GSEB Class 8 Gujarati Textbook Solutions Chapter 5 એક મુલાકાત

એક મુલાકાત અભ્યાસ

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર શોધીને તેનો ક્રમ- અક્ષરો પ્રશ્ન સામેના 1 માં લખો

Question 1. કોઈ પણ રાજ્યનું વડું મથક કયા નામે ઓળખાય છે?
(a) ગાંધીનગર
(b) પાટનગર
(c) રાજ્યનું હૃદય
(d) હરિયાળું નગર
Answer: (b) પાટનગર
In simple words: એક રાજ્યનું મુખ્ય શહેર, જ્યાં સરકારના મોટા કાર્યાલયો હોય છે, તેને પાટનગર કહેવાય છે.

Exam Tip: યાદ રાખો કે પાટનગર એ રાજ્યનું વહીવટી કેન્દ્ર હોય છે, જ્યાંથી શાસન ચાલે છે.

Question 2. ગાંધીનગરની સ્થાપના કયા નેતાની સ્મૃતિમાં કરવામાં આવી છે?
(a) સરદાર પટેલ
(b) ઇન્દિરા ગાંધી
(c) રાજીવ ગાંધી
(d) મહાત્મા ગાંધી
Answer: (d) મહાત્મા ગાંધી
In simple words: ગાંધીનગર શહેર આપણા રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની યાદમાં બનાવવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં ઐતિહાસિક વ્યક્તિઓ અને સ્થળોના સંબંધો યાદ રાખવા મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

Question 3. ગાંધીનગર કુલ કેટલા સેક્ટરમાં વહેંચાયેલું છે?
(a) 25
(b) 28
(c) 30
(d) 35
Answer: (c) 30
In simple words: ગાંધીનગર શહેરને કુલ 30 નાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે, જેને સેક્ટર કહેવાય છે.

Exam Tip: આવા આંકડાકીય પ્રશ્નોમાં ચોક્કસ સંખ્યા યાદ રાખવી જરૂરી છે.

નીચેના પ્રશ્નોના એક-બે વાક્યોમાં ઉત્તર આપો:

Question 1. ગાંધીનગરને ગ્રીનસિટી તરીકે કેમ ઓળખવામાં આવે છે?
Answer: ગાંધીનગરના કુલ 30 સેકટરમાં માર્ગો વિભાજિત થયેલા છે. ત્યાં ઠેરઠેર નાનાં-મોટાં વૃક્ષો ઉગાડવામાં આવ્યાં છે. દરેક માર્ગ વિવિધ પ્રકારનાં ફૂલ-છોડથી સુંદર લાગે છે. આથી વૃક્ષો અને ફૂલોથી હરિયાળા અને સુંદર લાગતાં ગાંધીનગરને "ગ્રીન સિટી" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
In simple words: ગાંધીનગરમાં ઘણા વૃક્ષો અને ફૂલો વાવવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે તે હંમેશા લીલુંછમ અને સુંદર દેખાય છે, તેથી તેને 'ગ્રીન સિટી' કહેવાય છે.

Exam Tip: "ગ્રીન સિટી" શબ્દનો અર્થ સમજાવતી વખતે પર્યાવરણીય સુંદરતા અને વૃક્ષારોપણના સંદર્ભમાં વાત કરવી. 핵심 શબ્દો: "વૃક્ષો", "ફૂલો", "હરિયાળું", "સુંદર".

Question 2. ગાંધીનગરના માર્ગો શી વિશેષતા ધરાવે છે?
Answer: ગાંધીનગરના રસ્તા પહોળા અને સ્વચ્છ છે. આ શહેર કુલ 30 સેક્ટરમાં વિભાજિત થયેલું છે. આમાં 'ક'થી 'જ' સુધી કક્કાવારી પ્રમાણે સાત આડા મુખ્ય માર્ગો અને 0 – 1 – 2 -3 એ અંકો પ્રમાણે ઊભા કુલ 8 માર્ગો છે. ચારે બાજુ વૃક્ષો ગાંધીનગરની શોભા વધારી રહ્યાં છે. પ્રાકૃતિક સૌંદર્યથી શોભતું ગાંધીનગર "ગ્રીન સિટી" તરીકે ખ્યાતિ પામ્યું છે.
In simple words: ગાંધીનગરના રસ્તા મોટા અને સાફ છે. તેને સેક્ટરમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે અને તેમાં આડા-ઊભા રસ્તા છે, જે કક્કાવારી અને અંકો પરથી નામ પામેલા છે.

Exam Tip: રસ્તાઓની પહોળાઈ, સ્વચ્છતા અને વિભાજન (આડા-ઊભા માર્ગો) જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવું.

Question 3. વિધાનસભાગૃહ ક્યાં આવેલું છે?
Answer: ગાંધીનગરમાં આવેલું છે.
In simple words: તે ગાંધીનગર શહેરમાં આવેલું છે.

Exam Tip: સીધા સવાલનો સીધો જવાબ આપો, વધારાની માહિતી આપવાની જરૂર નથી.

Question 4. વિધાનસભાગૃહને કોનું નામ આપવામાં આવ્યું છે?
Answer: વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ ભવન નામ આપવામાં આવ્યું છે.
In simple words: તેને વિઠ્ઠલભાઈ પટેલના નામ પરથી ઓળખવામાં આવે છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ઇમારતના નામ વિશે પૂછવામાં આવે ત્યારે ચોક્કસ નામનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 5. વિધાનસભાને ધારાસભા તરીકે કેમ ઓળખવામાં આવે છે?
Answer: વિધાનસભાને 'ધારાસભા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે એમાં 'ધારા' એટલે કે કાયદા બનાવવામાં આવે છે.
In simple words: વિધાનસભાને ધારાસભા કહે છે કારણ કે અહીં 'ધારા' એટલે કે નિયમો બનાવવાનું કામ થાય છે.

