GSEB Class 8 Sanskrit Solutions Chapter 6 रमणीया नगरी

1. Pronounce the following words correctly :
નીચે આપેલા શબ્દો શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે મોટેથી બોલો :
ગૂર્જરરાજ્યસ્ય, દર્શનીયાતિ, ઇન્દ્ર્રોડા, પક્ષિ-ઉદ્યાનમ્, અસ્મિન, સ્થિત્વા, સચાલયન્તિ, સ્મૃતિઃ, સ્વતંત્રતાયા:, ભૃશમ્, પ્રદર્શનાર્થમ્, ચિત્તાકર્ષકમ્।
ઉત્તર:
(Under the guidance of your Sanskrit teacher pronounce the given words clearly and correctly thrice.)
(તમારા સંસ્કૃત શિક્ષકના માર્ગદર્શન હેઠળ આ શબ્દોનું સ્પષ્ટ અને શુદ્ધ ઉચ્ચારણ ત્રણ વાર કરો.)

2. Answer the following questions :
નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો :

Question 1. प्रश्न 1. गूर्जरराज्यस्य राजधानी किं नगरम् अस्ति?
Answer: गान्धिनगरम् गूर्जरराज्यस्य राजधानी अस्ति। Gandhinagar is the capital city of Gujarat. ગાંધીનગર ગુજરાત રાજ્યનું પાટનગર છે।
In simple words: Gandhinagar serves as the main city of Gujarat State.

Exam Tip: For geographical questions, ensure to provide the specific name and its role, like "capital of Gujarat".

Question 2. प्रश्न 2. महात्ममन्दिरतः नातिदूरे एव किम् अस्ति?
Answer: महात्ममन्दिरतः नातिदूरे एव विद्याभवनं नाम विशालं भवनम् अस्ति। There is a huge building named Vidyābhavan not very far away from Mahātmā Temple. ઉત્તરમ્ – મહાત્મામંદિરથી નજીકમાં જ ‘વિદ્યાભવન' નામનું એક વિશાળ ભવન છે.
In simple words: A big building called Vidyabhavan is located near Mahatma Mandir.

Exam Tip: When describing locations, specify the nearby landmarks and the type of structure. Using 'not very far away' helps provide context.

Question 3. प्रश्न 3. पक्षि-उद्याने किं किम् अस्ति?
Answer: पक्षि-उद्याने खगाः प्राणिनः च स्वस्य पर्यावरणे एव निवसन्ति। अत्र 'डायनोसोर' नाम प्राचीन-महाकाय-प्राणिनाम् विशेषविभागः अस्ति। अत्र एकं सर्पगृहम् अपि अस्ति। Birds and animals live in their natural environment in the bird sanctuary (park). There is a special section for huge-bodied dinosaurs at the sanctuary. There is also a snake house. પક્ષી-ઉદ્યાનમાં પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ રહે છે. અહીં ‘ડાયનોસોર' નામનો પ્રાચીન વિશાળકાય પ્રાણીઓનો એક ખાસ વિભાગ છે. અહીં એક સાપધર પણ છે.
In simple words: The bird park has birds and animals in their natural habitats. It also includes a special dinosaur section and a snake house.

Exam Tip: When asked to list items in a place, make sure to mention all relevant features and any unique sections.

Question 4. प्रश्न 4. अध्यात्मविज्ञानयोः सङ्गमः कुत्र दृश्यते?
Answer: अक्षरधामनाम्नि विशाले मन्दिरे अध्यात्मविज्ञानयोः सङ्गमः दृश्यते। In the huge Akshardhām Temple a confluence of religion and science is seen. અક્ષરધામ' નામના વિશાળ મંદિરમાં અધ્યાત્મ અને વિજ્ઞાનનો સંગમ દેખાય છે.
In simple words: The Akshardham Temple is where one can see the blending of spirituality and scientific principles.

Exam Tip: For specific cultural or religious landmarks, remember their unique characteristics or significant aspects, like the blend of science and spirituality at Akshardham.

