્ર સાથે સાંકળીને યાદ રાખો, કારણ કે તે પાત્રના વ્યક્તિત્વને દર્શાવે છે.

Question 7. “મગન, આજથી આ જમીન તારી.” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “મગન, આજથી આ જમીન તારી છે.” આ વાક્ય મોહન બોલે છે.
In simple words: મોહન મગનને કહે છે કે “આજથી આ જમીન તારી છે.”

Exam Tip: વાર્તાના નિર્ણાયક ક્ષણોમાં બોલાયેલા વાક્યો અને તેના વક્તાને યાદ રાખો.

Question 8. “લે આ કાગળો ને કર સહી એટલે છેડો ફાટે.” આ વાક્ય કોણ બોલે છે?
Answer: “લે આ કાગળો અને સહી કર જેથી બધી મૂંઝવણ પૂરી થાય.” આ વાક્ય મોહન બોલે છે.
In simple words: મોહન મગનને કહે છે કે “આ કાગળો લઈ લે અને સહી કર જેથી બધું પતી જાય.”

Exam Tip: પાત્રોના સંવાદો વાર્તાના વળાંકો અને તેમના ઇરાદાઓને દર્શાવે છે, તેને ધ્યાનથી વાંચો.

વારસાગત Summary in Gujarati

વારસાગત પાઠ-પરિચય

દુર્ગેશ ભાસ્કરરાય ઓઝા (જન્મ: 06-03-1965)

આ લઘુકથામાં પરિવારજનોની ઉશ્કેરણી છતાં, રામશંકરનો પુત્ર મોહન, મગન પાસેથી તેના પિતાએ મગનને તેની મહેનત અને નિષ્ઠાના બદલામાં આપેલી જમીન પાછી લેવાનો વિચાર કરતા નથી, તેની રજૂઆત કરવામાં આવી છે. મોહનને તેના પિતા તરફથી ઈમાનદારી વારસામાં મળેલી છે અને તે આ વાર્તાના નાટકીય અંતમાં સાબિત થાય છે. તે કહે છે, “આજથી આ જમીન કાયદેસરની તારી થઈ. તેને સાચવ, આ તારો દસ્તાવેજ.'
[In this short story, despite relatives' instigation, Mohan, the son of Ramshankar, does not think to get back his land from Magan, which his father had already given as a reward to Magan for his hard work and honesty. Mohan inherited nobility from his father, and it is proved at the dramatic end of the story. He says, "From today, the land is legally yours. Take and preserve the document.’

આ વાર્તાનો સંદેશ :

The message of the story: The sincere must be rewarded.]

વારસાગત શબ્દાર્થ (Meanings)

• જતન-સંભાળ, જાળવણી; care.
• ફળદ્રુપ-પુષ્કળ પાક કે નીપજ આવે તેવી; fertile.
• રાજીપો - ખુશી; pleasure.
• ગણકાર્યા વિના – ધ્યાનમાં લીધા વિના; without considering
• મબલક – પુષ્કળ, અતિશય; abundant.
• કટકો – ટુકડો; piece.
• પાકું લખાણ – દસ્તાવેજ; document.
• દેહ છોડવો – અવસાન થવું; to die.
• નિષ્ફળ જવો – નકામો જવો; to fail.
• આધાર – સાબિતી, પ્રમાણ; proof, evidence.
• સોનાનો સૂરજ ઊગવો – ખૂબ આનંદ થવો; to be pleased.
• પગ નીચેની જમીન સરી જવી – આઘાત લાગવો; to be shocked.
• દોસ્ત – ભાઈબંધ, મિત્ર; friend,
• જમીનદોસ્ત – નાશ પામતી; completely destroyed.
• દસ્તાવેજ – અધિકૃત લખાણ; document.
• સ્તબ્ધ – ચકિત; astonished, stunned.