Exam Tip: "ધારા" શબ્દનો અર્થ "કાયદા" છે, તે સ્પષ્ટ કરવું મહત્ત્વનું છે.

Question 6. મંત્રીશ્રીઓ અને સચિવશ્રીઓનાં કાર્યાલયો કેટલા બ્લૉકમાં વહેંચાયેલાં છે?
Answer: 7 બ્લોકમાં વહેંચાયેલાં છે.
In simple words: મંત્રીઓ અને સચિવોની ઓફિસો 7 અલગ-અલગ વિભાગોમાં વહેંચાયેલી છે.

Exam Tip: સંખ્યાકીય માહિતી યાદ રાખતી વખતે, ચોક્કસ આંકડો આપો.

એક મુલાકાત સ્વાધ્ય

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

Question 1. વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા પરવાનગી શા માટે જરૂરી છે?
Answer: કોઈ પણ અજાણી વ્યક્તિ વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશી સભાગૃહને નુકસાન ન પહોંચાડે, વિધાનસભાના કામમાં દખલ ન પહોંચાડે અને ગૃહમાં શાંતિ જળવાઈ રહે તે માટે વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા માટે પરવાનગી લેવી જરૂરી છે.
In simple words: વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા માટે પરવાનગી એટલા માટે જરૂરી છે કે જેથી કોઈ અજાણ્યો વ્યક્તિ ઘરમાં ઘૂસીને નુકસાન ન કરે, કામમાં અડચણ ન નાખે અને શાંતિ જાળવી શકાય.

Exam Tip: સુરક્ષા, શાંતિ અને કાર્યની સુચારુતા જેવા મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકીને જવાબ આપો.

Question 2. જો તમે ધારાસભ્ય હો તો તમે વિકાસ માટે કેવી પ્રવૃત્તિઓ કરશો?
Answer: જો હું ધારાસભ્ય હોત તો મને સરકાર તરફથી મળેલ ફંડનો મારા વિસ્તારના વિકાસ માટે ઉપયોગ કરત. મારા વિસ્તારમાં બાગ-બગીચા તૈયાર કરાવત. પ્રજાને પૂરતું પાણી તથા વીજળી મળી રહે તેની વ્યવસ્થા કરાવત. પ્રજાની ફરિયાદો સાંભળી તેને દૂર કરવાના પૂરતા પ્રયાસ કરત.
In simple words: જો હું ધારાસભ્ય હોત, તો હું સરકાર પાસેથી મળેલા પૈસાનો ઉપયોગ મારા વિસ્તારનો વિકાસ કરવા, બગીચા બનાવવામાં, લોકોને પૂરતું પાણી અને વીજળી મળે તેની ખાતરી કરવામાં અને લોકોની સમસ્યાઓ હલ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં કરત.

Exam Tip: આવા કલ્પના આધારિત પ્રશ્નોમાં, તમે જાહેર સેવા અને વિકાસ માટે શું કરી શકો તેના નક્કર ઉદાહરણો આપો.

Question 3. એક નાગરિક તરીકે તમને રાજ્યની કઈ બાબતો સારી લાગે છે?
Answer: એક નાગરિક તરીકે મને રાજ્યના પહોળા રસ્તા, શિક્ષણની સુવિધા, પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા, સારાં મકાનો, રોજગારીની સવલતો, વાહન માટે પાર્કિંગની વ્યવસ્થા જેવી અનેક બાબતો સારી લાગે છે.
In simple words: એક નાગરિક તરીકે, મને રાજ્યના મોટા રસ્તા, સારી શિક્ષણ વ્યવસ્થા, સ્વચ્છ પાણી, સારા ઘરો, નોકરીની તકો અને વાહનો માટે પાર્કિંગની સુવિધા જેવી ઘણી બાબતો ગમે છે.

Exam Tip: માળખાકીય સુવિધાઓ, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજગારી જેવી આવશ્યક સેવાઓને લગતી બાબતોનો સમાવેશ કરો.

Question 4. તમારા ગામને હરિયાળું બનાવવા શું શું કરી શકાય?
Answer: અમારા ગામને હરિયાળું બનાવવા આટલાં કામો કરી શકાય:

• જાહેર રસ્તા પર ઠેર-ઠેર વૃક્ષો ઉગાડવાં.
• દરેક સોસાયટીના પ્રાંગણમાં વૃક્ષો ઉગાડવાં, દરેક સભ્ય પોતાના ઘરની ગૅલેરીમાં જુદા જુદા છોડનાં કૂંડાં મૂકવાં.
• ગ્રામપંચાયત દ્વારા હરિયાળાં મેદાન તૈયાર કરાવવાં.
• શાળા અને કૉલેજના પટાંગણમાં વિદ્યાર્થીઓએ વૃક્ષારોપણ કરવું.
• ગામમાં એવા બાગ-બગીચા તૈયાર કરાવવા, જ્યાં ખળખળ વહેતાં ઝરણાં હોય, તળાવ હોય અને તેમાં રંગબેરંગી ફૂલોના છોડ અને પુષ્કળ વૃક્ષો હોય.