Question 5. प्रश्न 5. स्वतन्त्रतायाः कृते कः भृशं प्रयत्नम् अकरोत्?
Answer: राष्ट्रपिता महात्मा गान्धिमहोदयः भारतस्य स्वतन्त्रतायाः कृते भृशं प्रयत्नम् अकरोत्। Father of the Nation, Mahatma Gandhi made great efforts for India's independence. રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી મહોદયે ભારતની સ્વતંત્રતાને માટે ખૂબ પ્રયાસ કર્યા હતા.
In simple words: Mahatma Gandhi, our nation's father, worked very hard for India to gain its freedom.

Exam Tip: For historical questions about key figures, remember their full name and their primary contributions or struggles.

3. Match the following 'A' and 'B' properly :
જોડકાં જોડો :
'A' - 'B'
(१) ગान्ધિનગરમ્ – (१) जी.सी.ई.आर.टी.
(२) अक्षरधाममन्दिरम् – (२) अस्माकं राष्ट्रपिता
(३) इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानम् – (३) अस्माकं राष्ट्रपितुः स्मृतिः
(४) विद्याभवनम् – (४) विविधकुलानां सर्पाः
(५) महात्ममन्दिरम् – (५) हरितनगरम्
– (६) चलचित्रं दर्शयति
Answer:
(१) गान्धिनगरम् – (५) हरितनगरम्
(२) अक्षरधाममन्दिरम् – (६) चलचित्रं दर्शयति
(३) इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानम् – (४) विविधकुलानां सर्पाः
(४) विद्याभवनम् – (१) जी.सी.ई.आर.टी.
(५) महात्ममन्दिरम् – (३) अस्माकं राष्ट्रपितुः स्मृतिः
In simple words: Pair each item from column 'A' with its correct match from column 'B'.

Exam Tip: Carefully read both columns before matching, and ensure the most accurate connection is made for each item.

4. Frame the sentences using the words from the brackets. Follow the example:
નીચે ઉદાહરણમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે કૌંસમાં આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી વાક્યો લખો : (મન્દિરમ્, પક્ષિગૃહમ્, उद्यानम्, तडागः)
ઉદાહરણ : Illustration : मम ग्रामे विद्यालयः अस्ति।
Answer:
1. मम ग्रामे शिवस्य विशालं मन्दिरम् अस्ति।
2. मम ग्रामे उद्यानम् अस्ति।
3. मम ग्रामे पक्षिगृहम् अस्ति।
4. मम ग्रामे तडागः अस्ति।
In simple words: Make complete sentences using the words provided in the list for a village setting.

Exam Tip: When forming sentences, focus on correct grammar and using the given vocabulary precisely to express a clear idea.

5. Translate the following sentences into Sanskrit :
નીચે આપેલાં વાક્યોને સંસ્કૃતમાં લખો :
1. My village is beautiful.
2. There are many birds here.
3. There is a garden in my village.
4. My school is big.
5. Gandhiji is the father of our nation.
Answer:
1. मम ग्रामः मनोहरः अस्ति।
2. अत्र नैके (बहवः) खगाः सन्ति।
3. मम ग्रामे उद्यानम् अस्ति।
4. मम पाठशाला विशाला वर्तते।
5. गान्धिमहोदयः अस्माकं राष्ट्रपिता अस्ति।
In simple words: Convert the given English sentences into their Sanskrit equivalents, ensuring proper word choice and grammar.

Exam Tip: Pay close attention to verb conjugation, noun declension, and appropriate vocabulary when translating into Sanskrit for accuracy.

6. Fill in the blanks selecting the appropriate option from the brackets:
આપેલા વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો :
1. अत्र पाठशाला अस्ति। पाठशालायां __________ सन्ति। (छात्राः, खगाः)
2. अत्र शिक्षकखण्डः अस्ति। शिक्षकखण्डे __________ सन्ति। (बालाः, शिक्षकाः)
3. अत्र पुस्तकालयः अस्ति। पुस्तकालये __________ सन्ति। (पुस्तकानि, बालिकाः)
Answer:
1. अत्र पाठशाला अस्ति। पाठशालायां छात्राः सन्ति।
2. अत्र शिक्षकखण्डः अस्ति। शिक्षकखण्डे शिक्षकाः सन्ति।
3. अत्र पुस्तकालयम् अस्ति। पुस्तकालये पुस्तकानि सन्ति।
In simple words: Choose the correct word from the options to complete each sentence appropriately.

