GSEB Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 8 मनुष्यसिंहयो मैत्री

1. Pronounce the Following Words Correctly and Copy Them:
નીચેના શબ્દોનું ઉચ્ચારણ સાથે અનુલેખન કરો :
सौराष्ट्रप्रदेशे, मात्रावालः, कृषिवाटिका, क्षतिग्रस्तः, शुश्रूषाम, मनुष्यसिंहयोः, सत्यप्रसङ्गस्य, सहायतार्थम्
(Under the guidance of your Sanskrit teacher pronounce the given words clearly and correctly thrice.)

2. Answer the Questions Based on the Lesson and Write Them:
પાઠના આધારે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ સંસ્કૃતમાં આપો અને લખો :

Question 1. मात्रावालस्य ग्रामस्य नाम किम् ?
Answer: मात्रावालस्य ग्रामस्य नाम मोटीमौणपरी इति। (The name of Matravala’s village is Motimonpari.)
In simple words: Matravala's village has the name Motimonpari. This is where he lived.

Question 2. नद्याः तटे कस्य कृषिवाटिका आसीत् ?
Answer: नद्याः तटे मात्रावाला नाम कृषीवलस्य कृषिवाटिका आसीत्। (The farm of a farmer named Matravala was on the riverbank.)
In simple words: On the riverbank, there was a farm belonging to a farmer called Matravala. His farm was located by the side of the river.

Question 3. एकदा सिंहः स्वभार्यया सह कुत्र आगच्छत् ?
Answer: एकदा सिंहः स्वभार्यया सह जलपानार्थं नदीम् आगच्छत्। (Once a lion came to the river with his wife (lioness) to drink water.)
In simple words: One day, a lion came to the river with his lioness mate to get some water. They arrived together for a drink.

Question 4. मकरः कस्य वधम् अकरोत्?
Answer: मकरः सिंहस्य भार्यायाः (सिंह्याः) वधम् अकरोत्। (The crocodile killed the lion’s wife (lioness).)
In simple words: The crocodile killed the lion's female partner. It took the lion's wife's life.

Question 5. कः क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत्?
Answer: मात्रावालः नाम कृषकः क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत्। (The farmer named Matravala tended the wounded lion.)
In simple words: The farmer, Matravala, took care of the injured lion. He helped treat the lion's wounds.

3. Find out the Following Verbs Used in the Lesson and Transform Them as Shown in the Illustration:
ઉદાહરણમાં બતાવ્યા પ્રમાણે ક્રિયાપદોનાં રૂપોમાં પરિવર્તન કરો પાઠમાં તેનો ઉપયોગ ક્યાં થયો છે તે શોધો :
ઉદાહરણ : Illustration : दृश् (पश्य्) – अपश्यत् – वद् – अवदत्
(Here the Imperfect past tense, third person singular forms have to be made of the given roots.)

Answer:

The use of the above verbs in the lesson :
• सः (मात्रावालः) क्षतिग्रस्तसिंहस्य सहायतार्थं तत्र अगच्छत्।
• मकरः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्।
• सः निष्फलः अभवत्।
• क्षतिग्रस्तः सिंहः अपतत्।
• मात्रावाला गृहे तस्य समीपे अवसत्।
• सिंहः तस्य क्षेत्रम अरक्षत्।
• तयोः मैत्री कतिपयवर्षपर्यन्तम् प्राचलत्।

4. Arrange the Following Sentences in the Proper Sequence of the Story:
નીચે આપેલાં વિધાનોને વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવીને ફરીથી લખો :
1. श्मशानतः एव सः वनम् अगच्छत्।
2. सः क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य सहायतार्थं तत्र अगच्छत्।
3. नद्याः तटे मात्रावालः कृषिवाटिका आसीत्।
4. मात्रावाल सह सर्वत्र भ्रमणम् अकरोत्।
5. दुःखितः सिंहः नद्याः तटे अतिष्ठत्।

Answer:
1. नद्याः तटे मात्रावालस्य कृषिवाटिका आसीत्।
2. दुःखितः सिंहः नद्याः तटे अतिष्ठत्।
3. सः क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य सहायतार्थं तत्र अगच्छत्।
4. मात्रावाल सह सर्वत्र भ्रमणम् अकरोत्।
5. श्मशानतः एव सः वनम् अगच्छत्।
In simple words: First, Matravala's farm was by the river. Then, the sad lion stayed at the riverbank. After that, Matravala went to help the injured lion. Next, Matravala and the lion roamed everywhere together. Finally, the lion went to the forest from the cremation ground.