Exam Tip: વૃક્ષારોપણ, બગીચા, તળાવ અને સ્વૈચ્છિક પ્રવૃત્તિઓ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Question 5. તમે લીધેલા કોઈ એક ઐતિહાસિક સ્થળની મુલાકાત વિશે
Answer: આ વર્ષે અમે દિવાળીની રજાઓમાં આબુના પ્રવાસે ગયા હતા. રાજસ્થાનમાં આવેલ માઉન્ટ આબુ એક હવાખાવાનું સ્થળ છે. અમે પહેલા દિવસે ત્યાંનાં ગૌમુખ, સનસેટ પૉઇન્ટ, નખી તળાવ વગેરે સ્થળોની મુલાકાત લીધી. અમે ત્યાંનું પ્રકૃતિસૌંદર્ય મનભરીને માણ્યું. બીજે દિવસે ગુરુશિખરની ઊંચાઈએથી ચારે બાજુનાં કુદરતી દશ્યો જોવાનો આનંદ લીધો. એ પછી અદ્ધરદેવીનાં દર્શન કર્યા. બપોરે ભોજન કર્યા બાદ સાંજે ચાર વાગે અમે માઉન્ટ આબુના ઐતિહાસિક સ્થળ દેલવાડાનાં દહેરાની મુલાકાત લીધી. દેલવાડાની શિલ્પકલાનું સૌંદર્ય જોઈને અમે આભા બની ગયા. એક રાજાના બે મંત્રી વસ્તુપાળ અને તેજપાળને ધરતી ખોદતાં મળેલા ધનના ચરુનો ઉપયોગ આબુ પર્વત ઉપર સુંદર દેરાસર બનાવવા માટે કર્યો છે. તે શિલ્પકળાની દૃષ્ટિએ અનુપમ છે. ત્રીજે દિવસે અમે ભર્તુહરિની ગુફા અને કુંભારણનના મહેલનાં ખંડિયેરો જેવાં ઐતિહાસિક સ્થળોની મુલાકાત લીધી.
In simple words: આ વર્ષે દિવાળીની રજાઓમાં અમે માઉન્ટ આબુ ગયા હતા, જે રાજસ્થાનમાં એક ઠંડું સ્થળ છે. પહેલા દિવસે અમે ગૌમુખ, સનસેટ પૉઇન્ટ અને નખી તળાવ જેવા સ્થળોની મુલાકાત લીધી અને ત્યાંની કુદરતી સુંદરતાનો ભરપૂર આનંદ લીધો. બીજા દિવસે અમે ગુરુશિખર પરથી કુદરતી દૃશ્યો જોયા, અદ્ધરદેવીના દર્શન કર્યા અને પછી દેલવાડાના મંદિરો જોવા ગયા. દેલવાડાની શિલ્પકલા અમને ખૂબ ગમી. રાજાના મંત્રીઓ વસ્તુપાળ અને તેજપાળે જમીનમાંથી મળેલા પૈસાનો ઉપયોગ આ મંદિરો બનાવવા માટે કર્યો હતો, જે શિલ્પકલાની દૃષ્ટિએ અદ્ભુત છે. ત્રીજા દિવસે અમે ભર્તુહરિની ગુફા અને કુંભારણનના મહેલના જૂના અવશેષો જેવા ઐતિહાસિક સ્થળોની પણ મુલાકાત લીધી.

Exam Tip: ઐતિહાસિક સ્થળની મુલાકાતનું વર્ણન કરતી વખતે, સ્થળનું નામ, તેનું ભૌગોલિક સ્થાન, મુલાકાતના દિવસો, જોયેલા મુખ્ય સ્થળો, ઐતિહાસિક મહત્ત્વ અને તમારા અનુભવોનું વર્ણન કરો.

Question 6. તમારા વિસ્તારમાં આવેલ જોવાલાયક સ્થળની મુલાકાત લઈ અહેવાલ લખો.
Answer: ઘૂઘવતા દરિયાકિનારે સોમનાથ મહાદેવનું ભવ્ય અને કલાત્મક મંદિર આવેલું છે. તેના પટાંગણમાં ભારતના શિલ્પી સરદાર પટેલનું પૂતળું છે. તેની ચારે તરફ સુંદર બગીચો છે. મંદિરની બહારની અને અંદરની કોતરણી ઊડીને આંખે વળગે તેવી છે. ભારતનાં બાર જ્યોતિર્લિંગમાં સોમનાથની ગણના થાય છે. સાંજનો આરતીનો સમય હતો. બીલીપત્ર તથા પુષ્પોથી શિવલિંગ સજાવેલું હતું. મંદિરમાં દર્શનાર્થીઓની ભીડ હતી. ઝાલર અને ઘંટનાદથી વાતાવરણ ભક્તિમય બની ગયું હતું. તે પછી પંદરથી વીસ મિનિટનો સ્લાઇડ શૉ પણ દેખાડવામાં આવ્યો. બીજે દિવસે અમે ગીતામંદિરની મુલાકાત લીધી. એ મંદિરની દીવાલો પર ગીતાના શ્લોકો લખેલા છે. અહીં રાધાકૃષ્ણની ભવ્ય અને નમણી મૂર્તિઓ છે. ત્યાંના ત્રિવેણી સંગમમાં અમે સ્નાન કર્યું. આ પવિત્ર તીર્થસ્થાનમાં અમને તાજગી અને દિવ્ય શાંતિનો અનુભવ થયો.
In simple words: દરિયાકિનારે સોમનાથ મહાદેવનું એક ભવ્ય અને કલાત્મક મંદિર છે. તેના ચોગાનમાં સરદાર પટેલની પ્રતિમા છે અને ચારે બાજુ સુંદર બગીચો છે. મંદિરની અંદર અને બહારની કોતરણી ખૂબ જ આકર્ષક છે. સોમનાથ ભારતના બાર જ્યોતિર્લિંગમાંનું એક ગણાય છે. સાંજે આરતી વખતે શિવલિંગ ફૂલોથી સજાવેલું હતું અને ભક્તોની ભીડ હતી. ઘંટનાદથી વાતાવરણ ખૂબ જ ભક્તિમય બન્યું હતું. ત્યારબાદ એક નાનો સ્લાઇડ શૉ પણ બતાવવામાં આવ્યો. બીજા દિવસે અમે ગીતામંદિર ગયા, જ્યાં દીવાલો પર ગીતાના શ્લોકો લખેલા છે. ત્યાં રાધાકૃષ્ણની સુંદર મૂર્તિઓ છે. અમે ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન કર્યું અને આ પવિત્ર સ્થળે ખૂબ જ શાંતિ અને તાજગી અનુભવી.