Exam Tip: Read the sentence carefully to understand the context, then select the option that logically fits and maintains grammatical correctness.

7. Describe your village/town in Sanskrit in 5 to 6 sentences :
તમારા ગામ/નગરનું વર્ણન સંસ્કૃતમાં પાંચથી છ વાક્યોમાં કરો.
Answer: मम ग्रामः रामपुरम् इति। सः लघुः ग्रामः अस्ति। अस्मिन् ग्रामे उपसहस्त्रम् लोकाः निवसन्ति। मम ग्रामस्य समीपे एका नदी वहति। तस्याः तटे मन्दिरम् राजते। मम ग्रामे एका प्राथमिकशाला अस्ति। ग्रामजनाः धर्मनिष्ठाः उत्सवप्रियाः च। अयम् ग्रामः मम अतिप्रियः।
In simple words: Write a short description of your village or town in Sanskrit, mentioning its key features and what makes it special.

Exam Tip: When writing a descriptive piece, include details about population, nearby natural features, important buildings, and the general nature of the people.

Activities પ્રવૃત્તિ :

• Draw a map/outline of your village.
  તમારા ગામનું વિસ્તારનું ચિત્ર બનાવો.
• Collect more information about the capital of Gujarat from the library.
  પુસ્તકાલયમાંથી ગુજરાતની રાજધાની વિશે વધુ માહિતી પ્રાપ્ત કરો.
• Get details about places of tourist interest or worth visiting around your area.
  તમારા વિસ્તારની નજીકનાં જોવાલાયક, ફરવાલાયક સ્થળોની વિગત મેળવો.

Sanskrit Digest Std 8 GSEB रमणीया नगरी Additional Questions and Answers

1. Answer the following questions in Sanskrit and English:

Question 1. प्रश्न 1. गान्धिनगरं कीदृशं नगरम् अस्ति?
Answer: गान्धिनगरं सुन्दरं सु-आयोजितं च नगरम् अस्ति। Gandhinagar is a beautiful and well-planned city.
In simple words: Gandhinagar is a very attractive and well-organized city.

Exam Tip: When describing a city, use adjectives that highlight its positive attributes like beauty and planning.

Question 2. प्रश्न 2. गान्धिनगरे कानि कानि दर्शनीयानि स्थानानि सन्ति?
Answer: गान्धिनगरे बहूनि दर्शनीयानि स्थानानि सन्ति, यथा सचिवालयः, महात्ममन्दिरम्, अक्षरधाममन्दिरम्, इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानं च। There are many places worthseeing in Gandhinagar like the Sachivalaya, the Mahātmā Temple, the Akshardham temple and Indroda Bird Sanctuary (Park).
In simple words: Gandhinagar has many interesting places to see, such as the Sachivalaya, Mahatma Mandir, Akshardham Temple, and Indroda Bird Sanctuary.

Exam Tip: When asked to list places, provide a comprehensive list of all notable attractions mentioned in the context.

Question 3. प्रश्न 3. विधानसभायाः अधिवेशनानि कुत्र भवन्ति?
Answer: सचिवालयभवने विधानसभायाः अधिवेशनानि भवन्ति। The political meetings of the Vidhansabhā take place at Sachivālaya.
In simple words: The political gatherings of the Vidhansabha are held inside the Sachivalaya building.

Exam Tip: Know the specific locations for key government functions, such as where legislative meetings occur.

Question 4. प्रश्न 4. कुत्र स्थित्वा राज्यस्य मन्त्रिणः, सचिवाः, अन्ये च अधिकारिणः राज्यकार्य सञ्चालयन्ति?
Answer: सचिवालयभवने स्थित्वा राज्यस्य मन्त्रिणः, सचिवाः, अन्ये च अधिकारिणः राज्यकार्य सञ्चालयन्ति। The ministers of state, executive officers and other officers do the work of the state sitting in the Sachivālaya building.
In simple words: State ministers, executive officers, and other officials conduct government work from within the Sachivalaya building.