5. Transform the Sentences as Shown in the Illustration:
ઉદાહરણ પ્રમાણે વાક્યમાં ફેરફાર કરો :
उदाहरण : Illustration :
सिंहः स्वभार्यया सह नद्याः जलपानार्थं गच्छति।
सिंहः स्वभार्यया सह नद्याः जलपानार्थम् अगच्छत्।
1. मकरः सिंहभार्यायाः वधं करोति।
2. सिंहः निष्फलः भवति।
3. सिंहः गृहं क्षेत्रं च रक्षति।
4. मनन: पोरबन्दरनगरे वसति।
5. बालः चलचित्रं पश्यति।

Answer:
1. मकरः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्।
2. सिंहः निष्फलः अभवत्।
3. सिंहः गृहं क्षेत्रं च अरक्षत्।
4. मननः पोरबन्दरनगरे अवसत्।
5. बालः चलचित्रम् अपश्यत्।
In simple words: These sentences have been changed to show past actions. For example, "is doing" becomes "did", "is becoming" becomes "became", and "is watching" becomes "watched." We simply converted the verbs to their past tense forms.

6. Fill in the Blanks:
નીચેની ખાલી જગ્યા પૂરો :
1. कृषीवल: वृक्षतले स्थित्वा नद्याः जलम् अपश्यत्। (स्था)
2. शिष्यः शाला ___________ अभ्यासम् अकरोत्। (गम्)
3. भक्तः कथां ___________ भोजनम् अकरोत्। (श्रु)
4. भिक्षुकाय भोजन ___________ सः अखादत्। (दा)
5. श्यामः दुग्धं ___________ शयनम् अकरोत्। (पिब्)
6. गृहकार्य ___________ क्रीडार्थम् अगच्छत् (कृ)

Answer:
1. कृषीवल: वृक्षतले स्थित्वा नद्याः जलम् अपश्यत्।
2. शिष्यः शाला गत्वा अभ्यासम् अकरोत्।
3. भक्तः कथां श्रुत्वा भोजनम् अकरोत्।
4. भिक्षुकाय भोजनं दत्त्वा सः अखादत्।
5. श्यामः दुग्धं पीत्वा शयनम् अकरोत्।
6. (सः) गृहकार्यं कृत्वा क्रीडार्थम् अगच्छत्।
In simple words: The blanks have been completed using the correct forms of the given verbs. These verbs help link the actions in each sentence.

7. Listen to the Paragraph Dictated by Your Teacher and Write It in the Note-book. Get It Checked With the Help of Your Friends, Teacher or the Text-book and Correct Them.
તમારા શિક્ષક વાર્તાનો જે પરિચ્છેદ બોલે તે તમે ધ્યાનથી સાંભળીને તમારી નોટબુકમાં લખો. તમારા શિક્ષક મિત્રને બતાવો અથવા પાઠ્યપુસ્તક સાથે રાખી જાતે તપાસો અને ભૂલો સુધારો.

8. Draw a Picture of a Jungle in Your Note-book With Proper Colours.
તમારી નોટબુકમાં જંગલનું ચિત્ર દોરો અને રંગ પૂરો.

Activity: પ્રવૃત્તિ :
• Read the story silently.
આ વાર્તાનું મનમાં વાચન કરો.
• If there is any real event likes this in your area of the friendship between man animal, present it in Sanskrit with the help of your teacher; for example....
આવી જ મનુષ્ય-પ્રાણીની દોસ્તી વિશેની સત્યઘટના તમારા વિસ્તારમાં બની હોય તો તમારા શિક્ષકની મદદથી તેની સંસ્કૃતમાં રજૂઆત કરો. જેમ કે..
- friendship of a puppy and a child
– ગલૂડિયું – બાળકની દોસ્તી
- an old woman and a cat
- ડોશીમા – બિલાડીની દોસ્તી
- the cow and your mother
- મમ્મી – ગાયની દોસ્તી
• Find out the story of love between man and animal from the library and present it in the prayer assembly.
પ્રાણી-મનુષ્યની પ્રેમની વાર્તા લાઇબ્રેરીમાં જઈને શોધીને લાવો અને પ્રાર્થના-કાર્યક્રમમાં રજૂ કરો.