Exam Tip: આવા અહેવાલ-શૈલીના પ્રશ્નોમાં, સ્થળનું વર્ણન, તેની વિશેષતાઓ, ઐતિહાસિક અથવા ધાર્મિક મહત્ત્વ, અને તમારા વ્યક્તિગત અનુભવોને ક્રમબદ્ધ રીતે લખો.

નીચેના શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો:

Question 1. રાજ્યના કાયદા ઘડનારી સભા
Answer: વિધાનસભા, ધારાસભા
In simple words: જે સભા રાજ્ય માટે કાયદા બનાવે છે તેને વિધાનસભા અથવા ધારાસભા કહેવાય.

Exam Tip: શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખતી વખતે, તેનો સાચો અને પર્યાયવાચી અર્થ રજૂ કરો.

Question 2. રાજ્યનું વડું મથક
Answer: પાટનગર
In simple words: રાજ્યનું મુખ્ય કેન્દ્ર અથવા કાર્યાલયનું સ્થળ પાટનગર કહેવાય છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં ચોક્કસ અને સામાન્ય રીતે સ્વીકૃત શબ્દનો ઉપયોગ કરો.

(અ) નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવો:

Question 3. અસ્તિત્વ, સ્વચ્છ, પ્રવૃત્તિ, પ્રકૃતિ, વ્યવસ્થા, પ્રવેશ.
Answer: અસ્તિત્વ, પ્રકૃતિ, પ્રવૃત્તિ, પ્રવેશ, વ્યવસ્થા, સ્વચ્છ
In simple words: આ શબ્દોને ગુજરાતી મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે, જેમ કે આપણે શબ્દકોશમાં શોધીએ છીએ.

Exam Tip: શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતી વખતે, સૌ પ્રથમ સ્વરો અને પછી વ્યંજનોનો ક્રમ યાદ રાખો.

(બ) પાઠમાં ‘ઈક” પ્રત્યયથી બનેલો શબ્દ 'સાંસ્કૃતિક' આપેલ છે. એવા બીજા પાંચ શબ્દો બનાવો.

Question 3. (બ) પાઠમાં ‘ઈક” પ્રત્યયથી બનેલો શબ્દ 'સાંસ્કૃતિક' આપેલ છે. એવા બીજા પાંચ શબ્દો બનાવો.
Answer:

• સમાજ + ઇક = સામાજિક
• અર્થ + ઇક = આર્થિક
• વિજ્ઞાન + ઇક = વૈજ્ઞાનિક
• ભૂગોળ + ઇક = ભૌગોલિક
• સ્વભાવ + ઇક = સ્વાભાવિક

Exam Tip: આવા પ્રત્યય આધારિત શબ્દ રચનામાં મૂળ શબ્દ અને પ્રત્યયનો સાચો સંયોગ મહત્ત્વનો છે.

એક મુલાકાત પ્રવૃત્તિ

Question 1. તમારા ગામની ગ્રામપંચાયત કચેરીની મુલાકાત લઈ તેની માહિતી એકત્ર કરો.
Answer: ગ્રામપંચાયત કચેરીની મુલાકાત અમે આઠમા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ અમારા વર્ગશિક્ષક સાથે અમારા ગામની ગ્રામપંચાયત કચેરીની મુલાકાતે ગયા. કચેરીમાં સરપંચશ્રી અને તલાટી-કમ-મંત્રીશ્રીએ અમને આવકાર્યા. ગ્રામપંચાયતની માહિતી મેળવવાનો અમારો હેતુ જણાવ્યો. સરપંચશ્રીએ ઉત્સાહભેર અને ગ્રામપંચાયત કચેરી વિશે જણાવતાં કહ્યું કે:
(1) ગામના મતદારોના મતથી ચૂંટાયેલા સરપંચ ગામનો વહીવટ સંભાળે છે.
(2) તલાટી જમીન અંગેના રેકર્ડ રાખે છે અને જમીન-મહેસૂલ વસૂલ કરે છે. મંત્રી તરીકે તે ગ્રામપંચાયતના વહીવટમાં માર્ગદર્શન આપે છે.
(3) ગ્રામપંચાયતની ફરજો :

• બાલમંદિર અને પ્રાથમિક શાળાના સંચાલન ઉપર ધ્યાન આપવું.
• રમતગમતના મેદાનની જાળવણી કરવી.
• પુસ્તકાલય બનાવી, તેની જાળવણી કરવી.
• પીવા માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરવી.
• સ્ટ્રીટ લાઇટોની જાળવણી કરવી.
• ગામની નિયમિત સફાઈ કરાવવી.
• આરોગ્ય કેન્દ્રનું સંચાલન કરવું.
• તળાવની જાળવણી કરવી અને વૃક્ષારોપણ કરવું.
• રમતગમત જેવી સ્પર્ધાઓ ગોઠવવી અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવું.
• ખેડૂતોને પાક અંગે માર્ગદર્શન આપવું.

• જમીન-મહેસૂલની આવક
• સરકારની વિવિધ યોજનાની નાણાકીય મદદ
• સરકારની ગ્રાંટ
• દાન
• લોકફાળો

Exam Tip: ગ્રામપંચાયતના કાર્યો, આવકના સ્ત્રોતો અને અધિકારીઓની ભૂમિકાનું વિગતવાર વર્ણન કરો.

Question 2. તમારા ગામમાં કઈ કઈ સુવિધાઓ છે ? યાદી તૈયાર કરો.
Answer: મારા ગામમાં મળતી સુવિધાઓની યાદી:

• શાળા
• કૉલેજ
• હૉસ્પિટલ
• બસ-સ્ટેશન
• ઍમ્બ્યુલન્સ
• જીવનજરૂરિયાતની વસ્તુઓ મેળવવા માટેની વિવિધ દુકાનવાળા કૉમ્પ્લેક્સ
• બાળકોને રમવા માટે મેદાન તથા બાગબગીચા
• દવાની દુકાન
• હૉટેલ
• પોલીસ-સ્ટેશન.