Exam Tip: Identify the specific roles and responsibilities of government officials and where they perform their duties.

Question 5. प्रश्न 5. अक्षरधाममन्दिरे प्रदर्शन-विभागः कीदृशः अस्ति?
Answer: अक्षरधाममन्दिरे प्रदर्शन-विभागः अतीव मनोहरः अस्ति। The exhibition section of Akshardhām is very beautiful.
In simple words: The display area within the Akshardham Temple is truly captivating and beautiful.

Exam Tip: Use descriptive adjectives to convey the nature of a place, especially when discussing its aesthetic qualities.

Question 6. प्रश्न 6. अक्षरधाममन्दिरस्य दर्शनार्थं प्रतिदिनं के आगच्छन्ति?
Answer: अक्षरधाममन्दिरस्य दर्शनार्थं प्रतिदिनं बहवः यात्रिकाः आगच्छन्ति। Many tourists come to see the Akshardham temple everyday.
In simple words: Many visitors come daily to see the Akshardham Temple.

Exam Tip: When a question asks about visitors, remember to specify who comes and how often (e.g., "many tourists," "everyday").

Question 7. प्रश्न 7. इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानस्य कः विभागः बालानां कृते अतीव आकर्षक: मनोरञ्जकः च अस्ति?
Answer: इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानस्य 'डायनोसोर' नाम विभागः बालानां कृते अतीव आकर्षक: मनोरञ्जकः च अस्ति। The dinosaur' section at Indroda Bird Sanctuary is very attractive and entertaining for children.
In simple words: The dinosaur area at the Indroda Bird Sanctuary is particularly appealing and fun for children.

Exam Tip: Highlight specific sections or features that cater to particular groups, such as the dinosaur section for children.

Question 8. प्रश्न 8. किं भवनं जी.सी.ई.आर.टी. रूपेण ख्यातम् अस्ति?
Answer: गान्धिमन्दिरसमीपे स्थितं विद्याभवनं जी.सी.ई.आर.टी. रूपेण ख्यातम् अस्ति। Vidyabhavan located near Gandhinagar is known as GCERT.
In simple words: The Vidyabhavan building, situated near Gandhinagar, is recognized as GCERT.

Exam Tip: Link specific buildings to the organizations or institutions they house, especially if they are well-known by an acronym.

Question 9. प्रश्न 9. केन कारणेन गान्धिनगरं हरितनगररूपेण अपि प्रसिद्धम् अस्ति?
Answer: गान्धिनगरे बहूनि रमणीयानि उद्यानानि, बहवः पादपाः च सन्ति। तेन कारणेन इदं नगरं हरितनगररूपेण अपि प्रसिद्धम् अस्ति। There are many beautiful gardens and many trees in Gandhinagar. Due to this the city is famous as 'the green city'.
In simple words: Gandhinagar is famous as the 'green city' because it has many lovely gardens and numerous trees.

Exam Tip: When explaining why a place has a certain nickname, always provide the key reasons (e.g., many gardens and trees for "green city").

2. Choose the correct option for the answer of the questions given below:

Question 1. प्रश्न 1. गान्धिनगरं कीदृशं नगरम् अस्ति?
(a) विशालं
(b) गरिष्ठं
(c) पाटलः
(d) सुन्दरं / सु-आयोजितम्
Answer: (d) सुन्दरं / सु-आयोजितम्
In simple words: Gandhinagar is known for being a beautiful and well-planned city, making this option the best description.

Exam Tip: For descriptive questions, select the option that most accurately and comprehensively describes the subject based on the text.

Question 2. प्रश्न 2. किं भवनं जी.सी.ई.आर.टी. रूपेण ख्यातम् अस्ति?
(a) गान्धिमन्दिरतः नातिदूरे स्थितं विद्याभवनम्
(b) महात्मगान्धिस्मृतिमन्दिरम्
(c) सचिवालयभवनम्
(d) अक्षरधाममन्दिरम्
Answer: (a) गान्धिमन्दिरतः नातिदूरे स्थितं विद्याभवनम्
In simple words: The Vidyabhavan building, which is located near Gandhinagar, is recognized by the name GCERT.