Sanskrit Digest Std 8 GSEB मनुष्यसिंहयो: मैत्री Additional Questions and Answers

1. Answer the Following Questions in Sanskrit and English:

Question 1. सौराष्ट्रप्रदेशे सताधारग्रामस्य समीपे किंनामा ग्रामः वर्तते?
Answer: सौराष्ट्रप्रदेशे सताधारग्रामस्य समीपे मोटीमौणपरी नाम ग्रामः वर्तते। (There is a village named Motimonpari near Sattadhar village in Saurashtra.)
In simple words: In the Saurashtra region, a village called Motimonpari is located close to Sattadhar village. It's a neighboring settlement.

Question 2. मात्रावालः कः आसीत्?
Answer: मात्रावालः मोटीमौणपरीग्रामस्य एकः कृषीवलः आसीत्। (Matravala was a farmer of Motimonpari village.)
In simple words: Matravala was a farming resident of Motimonpari village. He worked as a farmer there.

Question 3. मात्रावाला प्रतिदिनं कुत्र स्थित्वा किम् अपश्यत्?
Answer: मात्रावाला प्रतिदिनं वाटिकायां वृक्षतले स्थित्वा नद्याः जलम् अपश्यत्। (Matravala would sit under a tree in his farm and look at the river water.)
In simple words: Matravala regularly sat beneath a tree in his farm and watched the river's water. He observed the river every day.

Question 4. नद्याः जले स्थितः मकरः किम् अकरोत्?
Answer: नद्याः जले स्थितः मकरः सिंहभार्यायाः (सिंह्याः) वधम् अकरोत्। (A crocodile living in the river killed the lion’s wife (lioness).)
In simple words: The crocodile residing in the river killed the lion's female partner. It attacked and ended the life of the lioness.

Question 5. सिंहः स्वभार्यायाः रक्षणाय किम् अकरोत् ? किं सः तस्मिन् कार्ये सफलः अभवत्?
Answer: सिंहः स्वभार्यायाः रक्षणाय प्रयत्नम् अकरोत्, किन्तु निष्फलः अभवत्। (The lion tried to save his wife, but was unsuccessful in the attempt.)
In simple words: The lion tried hard to protect his mate, but his efforts did not succeed. He failed to save her.

Question 6. क्षतिग्रस्तः सिंहः कुत्र अतिष्ठत्?
Answer: क्षतिग्रस्तः सिंहः नदीतटे एव अतिष्ठत्। (The wounded lion fell (down) on the riverbank itself.)
In simple words: The injured lion remained on the riverbank. He stayed right there on the river's edge.

Question 7. सिंहः कदा शीघ्रतया मकरे आक्रमणम् अकरोत्?
Answer: चत्वारि दिनानि अनन्तरं यदा मकरः नद्याः तटसमीपम् आगच्छत् तदा सिंहः शीघ्रतया मकरे आक्रमणम् अकरोत्। (Four days later when the crocodile came near the riverbank the lion attacked it quickly (suddenly).)
In simple words: Four days passed, and when the crocodile came close to the riverbank, the lion quickly attacked it. The attack happened suddenly.

Question 8. कयोः मध्ये घोरयुद्धम् अभवत् ?
Answer: सिंहमकरयोः मध्ये घोरयुद्धम् अभवत्। (There was a fierce battle between the lion and the crocodile.)
In simple words: A very intense fight happened between the lion and the crocodile. They engaged in a terrible battle.

Question 9. सिंहमकरयोः मध्ये जातस्य घोरयुद्धस्य कः परिणामः?
Answer: सिंहमकरयोः युद्धे सिंहः मकरस्य वधम् अकरोत्, किन्तु सिंहः स्वयमपि क्षतिग्रस्तः अभवत् तत्रैव अपतत् च। (In the battle between the lion and the crocodile, the crocodile was killed, but the lion was also wounded and fell down on the riverbank itself.)
In simple words: During the fight between the lion and the crocodile, the lion killed the crocodile. However, the lion also got hurt and collapsed right there on the riverbank.