Exam Tip: ગામમાં ઉપલબ્ધ તમામ મુખ્ય સુવિધાઓને વ્યવસ્થિત રીતે મુદ્દાવાર લખો.

એક મુલાકાત પ્રશ્નોત્તર

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:

Question 1. વિધાનસભા વિશે ટૂંકમાં લખો.
Answer: વિધાનસભાને 'ધારાસભા' પણ કહે છે. વિધાનસભામાં ધારા એટલે કાયદા ઘડવામાં આવે છે. વિધાનસભામાં અધ્યક્ષની બેઠક ઊંચે હોય છે અને એમની સામે નીચેના ભાગમાં રાજ્યના ચૂંટાયેલા વિધાનસભ્યો તથા મંત્રીઓ બેસે છે. સભાગૃહમાં એક બાજુ શાસકપક્ષના સભ્યો અને બીજી બાજુ વિરોધપક્ષના સભ્યોને બેસવાની વ્યવસ્થા હોય છે. ગૅલેરીમાં મુલાકાતીઓ માટે બેસવાની વ્યવસ્થા હોય છે. મુલાકાતીઓ ત્યાં બેસીને ગૃહની કાર્યવાહી જોઈ શકે છે. વિધાનસભામાં બંને પક્ષના સભ્યો માનનીય અધ્યક્ષને સંબોધીને પોતાના મતવિસ્તારના પ્રશ્નો રજૂ કરે છે અને મંત્રીઓ પાસેથી તેના જવાબો મેળવે છે.
In simple words: વિધાનસભાને ધારાસભા પણ કહેવાય છે, જ્યાં નિયમો બનાવવામાં આવે છે. તેમાં અધ્યક્ષ ઊંચી બેઠક પર હોય છે અને તેમની સામે ચૂંટાયેલા સભ્યો અને મંત્રીઓ બેસે છે. શાસક પક્ષ અને વિરોધ પક્ષના સભ્યો અલગ-અલગ બાજુએ બેસે છે. ગૅલેરીમાં બેસીને મુલાકાતીઓ સભાની કાર્યવાહી જોઈ શકે છે. સભ્યો તેમના પ્રશ્નો અધ્યક્ષને જણાવે છે અને મંત્રીઓ પાસેથી જવાબો મેળવે છે.

Exam Tip: વિધાનસભાના કાર્યો, બેઠક વ્યવસ્થા અને મુલાકાતીઓની જોવાની વ્યવસ્થા જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓનું વર્ણન કરો.

નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા માટેની કાર્યવાહી વિશે જણાવો.
Answer: વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા માટે પ્રથમ પરવાનગી મેળવવી પડે છે અને પછી ગેટપાસ લેવા પડે છે. અંદર પ્રવેશતી વખતે મેટલ ડિટેક્ટર દ્વારા દરેક વ્યક્તિની જરૂરી તપાસ કરવામાં આવે છે. ત્યાં પોલીસનો કડક બંદોબસ્ત હોય છે. પછી ઇલેક્ટ્રિક સીડી દ્વારા આપોઆપ પ્રથમ માળે પહોંચી જવાય છે. ત્યાં વિધાનસભાની ગૅલેરીમાં દાખલ થવા માટે ફરી તપાસ કરવામાં આવે છે.
In simple words: વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા માટે પહેલા પરવાનગી અને ગેટપાસ લેવા પડે છે. અંદર જતા પહેલા દરેક વ્યક્તિની મેટલ ડિટેક્ટરથી તપાસ થાય છે અને ત્યાં સઘન પોલીસ બંદોબસ્ત હોય છે. ત્યારબાદ ઇલેક્ટ્રિક સીડીથી પહેલા માળે પહોંચી, ગૅલેરીમાં દાખલ થતા પહેલા ફરીથી તપાસ કરવામાં આવે છે.

Exam Tip: પ્રવેશ માટેની પરવાનગી, સુરક્ષા તપાસ અને ગૅલેરીમાં પ્રવેશની કાર્યવાહીના ક્રમિક પગલાં સ્પષ્ટપણે વર્ણવો.

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. વિધાનસભા ગૃહમાં શાની કાર્યવાહી થાય છે?
Answer: મંત્રીઓ અને તેમના સચિવો દ્વારા રાજ્યના વિવિધ પ્રશ્નોની સમીક્ષા કરવી, તેમના ઉકેલ લાવવા અને વિકાસલક્ષી આયોજન કરવું વગેરે કાર્યવાહી વિધાનસભાગૃહમાં થાય છે.
In simple words: વિધાનસભા ગૃહમાં મંત્રીઓ અને સચિવો રાજ્યના જુદા જુદા પ્રશ્નો પર ચર્ચા કરે છે, તેમને હલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને વિકાસ માટેના નવા પ્લાન બનાવે છે.

Exam Tip: વિધાનસભાના કાર્યોનું વર્ણન કરતી વખતે, પ્રશ્નોની સમીક્ષા, ઉકેલ અને વિકાસલક્ષી આયોજન જેવા મુખ્ય કાર્યોનો ઉલ્લેખ કરો.

નીચેના પ્રશ્નોના એક-એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. ગાંધીનગર શહેરના સૌંદર્યની શોભા શેનાથી વધી છે?
Answer: ગાંધીનગર શહેરના સૌંદર્યની શોભા ઠેરઠેર ઉગાડેલાં ફૂલ-છોડ અને વૃક્ષોથી વધી છે.
In simple words: ગાંધીનગરની સુંદરતા ત્યાં વાવેલા ફૂલો અને વૃક્ષોને કારણે વધુ સારી લાગે છે.