Exam Tip: Remember specific names of buildings and their associated institutions or official designations as mentioned in the text.

Question 3. प्रश्न 3. इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानम् कुत्र अस्ति?
(a) वडनगरे
(b) गान्धिनगरे
(c) पोरबन्दरनगरे
(d) अहमदाबादनगरे
Answer: (b) गान्धिनगरे
In simple words: The Indroda Bird Sanctuary is situated in Gandhinagar.

Exam Tip: Be precise about the location of prominent places mentioned in the lesson.

Question 4. प्रश्न 4. गूर्जरप्रदेशशासनस्य मुख्यः कार्यालयः किम् अस्ति?
(a) महात्ममन्दिरम्
(b) अक्षरधामः
(c) सचिवालयः
(d) नेतालयः
Answer: (c) सचिवालयः
In simple words: The Sachivalaya is the main administrative office of the Gujarat state government.

Exam Tip: Understand the functions of different buildings mentioned and their roles in governance or administration.

Question 5. प्रश्न 5. गान्धिमहोदयस्य स्मृतिरूपेण कस्य मन्दिरस्य निर्माणम् अभवत् ?
(a) अक्षरधामः
(b) इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानम्
(c) स्मृतिमन्दिरम्
(d) महात्ममन्दिरम्
Answer: (d) महात्ममन्दिरम्
In simple words: The Mahatma Mandir was built as a monument in remembrance of Mahatma Gandhi.

Exam Tip: For questions about memorials, identify the person being honored and the name of the memorial structure.

Question 6. प्रश्न 6. गान्धिनगरे बहवः सन्ति।
(a) पादपम्
(b) पादपौ
(c) पादपाः
(d) पादपः
Answer: (c) पादपाः
In simple words: In Gandhinagar, there are many trees. This option correctly indicates the plural form for trees.

Exam Tip: Pay attention to grammatical number (singular/plural) when choosing words to fill in blanks, especially in Sanskrit.

Question 7. प्रश्न 7. 'भृशम्' इति शब्दस्य कः अर्थः अस्ति?
(a) Husk
(b) To fill
(c) Sometimes
(d) Lots of
Answer: (d) Lots of
In simple words: The word 'भृशम्' means 'lots of' or 'many', indicating a large quantity.

Exam Tip: Learn the meanings of common Sanskrit words, especially adverbs, to answer vocabulary-based questions correctly.

Question 8. प्रश्न 8. 'सर्पः' इति शब्दस्य पर्यायशब्दः कः अस्ति?
(a) भुजङ्गः
(b) नकुलः
(c) वृश्चिकः
(d) विषः
Answer: (a) भुजङ्गः
In simple words: The word 'भुजङ्गः' is a synonym for 'सर्पः', both meaning 'snake'.

Exam Tip: Build a strong vocabulary of Sanskrit synonyms to correctly identify alternative words for given terms.

Question 9. प्रश्न 9. 'नातिदूरे' एतस्य सन्धिविच्छेदः कः?
(a) ना + ति + दूरे
(b) न + अतिदूरे
(c) नाति + दूरे
(d) ना + अतिदूरे
Answer: (b) न + अतिदूरे
In simple words: The correct way to split 'नातिदूरे' is 'न + अतिदूरे', which means 'not very far'.

Exam Tip: Practice Sanskrit sandhi (joining of words) rules to accurately separate compound words into their constituent parts.

Question 10. प्रश्न 10. 'अस्मिन् + एव' एतस्य सन्धिं कुरुत।
(a) अस्मिन्नेव
(b) अस्मिनो एव
(c) अस्मिन्नेव
(d) अस्मिनोव
Answer: (d) अस्मिनोव
In simple words: When 'अस्मिन्' and 'एव' are combined, they form 'अस्मिनोव' according to Sanskrit sandhi rules.

Exam Tip: Understand the specific sandhi rules for combining words ending in 'न्' with words starting with vowels or specific consonants.