Question 10. क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य सहायतार्थं कः आगच्छत् ?
Answer: क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य सहायतार्थं मात्रावाला नाम कृषिकः आगच्छत्। (The farmer named Matravala came to help the wounded lion.)
In simple words: A farmer named Matravala came to provide assistance to the injured lion. He arrived to offer his help.

Question 11. मात्रावाला केन प्रकारेण क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत् ?
Answer: मात्रावाला औषधानि आनीय क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत्। (Bringing medicines Matravala tended the wounded lion.)
In simple words: Matravala cared for the injured lion by bringing medicines. He gave treatment to the lion using remedies.

Question 12. यदा सिंहः स्वस्थः अभवत् तदा सः किम् अकरोत्?
Answer: यदा सिंहः स्वस्थः अभवत् तदा सः मात्रावालाकृषकस्य मित्रम् अभवत्। (When the lion became alright, he came farmer Matravala’s friend.)
In simple words: Once the lion became healthy, he became friends with farmer Matravala. They formed a bond.

Question 13. मनुष्यसिंहयोः मैत्री कीदृशी आसीत् ?
Answer: मनुष्यसिंहयोः मैत्री अद्वितीया आसीत्। (The friendship between a man and a lion was unique.)
In simple words: The friendship between the man and the lion was very special. It was a one-of-a-kind bond.

Question 14. मात्रावालाकृषकस्य निधनकाले सिंहः कीदृशः अभवत् किं च सः अकरोत्?
Answer: मात्रावालाकृषकस्य निधनकाले सिंहः दुखितः अभवत्। मात्रावालाकृषकस्य च श्मशानयात्रायाम् अपि अगच्छत्। (At the time of Matravala’s death, the lion was saddened; he joined Matraval funeral procession.)
In simple words: When farmer Matravala passed away, the lion became sad. The lion also joined Matravala's funeral procession.

Question 15. श्मशानयात्रायां गतः सिंहः श्मशानतः कुत्र अगच्छत्?
Answer: श्मशानयात्रायां गतः सिंहः श्मशानतः वनम् अगच्छत्। (The lion that had joined the funeral procession went away into the jungle from the cemetry itself.)
In simple words: After attending the funeral procession, the lion departed from the cemetery and headed into the jungle. It left the area of the burial.

2. Choose the Correct Option for the Answer of the Questions Given Below :

Question 1. कः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्?
A. सिंहः
B. मात्रावालः
C. मकरः
D. वृकः
Answer: (C) मकरः
In simple words: The crocodile killed the lion's wife. It was the one responsible for her death.

Question 2. वाटिकायां वृक्षस्य अधस्तात् स्थित्वा मात्रावाला-महोदयः किम् अपश्यत् ?
A. नद्याः प्रवाहम्
B. नद्याः जलचरान्
C. मकरम्
D. नदीजलम्
Answer: (D) नदीजलम्
In simple words: Matravala, sitting beneath a tree in his garden, observed the river water. He watched the flow of the river.

Question 3. दुःखितः सिंहः कुत्र अतिष्ठत् ?
A. वने एव
B. कन्दरायाम् एव
C. नद्याः तटे एव
D. नदीजले एव
Answer: (C) नद्याः तटे एव
In simple words: The sad lion stayed right on the riverbank. He remained there by the river's edge.

Question 4. मकरः कदा नद्याः तटसमीपम् आगच्छत् ?
A. द्वयोः दिनयोः अनन्तरम्
B. चतुर्णां दिनानाम् अनन्तरम्
C. त्रयाणां दिनानाम् अनन्तरम्
D. अपरेधुः एव (On the other day)
Answer: (B) चतुर्णां दिनानाम् अनन्तरम्
In simple words: The crocodile came close to the riverbank after four days. It appeared there following a period of four days.