Exam Tip: એક વાક્યમાં જવાબ આપતી વખતે, મુખ્ય કારણ અથવા વિશેષતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Question 2. વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશ મેળવવા શું કરશો?
Answer: વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશ મેળવવા જરૂરી ગેટપાસ સાથે રાખીશું.
In simple words: વિધાનસભાગૃહમાં જવા માટે, આપણે જરૂરી પ્રવેશ પરવાનો સાથે રાખીશું.

Exam Tip: સીધા અને સ્પષ્ટ જવાબ આપો.

Question 3. વિધાનસભાગૃહમાં મુલાકાતીઓ માટે શી વ્યવસ્થા છે?
Answer: વિધાનસભાગૃહમાં મુલાકાતીઓ માટે ઉપર ગૅલેરીમાં બેસવાની વ્યવસ્થા છે.
In simple words: મુલાકાતીઓ માટે વિધાનસભાગૃહમાં ઉપરની બાજુએ ગૅલેરીમાં બેસવાની જગ્યા ગોઠવેલી છે.

Exam Tip: મુલાકાતીઓ માટેની ચોક્કસ વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કરો.

Question 4. વિધાનસભાની મુલાકાતનો અનુભવ વિદ્યાર્થીઓ માટે કેવો હતો?
Answer: વિધાનસભાની મુલાકાતનો અનુભવ વિદ્યાર્થીઓ માટે અત્યંત રોમાંચક અને આનંદદાયક હતો.
In simple words: વિદ્યાર્થીઓને વિધાનસભાની મુલાકાત લેવાનો અનુભવ ખૂબ જ ઉત્સાહજનક અને ખુશી આપનારો હતો.

Exam Tip: અનુભવનું વર્ણન કરતી વખતે, ભાવવાચક વિશેષણોનો ઉપયોગ કરો.

નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો

Question 1. ગુજરાતની સ્થાપના થઈ ત્યારે રાજ્યનું પાટનગર કયું હતું?
(a) રાજકોટ
(b) અમદાવાદ
(c) વડોદરા
(d) જામનગર
Answer: (b) અમદાવાદ
In simple words: જ્યારે ગુજરાત રાજ્ય બન્યું, ત્યારે તેનું મુખ્ય શહેર અમદાવાદ હતું.

Exam Tip: ગુજરાતના ઇતિહાસ સંબંધિત આવા પ્રશ્નોમાં ચોક્કસ શહેરનું નામ યાદ રાખવું.

Question 2. “ગ્રીન સિટી′ એટલે શું?
(a) લીલાછમ યુવા
(b) લીલુંછમ મેદાન
(c) હરિયાળું નગર ! (લીલુંછમ શહેર !)
(d) હરિયાળું વન
Answer: (c) હરિયાળું નગર ! (લીલુંછમ શહેર !)
In simple words: 'ગ્રીન સિટી' એટલે એવું શહેર જ્યાં ઘણી બધી હરિયાળી હોય, જેમ કે લીલુંછમ શહેર.

Exam Tip: "ગ્રીન સિટી" નો સાચો અર્થ સમજાવો, જે હરિયાળીથી ભરપૂર શહેર સૂચવે છે.

Question 3. ગાંધીનગર કઈ કઈ પ્રવૃત્તિઓથી ધમધમે છે?
(a) હસ્તકલાની
(b) રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક
(c) પર્યાવરણની
(d) રમતગમતની
Answer: (b) રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક
In simple words: ગાંધીનગર મુખ્યત્વે રાજકારણ અને સંસ્કૃતિ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓથી ભરેલું છે.

Exam Tip: ગાંધીનગરની ભૂમિકા અને પ્રવૃત્તિઓને સમજાવતી વખતે, તેના રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ પર ભાર મૂકો.

કૌસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો: (ધારાસભા, સ્વચ્છ, ગાંધીનગર, ગેટપાસ)

Question 1.
(1) અમે લકઝરી બસમાં બેસી .......... આવ્યાં.
(2) અમે જરૂરી .......... મેળવી વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશ્યાં.
(3) શહેરની સડકો પહોળી અને .......... છે.
(4) વિધાનસભાને .......... પણ કહેવામાં આવે છે.
Answer:
(1) ગાંધીનગર
(2) ગેટપાસ
(3) સ્વચ્છ
(4) ધારાસભા
In simple words: બસમાં બેસીને અમે ગાંધીનગર પહોંચ્યા. વિધાનસભાગૃહમાં જવા માટે અમે ગેટપાસ લીધા. શહેરના રસ્તાઓ ખૂબ પહોળા અને સ્વચ્છ છે. વિધાનસભાને ધારાસભા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

Exam Tip: ખાલી જગ્યા પૂરતી વખતે, વાક્યના અર્થ અને સંદર્ભને આધારે યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરો.

નીચેના વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો:

Question 1.
(1) લોકમાન્ય ટિળકની સ્મૃતિમાં ગાંધીનગર વસાવ્યું છે.
(2) ગાંધીનગર શહેરના સૌંદર્યમાં વધારો કરે છે વૃક્ષો !
(3) અમારી બસ “જ' રોડ પરથી પસાર થઈ રહી હતી.
(4) વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશવા જરૂરી ગેટપાસ મેળવી અમે અંદર પ્રવેશ્યાં.
Answer:
(1) ખોટું
(2) ખરું
(3) ખોટું
(4) ખરું
In simple words: ગાંધીનગર લોકમાન્ય ટિળકની યાદમાં નથી બનાવાયું, તેથી પહેલું વાક્ય ખોટું છે. વૃક્ષો ગાંધીનગરને વધુ સુંદર બનાવે છે, તેથી બીજું વાક્ય સાચું છે. અમારી બસ 'જ' રોડ પરથી પસાર થઈ રહી હતી તે ખોટું છે. વિધાનસભાગૃહમાં જવા માટે ગેટપાસ જરૂરી છે, તેથી ચોથું વાક્ય સાચું છે.