Question 11. प्रश्न 11. अधोदत्तेभ्यः धातुरूपेभ्यः वर्तमानकाल अन्यपुरुष बहुवचनस्य रूपं चित्वा लिखत।
(a) अस्ति
(b) अभवत्
(c) वर्तन्ते
(d) वर्तते
Answer: (c) वर्तन्ते
In simple words: Among the given verb forms, 'वर्तन्ते' is the correct present tense, third person plural form.

Exam Tip: Memorize the conjugations of common Sanskrit verbs for different tenses, persons, and numbers to identify the correct forms.

Question 12. प्रश्न 12. विविधकुलानां सर्पान् अत्र द्रष्टुं शक्नुमः। – रेखाङ्कितस्य कृदन्तस्य प्रकारः कः अस्ति?
(a) सम्बन्धक भूतकृदन्तम्
(b) हेत्वर्थकृदन्तम्
(c) विध्यर्थकृदन्तम्
(d) कर्मणि भूतकृदन्तम्
Answer: (b) हेत्वर्थकृदन्तम्
In simple words: The underlined word represents a 'हेत्वर्थकृदन्तम्', which indicates a purpose or reason.

Exam Tip: Understand the different types of कृदन्त (participles) in Sanskrit and their grammatical functions to correctly classify them.

3. Fill in the blanks by selecting proper words from the brackets :
1. गान्धिनगरं गूर्जरराज्यस्य __________ अस्ति। (मुख्यनगरं, राजधानी)
2. राज्यस्य मन्त्रिणः, सचिवाः अन्ये च अधिकारिणः राज्यकार्य __________। (कुर्वन्ति, सञ्चालयन्ति)
3. महात्मा गान्धिमहोदयः भारतस्य स्वतन्त्रतायाः __________ भृशं प्रयत्नम् अकरोत्। (कृते, सह)
4. अक्षरधाममन्दिरे __________ विभागः अतीव मनोहरः अस्ति। (डायनोसोर, प्रदर्शन)
5. इन्द्रोडा-पक्षि-उद्याने एकं __________ अपि अस्ति। (सर्पगृहम्, पक्षिगृहम्)
6. इदं नगरं विश्वस्य __________ रूपेण अपि प्रसिद्धम्। (सुन्दरनगरं, हरितनगरम्)
Answer:
1. गान्धिनगरं गूर्जरराज्यस्य राजधानी अस्ति।
2. राज्यस्य मन्त्रिणः, सचिवाः अन्ये च अधिकारिणः राज्यकार्य सञ्चालयन्ति।
3. महात्मा गान्धिमहोदयः भारतस्य स्वतन्त्रतायाः कृते भृशं प्रयत्नम् अकरोत्।
4. अक्षरधाममन्दिरे प्रदर्शन-विभागः अतीव मनोहरः अस्ति।
5. इन्द्रोडा-पक्षि-उद्याने एकं सर्पगृहम् अपि अस्ति।
6. इदं नगरं विश्वस्य हरितनगरम् रूपेण अपि प्रसिद्धम्।
In simple words: Select the most suitable word from the given choices to complete each sentence accurately and logically.

Exam Tip: For fill-in-the-blanks, always consider both the meaning and the grammatical fit of the options in the context of the sentence.

4. Put a √ against the true statement and a X against the false statement given below :
1. गान्धिनगरं गूर्जरराज्यस्य लघुनगरम् अस्ति। (X)
2. विद्याभवनं गूर्जरप्रदेशशासनस्य मुख्यः कार्यालयः अस्ति। (X)
3. महात्मा गान्धिमहोदयः भारतस्य स्वतन्त्रतायै प्रयत्नम् अकरोत्।। (√)
4. प्रदर्शनविभागे एकं चलचित्रम् अपि दृश्यते। (√)
5. प्रतिदिनं बहवः अभिनेतारः एतस्य मन्दिरस्य दर्शनार्थम् आगच्छति। (X)
6. डायनोसोर विभागः बालानां कृते अतीव मनोरञ्जकः अस्ति। (√)
Answer:
1. गान्धिनगरं गूर्जरराज्यस्य लघुनगरम् अस्ति। (X)
2. विद्याभवनं गूर्जरप्रदेशशासनस्य मुख्यः कार्यालयः अस्ति। (X)
3. महात्मा गान्धिमहोदयः भारतस्य स्वतन्त्रतायै प्रयत्नम् अकरोत्।। (√)
4. प्रदर्शनविभागे एकं चलचित्रम् अपि दृश्यते। (√)
5. प्रतिदिनं बहवः अभिनेतारः एतस्य मन्दिरस्य दर्शनार्थम् आगच्छति। (X)
6. डायनोसोर विभागः बालानां कृते अतीव मनोरञ्जकः अस्ति। (√)
In simple words: Mark true statements with a checkmark and false statements with an 'X' after evaluating each one based on the given information.