Question 5. कयोः मध्ये घोरयुद्धम् अभवत्?
A. सिंहस्य सिंह्याः च मध्ये
B. सिंह्याः मकरस्य च मध्ये
C. सिंहमकरयोः मध्ये
D. सिंहस्य अन्यसिंहस्य च मध्ये
Answer: (C) सिंहमकरयोः मध्ये
In simple words: A fierce battle took place between the lion and the crocodile. They were the two main combatants.

Question 6. क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य सहायतार्थं कः आगच्छत् ?
A. मात्रावाला नाम कृषीवलः
B. ग्रामस्य एकः वीरः युवा
C. कश्चित् पशुचिकित्सक:
D. मात्रावाला-महोदयस्य वयस्यः
Answer: (A) मात्रावाला नाम कृषीवलः
In simple words: A farmer named Matravala came to help the injured lion. He was the one who offered assistance.

Question 7. मात्रावाला कथं क्षतिग्रस्तस्य सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत्?
A. चिकित्सकम् आनीय
B. स्वमित्राणि आनीय
C. औषधानि आनीय
D. दयया प्रेम्णा च
Answer: (C) औषधानि आनीय
In simple words: Matravala looked after the injured lion by bringing medicines. He used remedies to help the lion recover.

Question 8. सिंहः श्मशानात् कुत्र अगच्छत् ?
A. वनम्
B. कन्दरायाम्
C. मात्रावाला-महोदयस्य गृहं
D. कुत्रापि
Answer: (A) वनम्
In simple words: The lion went to the forest from the cremation ground. It left the burial area for the woods.

Question 9. मात्रावाला वृक्षतले स्थित्वा जलम् अपश्यत्। – रेखाङ्कितस्य कृदन्तस्य प्रकारः कः अस्ति?
A. सम्बन्धक भूतकृदन्त
B. हेत्वर्थ कृदन्त
C. विध्यर्थ कृदन्त
D. कर्मणि भूतकृदन्त
Answer: (A) सम्बन्धक भूतकृदन्त
In simple words: The underlined part is a type of past participle that connects two actions. It shows that one action happened before another.

Question 10. 'कृषीवलः' इति शब्दस्य पर्यायशब्दः कः अस्ति?
A. मात्रावाल:
B. कृषिः
C. कृषकः
D. कृषिवाटिका
Answer: (C) कृषकः
In simple words: The word "कृषीवलः" is a synonym for "कृषकः", both meaning farmer. They refer to the same profession.

Question 11. Who treated the wounded lion ?
A. Lioness
B. Crocodile
C. Villagers
D. Matravala
Answer: (D) Matravala
In simple words: Matravala was the one who cared for the injured lion. He provided the necessary treatment.

Question 12. Where does a lion go at the time of Matravala’s death?
A. In village
B. In forest
C. At riverbank
D. In funeral procession
Answer: (D) In funeral procession
In simple words: At the time of Matravala's death, the lion joined his funeral procession. It went along with the mourners.

Question 13. अकरोत् । – रेखाङ्कितस्य कृदन्तस्य प्रकारः कः अस्ति?
A. हेत्वर्थ कृदन्त
B. सम्बन्धक भूतकृदन्त
C. कर्मणि भूतकृदन्त
D. विध्यर्थ कृदन्त
Answer: (B) सम्बन्धक भूतकृदन्त
In simple words: The underlined word is a type of past participle that shows a relationship between actions. It functions as a conjunctive participle.

Question 14. अधोदत्तेभ्यः सर्वनामरूपेभ्यः षष्ठी विभक्तिः एकवचनस्य रूपं किम् अस्ति?
A. तस्य
B. तयोः
C. त्वाम्
D. तेन
Answer: (A) तस्य
In simple words: Among the given pronoun forms, "तस्य" is the singular genitive case form. It means "his" or "of him."

Question 15. सिंहः स्वभार्यया ___________ नदीम् अगच्छत्।
A. तत्र
B. च
C. अपि
D. सह
Answer: (D) सह
In simple words: The correct word to fill the blank is "सह", which means "with". It shows that the lion went to the river along with his wife.