Exam Tip: પ્રત્યેક વાક્યનો ચોકસાઈપૂર્વક અભ્યાસ કરો અને તથ્યપૂર્ણ રીતે ખરા-ખોટાં નક્કી કરો.

એક મુલાકાત વ્યાકરણ Vyakaran

નીચે આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દ લખો:

Question 1. ધારાસભ્ય, અચરજ, પ્રારંભ, ઇશારો, હરિયાળું, શાળા, શહેર, ભવન, બંદોબસ્ત, અલ્પાહાર, સ્મૃતિ, વૃક્ષ.
Answer:

• ધારાસભ્ય = વિધાનસભ્ય
• અચરજ = નવાઈ
• પ્રારંભ = શરૂઆત
• ઇશારો = સંકેત
• હરિયાળું = લીલુંછમ
• શાળા = નિશાળ
• શહેર = નગર
• ભવન = મકાન
• બંદોબસ્ત = વ્યવસ્થા, ગોઠવણ
• અલ્પાહાર = નાસ્તો
• સ્મૃતિ = યાદ
• વૃક્ષ = ઝાડ

Exam Tip: સમાનાર્થી શબ્દો યાદ કરતી વખતે, દરેક શબ્દના મુખ્ય અર્થને સમજવાનો પ્રયાસ કરો.

નીચે આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ લખો:

Question 2. નિશ્ચિત, સ્મૃતિ, પ્રારંભ, પહોળી, હરિયાળું, શહેર, કડક, સ્થિર, જરૂરી, ઊંચે, શાંત, પરિચિત.
Answer:

• નિશ્ચિત \( \times \) અનિશ્ચિત
• સ્મૃતિ \( \times \) વિસ્મૃતિ
• પ્રારંભ \( \times \) અંત
• પહોળી \( \times \) સાંકડી
• હરિયાળું \( \times \) સૂકું
• શહેર \( \times \) ગામડું
• કડક \( \times \) નરમ
• સ્થિર \( \times \) અસ્થિર
• જરૂરી \( \times \) બિનજરૂરી
• ઊંચે \( \times \) નીચે
• શાંત \( \times \) અશાંત
• પરિચિત \( \times \) અપરિચિત

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો યાદ રાખવા માટે, મૂળ શબ્દના અર્થને સમજીને તેનો વિપરીત અર્થ શોધો.

નીચે આપેલા શબ્દોમાંથી ધ્વનિઓ છૂટા પાડીને લખો:

Question 3. સ્મૃતિ, બંદોબસ્ત, વિદ્યાર્થી, પ્રસન્નતા.
Answer:

• સ્મૃતિ \( = \) સ્ \( + \) મ્ \( + \) ઋ \( + \) ત્ \( + \) ઇ
• બંદોબસ્ત \( = \) બ્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) દ્ \( + \) ઓ \( + \) બ્ \( + \) અ \( + \) સ્ \( + \) ત્ \( + \) અ
• વિદ્યાર્થી \( = \) વ્ \( + \) ઇ \( + \) દ્ \( + \) ય્ \( + \) આ \( + \) ર્ \( + \) થ્ \( + \) ઇ
• પ્રસન્નતા \( = \) પ્ \( + \) ર્ \( + \) અ \( + \) સ્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) ન્ \( + \) અ \( + \) ત્ \( + \) આ

Exam Tip: ધ્વનિઓ છૂટા પાડતી વખતે, સ્વરો અને વ્યંજનોને બરાબર ઓળખીને તેમને યોગ્ય ક્રમમાં અલગ કરો.

નીચે આપેલા ધ્વનિઓને જોડીને શબ્દ બનાવો:

Question 4. શું \( + \) અ \( + \) ર \( + \) ઊ \( + \) આ \( + \) સ્ \( + \) અ, ન્ \( + \) આ \( + \) ન્ \( + \) + ઈ - ન્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) અ \( + \) ૨ \( + \) અ, મ્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) સ્ \( + \) ૨ \( + \) ઈ, પુ \( + \) ૨ \( + \) અ \( + \) + \( = \) \( + \) ત્ \( + \) અ.
Answer:

• શું \( + \) અ \( + \) ર \( + \) ઊ \( + \) આ \( + \) સ્ \( + \) અ \( = \) શરૂઆત
• ન્ \( + \) આ \( + \) ન્ \( + \) + ઈ - ન્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) અ \( + \) ૨ \( + \) અ \( = \) ગાંધીનગર
• મ્ \( + \) અ \( + \) ન્ \( + \) સ્ \( + \) ૨ \( + \) ઈ \( = \) મંત્રી
• પ્ \( + \) ર્ \( + \) અ \( + \) ત્ \( + \) ઇ \( = \) પ્રકૃતિ

Exam Tip: ધ્વનિઓને જોડીને શબ્દ બનાવતી વખતે, સ્વર અને વ્યંજનના જોડાણના નિયમોનું પાલન કરો.

નીચે આપેલા શબ્દોની સાચી જોડણી લખો

Question 5. સ્મતી, અસ્તીત્ત્વ, હરીયાળુ, પરવરતી, અધિયક્ષ, પ્રશનતા.
Answer:
1. સ્મૃતિ
2. અસ્તિત્વ
3. હરિયાળું
4. પ્રવૃત્તિ
5. અધ્યક્ષ
6. પ્રસન્નતા
In simple words: અહીં ખોટી રીતે લખેલા શબ્દોને સુધારીને સાચી રીતે લખવામાં આવ્યા છે, જેમ કે 'સ્મતી' ને બદલે 'સ્મૃતિ'.