Exam Tip: Read each statement carefully and compare it with the facts from the text to determine its accuracy before marking.

5. Write synonyms of following Sanskrit words :
1. चित्तम् = मनः
2. प्रतिदिनम् = नित्यम्
3. ख्यातम् = प्रसिद्धम्
4. सर्पः = भुजङ्गः, पन्नगः
5. मार्गः = पथः, अध्वन
6. बहुः = अतिशयः
Answer:
1. चित्तम् = मनः
2. प्रतिदिनम् = नित्यम्
3. ख्यातम् = प्रसिद्धम्
4. सर्पः = भुजङ्गः, पन्नगः
5. मार्गः = पथः, अध्वन
6. बहुः = अतिशयः
In simple words: Provide a Sanskrit synonym for each given word.

Exam Tip: Build a strong Sanskrit vocabulary, focusing on words with similar meanings to accurately provide synonyms.

6. Recognize the following noun forms and root forms:
1. सचिवाः – सचिव – अ-कारान्त Masculine Nominative Plural.
2. सञ्चालयन्ति – सम् + चल् (१ प.) root प्रेरक, Present Tense Third Person Plural.
3. शासनस्य – शासन – अ-कारान्त Masculine Genitive Singular.
4. सर्वाणि – सर्व – अ-कारान्त Neutor Nominative, Accusative Plural of Noun.
5. आगच्छन्ति – आ-गम् (१ प.) root, Present Tense, Third Person Plural.
6. वर्तन्ते – वृत्-वर्त (१ आ.) root, Present Tense, Third Person Plural.
7. दृश्यते – दृश्-पश्य् (१ प.) root, Present Tense, Passive, Third Person Singular.
Answer:
1. सचिवाः – सचिव – अ-कारान्त Masculine Nominative Plural.
2. सञ्चालयन्ति – सम् + चल् (१ प.) root प्रेरक, Present Tense Third Person Plural.
3. शासनस्य – शासन – अ-कारान्त Masculine Genitive Singular.
4. सर्वाणि – सर्व – अ-कारान्त Neutor Nominative, Accusative Plural of Noun.
5. आगच्छन्ति – आ-गम् (१ प.) root, Present Tense, Third Person Plural.
6. वर्तन्ते – वृत्-वर्त (१ आ.) root, Present Tense, Third Person Plural.
7. दृश्यते – दृश्-पश्य् (१ प.) root, Present Tense, Passive, Third Person Singular.
In simple words: Identify the grammatical properties of each given Sanskrit word, including its root, tense, gender, number, and case.

Exam Tip: To recognize noun and root forms, practice declensions (for nouns) and conjugations (for verbs) across different tenses and cases in Sanskrit grammar.

7. Translate the following prose in English :
1. इदं सचिवालयभवनम् अस्ति। अस्मिन् भवने विधानसभायाः अधिवेशनानि भवन्ति। अस्मिन्नेव भवने स्थित्वा राज्यस्य मन्त्रिणः, सचिवाः अन्ये च अधिकारिणः राज्यकार्य सञ्चालयन्ति। सचिवालयः एव गूर्जरप्रदेशशासनस्य मुख्यः कार्यालयः अस्ति।
2. इयं परिषद् अस्माकं प्राथमिकशिक्षणक्षेत्रे परिवर्तनार्थं सततं प्रवृत्ता अस्ति। गान्धिनगरे विशालाः स्वच्छमार्गाः च वर्तन्ते। एतस्मिन् नगरे बहूनि रमणीयानि उद्यानानि सन्ति। नगरे बहवः पादपाः सन्ति तेन कारणेन इदं नगरं विश्वस्य हरितनगररूपेण अपि प्रसिद्धम्।
Answer:
1. This is the Sachivalaya building. Political meetings of the Vidhansabha are held here. The ministers of state, executive officers and other officers do the work of the state sitting in this building itself. The Sachivalaya is the main office of the ruling of Gujarat state.
2. This council is continuously engaged in bringing about change in our primary education sector. There are huge and clean roads in Gandhinagar. This city has many beautiful gardens. There are many trees in the city. Because of this, the city is also famous as the 'green city' of the world.
In simple words: Translate the provided Sanskrit passages into clear and accurate English prose, retaining the original meaning.