3. Fill in the Blanks by Selecting Proper Words From the Brackets :
1. मोटीमौणपरी नामके ग्रामे मात्रावालः नाम एकः कृषीवलः ___________। (अस्ति, आसीत्, आसन्)
2. सिंहः ___________ सह नद्याः जलपानार्थम् आगच्छत्। (स्वभार्यया, स्वभगिन्या, स्वमात्रा)
3. मात्रावालः दूरतः ___________। अपश्यत्। (तत्, एतत्, सर्वम्)
4. कतिपयदिनानन्तरं ___________ स्वस्थः अभवत्। (मकरः, सिंहः, मात्रावालः)
5. मनुष्यसिंहयोः एषा ___________। मैत्री कतिपयवर्षपर्यन्तं प्राचलत्। (अद्वितीया, अनुपमा, रमणीया)
6. अद्यापि जनाः एतस्य सत्यप्रसङ्गस्य विस्मरणं कर्तुं न ___________। (शक्नोति, शक्नुमः, शक्नुवन्ति)

Answer:
1. मोटीमौणपरी नामके ग्रामे मात्रावालः नाम एकः कृषीवलः आसीत्।
2. सिंहः स्वभार्यया सह नद्याः जलपानार्थम् आगच्छत्।
3. मात्रावालः दूरतः एतत् अपश्यत्।
4. कतिपयदिनानन्तरं सिंहः स्वस्थः अभवत्।
5. मनुष्यसिंहयोः एषा अद्वितीया मैत्री कतिपयवर्षपर्यन्तं प्राचलत्।
6. अद्यापि जनाः एतस्य सत्यप्रसङ्गस्य विस्मरणं कर्तुं न शक्नुवन्ति।
In simple words: The blanks have been filled with the suitable words provided in the brackets. These words correctly complete the sentences based on the story's context.

4. Put a V Against the True Statement and a X Against the False Statement Given Below :
1. मोटीमौणपरी ग्रामे मात्रावाल: नाम एकः मालाकारः आसीत्। [ X ]
2. मकरः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्। [√]
3. चत्वारि दिनानि अनन्तरं मकरः नद्याः तटसमीपम् आगच्छत्। [ √]
4. घोरयुद्धे मकरः सिंहस्य वधम् अकरोत्। [ X ]
5. मनुष्यसिंहयोः अद्वितीया मैत्री कतिपयवर्षपर्यन्तं प्राचलत्। [√]
6. श्मशानतः एव मात्रावालः वनम् अगच्छत्। [ X ]

Answer:
1. मोटीमौणपरी ग्रामे मात्रावाल: नाम एकः मालाकारः आसीत्। [ X ]
2. मकरः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्। [√]
3. चत्वारि दिनानि अनन्तरं मकरः नद्याः तटसमीपम् आगच्छत्। [ √]
4. घोरयुद्धे मकरः सिंहस्य वधम् अकरोत्। [ X ]
5. मनुष्यसिंहयोः अद्वितीया मैत्री कतिपयवर्षपर्यन्तं प्राचलत्। [√]
6. श्मशानतः एव मात्रावालः वनम् अगच्छत्। [ X ]
In simple words: Each statement has been marked as true (√) or false (X). This shows whether the information given in the sentence is correct or incorrect according to the story.

5. Find Out the True Meaning of the Given Sanskrit Words From the Given Options and Write :
1. कृषिवाटिका – garden/farm
2. भार्या – wife/heavy
3. शुश्रूषा – service / treatment
4. क्षतिग्रस्तः – wounded, injured /faulty
5. निधनः - death/life
6. मकरः – fish / crocodile
7. कृषीवलः – artist/farmer
8. अद्यापि – even today/modern

Answer:
1. कृषिवाटिका – farm
2. भार्या – wife
3. शुश्रूषा – service
4. क्षतिग्रस्तः – wounded, injured
5. निधनः - death
6. मकरः - crocodile
7. कृषीवलः – farmer
8. अद्यापि – even today
In simple words: The correct meaning has been identified for each Sanskrit word from the given choices. Each term now has its precise definition listed.