Exam Tip: જોડણી સુધારતી વખતે, શબ્દોના સ્વર, વ્યંજન અને અનુસ્વારના નિયમોનું ધ્યાન રાખો.

પ્રત્યેક શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો:

Question 1. રાજ્ય કે દેશનું વડું મથક, રક્ષક તરીકેની કામગીરી બજાવનાર.
Answer:

• રાજ્ય કે દેશનું વડું મથક – પાટનગર, રાજધાની
• રક્ષક તરીકેની કામગીરી બજાવનાર- સુરક્ષાકર્મી

Exam Tip: શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખતી વખતે, તેનો સંક્ષિપ્ત અને સચોટ અર્થ રજૂ કરો.

નીચે આપેલા રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ આપી, તેમનો વાક્યોમાં પ્રયોગ કરો:

Question 1. સૂર પુરાવવો, અધીરા બનવું.
Answer:

• સૂર પુરાવવો – હામાં હા ભણવી, સમર્થન આપવું
  વાક્ય : પિતાએ દીકરીનાં લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે તરત માએ તેમના સૂરમાં સૂર પુરાવ્યો.
• અધીરા બનવું – ઉતાવળા થવું
  વાક્યઃ સૌ વિદ્યાર્થીઓ વાર્ષિક પરીક્ષાનું પરિણામ જાણવા અધીરા બન્યા.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ સ્પષ્ટ રીતે આપીને, તેનો વાક્યમાં પ્રયોગ કરો જેથી તેનો સાચો ઉપયોગ સમજાય.

સૂચના પ્રમાણે કરો:

Question 1.
1. અમારાથી એની વાતમાં સૂર પુરાયો. (કર્તરિવાક્ય બનાવો.)
2. શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને સમજાવ્યું. (કર્મણિવાક્ય બનાવો.)
3. અમે વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશ કર્યો. (ભાવેવાક્ય બનાવો.)
4. સુરક્ષાકર્મીએ અક્ષયને સંકેતથી શાંત કર્યો. (પ્રેરકવાક્ય બનાવો.)
Answer:
1. અમે એની વાતમાં સૂર પૂર્યો.
2. શિક્ષકથી વિદ્યાર્થીઓને સમજાવાયું.
3. અમારાથી વિધાનસભાગૃહમાં પ્રવેશ કરાયો.
4. શિક્ષકે સુરક્ષાકર્મી દ્વારા સંકેતથી અક્ષયને શાંત કરાવ્યો.
In simple words: આપેલા વાક્યોને સૂચના મુજબ બદલવામાં આવ્યા છે, જેમ કે કર્તરિવાક્ય, કર્મણિવાક્ય, ભાવેવાક્ય અને પ્રેરકવાક્યમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: વાક્ય રૂપાંતર કરતી વખતે, ક્રિયાપદના કર્તા, કર્મ અને ભાવ અનુસાર ફેરફારોને ધ્યાનપૂર્વક કરો.

એક મુલાકાત Summary in Gujarati

એક મુલાકાત પાઠપરિચય

“એક મુલાકાત’ પાઠમાં વિદ્યાર્થીઓએ ગુજરાત રાજ્યના પાટનગર ગાંધીનગર અને વિધાનસભાગૃહની લીધેલી મુલાકાતનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

ગાંધીનગર શહેરની રચના, ત્યાં આવેલું વિધાનસભાગૃહ, એમાં પ્રવેશવા માટેની જરૂરી કાર્યવાહી, ગૃહની બેઠક વ્યવસ્થા અને ગૃહમાં ચાલતી કાર્યપદ્ધતિ વગેરે જોઈને વિદ્યાર્થીઓ રોમાંચિત અને પ્રસન્ન થઈ જાય છે.

એક મુલાકાત શબ્દાર્થ

• સ્મૃતિ – યાદ, ભૂતકાળના પ્રસંગો, અનુભવો, વિચારો વગેરે ચિત્તમાં સાચવી રાખવાની શક્તિ.
• ગણતરીનાં વર્ષોમાં – બહુ ઓછા સમયમાં.
• વિભાજિત કરવું – વહેંચવું.
• સડક – પાકો રસ્તો, ધોરીમાર્ગ.
• ગ્રીન સિટી – હરિયાળું નગર, લીલુંછમ નગર.
• રોમાંચિત – પ્રસન્ન.
• ભવ્ય – પ્રભાવશાળી.
• રમણીય – સુંદર.
• અગાઉથી – પહેલેથી.
• પરવાનગી – મંજૂરી.
• ગેટપાસ – મકાન કે દરવાજામાં દાખલ થવા માટેનું ઓળખપત્ર.
• મેટલ ડિટેક્ટર – શરીરમાં કે બૅગમાં છુપાયેલી પ્રતિબંધિત વસ્તુને શોધી કાઢવાનું સાધન.
• ગૅલેરી – છજું, (અહીં) વિધાનસભામાં ચાલતી કાર્યવાહી જાણવા માટે પ્રેક્ષકો માટે તૈયાર કરેલી ખાસ જગ્યા.
• બંદોબસ્ત – વ્યવસ્થા.
• એસ્કેલેટર – લિફ્ટની જેમ વ્યક્તિઓને ઉપર – નીચે લઈ જતી સરતી સીડી.
• ધારો – કાયદો.
• સુરક્ષાકર્મી – રક્ષણ કરનાર સૈનિક, ચોકીદાર.
• સંકેત – ઇશારો.
• સંચાલન – ચલાવવાનું કાર્ય.
• અલ્પાહાર – નાસ્તો.
• કૅન્ટિન – ચાનાસ્તો મળે તે સ્થળ.
• બેવડાયો – બમણો થયો. વાગોળતાં – યાદ કરતાં.

રૂઢિપ્રયોગ

• અધીરા બનવું – ઉતાવળા થવું.