Exam Tip: Focus on understanding the complete meaning of each sentence before translating, ensuring correct sentence structure and vocabulary in English.

रमणीया नगरी Summary in English

In this chapter a few special features of the capital city of Gujarat – Gandhinagar – have been presented. Gandhinagar is a well-planned city. It is full of lush green vegetation and is famous as the world's greenest place.

Here the pious confluence of science and spirituality can be witnessed at Akshardhām. Gandhinagar is not only the political centre of Gujarat; it is also the cultural, educational centre along with being the centre of pride.

शब्दार्थाः टिप्पणी च

शब्दार्थाः – गूर्जरराज्यस्य - of Gujarat State. राजधानी - Capital. इदम् - this. सु-आयोजितम् - well-planned; adjective of the noun 'नगरम्'. बहूनि - many. दर्शनीयानि स्थानानि - places worthseeing. सचिवालयः - the Sachivalaya, office of ministers / executive officers, the Vidhansabhā. महात्ममन्दिरम् - the Mahatma Mandir (temple). अक्षरधाममन्दिरम् - the Akshardhām temple. एवम् - as (these); but here this indeclinable has been used as 'and'. इन्द्रोडा-पक्षि-उद्यानम् - The Indroda Bird Sanctuary (Park). सचिवालयभवनम् - The Sachivālaya building. अस्मिन् भवने - in this building. विधानसभायाः - of the Vidhansabhā. अधिवेशनानि - political meetings. अस्मिन्नेव – अस्मिन् + एव - only in this. भवने - in (the) building. स्थित्वा - sitting. राज्यस्य - of the state. अन्ये - other; This is an indeclinable. अधिकारिणः - officers. राज्यकार्यम् - work of the state. सञ्चालयन्ति – conduct; make (them) happen; get (them) done. एव – only; this is an indeclinable. गूर्जरप्रदेशशासनस्य - of the ruling of Gujarat state. अस्माकम् – our. राष्ट्रपितुः श्रीमतः महात्मनः गान्धिमहोदयस्य – The father of our nation, the great Shri Mahatma Gandhi's. स्मृतिरूपेण - as a memorial. एतस्य मन्दिरस्य - of this temple. महात्मा गान्धि-महोदयः - Shri Mahatma Gandhi. स्वतन्त्रतायाः कृते - for indepen-dence or freedom. भृशम् प्रयत्नम् - lots of efforts. अकरोत् - made, did; verb of the noun 'गान्धिमहोदयः'. एतानि सर्वाणि कार्याणि - all these jobs (deeds). चित्ररूपेण - in the form of pictures. अत्र - here, in 'गान्धिमन्दिर'. प्रदर्शनार्थम् - for (an) exhibition. प्रस्तुतानि सन्ति - have been presented, are presented.

अनुवादः – Gandhinagar is the capital of Gujarat. It is a beautiful and well-planned city. There are many places worthseeing here; for e.g., the Sachivālaya, the Mahatma Temple, the Akshardhām temple and the Indroda Bird Sanctuary.

This is the Sachivalaya building. Political meetings of the Vidhānsabhā are held here (take place here). The ministers, executive officers and other officers sit in this building itself and run the working of the state. The Sachivālaya is the main office of the ruling of Gujarat state.

This temple has been constructed as a memorial to our great Father of the Nation, Mahātmā Gandhi. It is known by the name of ‘Mahātmā Mandir'. Mahātmā Gandhi had made a lot of efforts for our independence. All these deeds have been presented here in the form of pictures.