6. Find Out the True Synonyms of the Given Sanskrit Words From the Given Options and Write :
1. कृषिवाटिका = क्षेत्रम्। क्षेत्रकः
2. भार्या = जननी / जाया, दाराः
3. शीघ्रम्; शीघ्रतया = त्वरितम् / मन्दम्
4. कृषीवलः = कृषकः, क्षेत्रकः। कुविन्दः
5. अनन्तरम् = अग्रे / पश्चात्

Answer:
1. कृषिवाटिका = क्षेत्रम्
2. भार्या = जाया, दाराः
3. शीघ्रम्; शीघ्रतया = त्वरितम्
4. कृषीवलः = कृषकः, क्षेत्रकः
5. अनन्तरम् = पश्चात्
In simple words: The accurate synonyms have been selected for each Sanskrit word. These words have similar meanings and can be used interchangeably in context.

7. Translate the Following Sentences in Sanskrit:
1. There was a farmer named Matravala.
2. The sad lion stayed on the riverbank.
3. There was a fierce battle between the two.
4. He brought medicines and treated the lion.
5. Thereafter no man saw that lion again.

Answer:
1. मात्रावालः नामकः एकः कृषीवलः आसीत्।
2. दुःखितः सिंहः नद्याः तटे अतिष्ठत्।
3. तयोः मध्ये घोरयुद्धम् अभवत्।
4. औषधानि आनीय सः सिंहस्य शुश्रूषाम् अकरोत्।
5. तदनन्तरं कोऽपि जनः तं सिंहं न अपश्यत्।
In simple words: These English sentences have been accurately translated into Sanskrit. Each translation reflects the original meaning and grammatical structure.

Question 8. Disjoin the following words:
Answer:
1. जलपानार्थम् = जलपान - अर्थम्
2. स्वयमपि = स्वयम् - अपि
3. तत्रैव = तत्र - एव
4. कोऽपि = कः - अपि
5. अद्यापि = अद्य - अपि

Exam Tip: To disjoin words, always look for common prefixes, suffixes, and conjunctions in Sanskrit grammar that combine to form a single word.

Question. Translate the following prose in English:
Answer:
(1) एकदा सः अपश्यत्। सिंहः स्वभार्यया सह नद्याः जलपानार्थम् आगच्छत्। नद्याः जले स्थितः मकरः सिंहभार्यायाः वधम् अकरोत्। सिंहः तस्याः रक्षणाय प्रयत्नम् अकरोत्, किन्तु, निष्फलः अभवत्।
He once observed a lion arriving with its wife (lioness) to drink the river water. The crocodile residing in the river killed the lioness. The lion attempted to save her, but it proved to be unsuccessful. The sorrowful lion remained on the riverbank.
(2) मनुष्यसिंहयोः एषा अद्वितीया मैत्री कतिवर्षपर्यन्तं प्राचलत्। मात्रावालं निधनकाले दुःखितः सिंहः श्मशानयात्रायाम् अपि अगच्छत्। श्मशानतः एव सः वनम् अगच्छत्। तदनन्तरं कोऽपि जनः तं सिंहं न अपश्यत्।
This special friendship between a human and a lion continued for several years. When Matravala passed away, the sorrowful lion also participated in the funeral procession. It then departed from the cremation ground and entered the forest. After that, no one ever saw that lion again. Even today, people cannot forget this actual story.
In simple words: Read the Sanskrit passages. Then, carefully write their English meanings, making sure all the main ideas and events are included.

Exam Tip: When translating, focus on capturing the full meaning of each sentence. Avoid literal, word-for-word translation if it makes the English unclear.

मनुष्यसिंहयो: मैत्री Summary in English

This chapter presents a real story that occurred in Saurashtra. Learners will appreciate and find pleasure in this tale that took place recently in our area.

शब्दार्थाः टिप्पणी च

मात्रावालः - (the farmer) Matrāvālā. दूरतः - from a distance; this is an indeclinable adverb.
एतत् सर्वम् - all this.
क्षतिग्रस्त सिंहस्य - belonging to the injured lion.
सहायतार्थम् - for assistance.
अगच्छत् - went; verb for the pronoun (subject) 'सः' (Matravala).
औषधानि - medications.
आनीय - by carrying; present (conjunctive) participle of आ - नी (1 प.) (ल्यबन्त indeclinable).
शुश्रूषाम् - care, service; object of the verb 'अकरोत्'.
कतिपययदिनानन्तरम् - after a few days; a few days later. ('कति दिनानन्तरम्' in the textbook is incorrect.)
स्वस्थः - fine, well, healthy.
तदनन्तरम् - after that; this is an indeclinable.
मात्रावालः गृहे - at Matravala's house / place.
तस्य समीपम् - near him / it.
न्यवसत् - began to live; imperfect past tense third person singular of नि - वस् (1 प.) verb for the subject 'सिंहः'.
मात्रावालेन सह - with Matravala - the instrumental case 'मात्रावालेन' should be used with 'सह'.
सर्वत्र - everywhere; this is an indeclinable.
अरक्षत् - protected, guarded; verb for the hidden subject 'सिंहः'.
अद्वितीया मैत्री - unparalleled friendship.
कतिपयवर्षपर्यन्तम् - for several years.
प्राचलत् - went on, continued; imperfect past tense third person singular of प्र - चल् (1 प.).
मात्रावालस्य - Matravala's.
निधनकाले - at the time of death.
श्मशानयात्रायाम् - during the funeral procession.
श्मशानतः - from the cemetry.
वनम् अगच्छत् - went into the forest.
कोऽपि जनः - कः - अपि - no person, no one.
तम् सिंहम् - that lion.
न अपश्यत् - not seen; has not seen.
अकरोत् - imperfect past tense 3rd person singular of कृ (8 उ.) verb for the subject 'मकरः'.
तस्याः रक्षणाय - to protect her.
निष्फलः - unsuccessful.
अभवत् - became, occurred. भू-भव् (1 प.) root, simple past tense, third person singular.
दुःखितः - made sad.
तटे - on the banks.
अतिष्ठत् - stayed, waited; imperfect past tense third person singular of स्था (तिष्ठ्); verb for the subject 'सिंहः'.
चत्वारि दिनानि - four days.
अनन्तरम् - afterwards; this is an indeclinable. This adverb is generally utilized with the Ablative case; however, sometimes the Genitive case is also employed; for instance, भोजनात् (भोजनस्य) अनन्तरं सः हस्तौ मुखं च प्रक्षालयति. This indeclinable also means 'after'; for example, 'चत्वारि दिनानि अनन्तरम्'.
तटसमीपम् - near the bank.
शीघ्रतया - quickly.
आक्रमणम् अकरोत् - attacked.
तयोः मध्ये - between those two; between the lion and the crocodile.
घोरयुद्धम् - an intense battle.
अभवत् - happened, occurred.
मकरस्य - of crocodile; मकर अ-कारान्त Masculine Genitive Singular.
स्वयमपि - स्वयम् - अपि - self as well.
क्षतिग्रस्तः भूत्वा - injured, hurt. भूत्वा - भू-भव् (1 प.) Gerund, त्वान्त अव्यय.
तत्रैव - तत्र - एव - right there (on the riverbank).
अपतत् - fell.
अद्यापि - अद्य - अपि - today also; this is an indeclinable.
एतस्य सत्यप्रसङ्गस्य - of this true story.
विस्मरणम् कर्तुम् - विस्मर्तुम् - to forget.
न शक्नुवन्ति - are unable; present tense third person plural of शक् (5 प.); verb for the subject 'जनाः'.

अनुवादः

A village named Motimonpari is located close to Sattadhar village in Saurashtra. A farmer named Matravala resided in this village many years ago. Matravala's farm was situated by the riverbank. Matravala would often sit under a tree on his farm and observe the river water each day.

He once observed a lion arriving with its wife (lioness) to drink the river water. The crocodile residing in the river killed the lioness. The lion attempted to save her, but it proved to be unsuccessful. The sorrowful lion remained on the riverbank.

Four days later, when the crocodile approached the riverbank, the lion swiftly attacked it. An intense battle ensued between the two. Ultimately, the lion killed the crocodile, but it also got injured and collapsed right there.

Matravala watched all this from a distance. He moved towards the injured lion to offer aid. He brought medications and cared for the lion.

After several days, the lion recovered and became Matravala's friend because of the care it received. The lion then began living near Matravala's house. It would accompany Matravala everywhere and protected Matravala's home and fields.

This special friendship between a human and a lion continued for several years. When Matravala passed away, the sorrowful lion also participated in the funeral procession. It then departed from the cremation ground and entered the forest. After that, no one ever saw that lion again.

Even today, people cannot forget this actual story.