GSEB Class 8 Gujarati Textbook Solutions Chapter 12 નવા વર્ષના સંકલ્પો

નવા વર્ષના સંકલ્પો અભ્યાસ

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી આપેલા[] માં દર્શાવો :

Question 1. લેખકે વહેલા ઊઠવાનો સંકલ્પ કર્યો કારણ કે
(ક) લેખકને હાસ્યલેખ લખવા માટે યોગ્ય સમય લાગ્યો.
(ખ) લેખકની જિદગીમાં લગભગ ચાર વર્ષ જેટલો વધારો થાય.
(ગ) વહેલા ઊઠીને ધ્યાન-યોગાસન કરવા માટે.
(ઘ) વહેલા ઊઠીને કસરત કરવા માટે.
Answer: (ખ) લેખકની જિદગીમાં લગભગ ચાર વર્ષ જેટલો વધારો થાય.
In simple words: લેખકે વહેલા ઉઠવાનું નક્કી કર્યું કારણ કે તેનાથી તેમના જીવનમાં આશરે ચાર વર્ષનો વધારો થતો હતો.

Exam Tip: MCQ પ્રશ્નોમાં, બધા વિકલ્પો ધ્યાનપૂર્વક વાંચો અને સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો. ખાસ કરીને, "શા માટે" જેવા કારણો પૂછતા પ્રશ્નોમાં ચોક્કસ કારણ શોધવું.

Question 2. ચા બંધ કરનાર ભાઈનો સંકલ્પ તૂટી ગયો, કારણ કે
(ક) એમના સંકલ્પથી ઇન્દ્રનું આસન ડોલી ઊઠ્યું.
(ખ) ચાની જાહેરખબરે એમને ચળાવી દીધા.
(ગ) માતા-પિતા, પત્ની-બહેન અને મિત્રોના પ્રેમને કારણે.
(ઘ) માંદગીના ઉપવાસમાં ચા પીવાના કારણે રાહત થવાથી.
Answer: (ઘ) માંદગીના ઉપવાસમાં ચા પીવાના કારણે રાહત થવાથી.
In simple words: ચા છોડનાર ભાઈનું નક્કી કરેલું કામ માંદગીના ઉપવાસ દરમિયાન ચા પીવાથી આરામ મળવાને કારણે પૂર્ણ ન થયું.

Exam Tip: પ્રશ્નોના જવાબો આપતી વખતે, વાર્તાના પ્રસંગોને યાદ કરીને સાચા કારણોને ઓળખો. કેટલીકવાર, જવાબ સીધો ન હોઈ શકે.

Question 3. નવા વર્ષના સંકલ્પો એટલે વહેલી પરોઢનું ઝાકળ એમ લેખક શા માટે કહે છે ?
(ક) સાંજે નક્કી થાય અને સવારમાં તૂટી જાય છે.
(ખ) ઝાકળની જેમ અલ્પજીવી હોય છે.
(ગ) સંકલ્પો વિચારીને લેવાતા નથી.
(ઘ) સંકલ્પો દર બેસતાવર્ષે લેવામાં આવે છે.
Answer: (ખ) ઝાકળની જેમ અલ્પજીવી હોય છે.
In simple words: લેખક કહે છે કે નવા વર્ષના નિર્ણયો સવારના ઝાકળ જેવા છે કારણ કે તે ખૂબ જ ટૂંકા સમય માટે ટકે છે.

Exam Tip: ઉપમા અને રૂપકોનો અર્થ સમજવાનો પ્રયાસ કરો. લેખક શા માટે કોઈ ચોક્કસ વસ્તુને બીજી વસ્તુ સાથે સરખાવે છે તે સમજો.

Question 4. લેખકના મતે સંકલ્પો પાળી શકાતા નથી કારણ કે..
(ક) તે પાળવાની મક્કમતાનો અભાવ હોય છે.
(ખ) સંકલ્પો ઉતાવળે લેવાયેલા હોય છે.
(ગ) દેખાદેખીના કારણે લેવાયેલા હોય છે.
(ઘ) સંકલ્પો માત્ર લેવાના હોય છે.
Answer: (ક) તે પાળવાની મક્કમતાનો અભાવ હોય છે.
In simple words: લેખક માને છે કે લોકો પોતાના નિર્ણયો જાળવી શકતા નથી કારણ કે તેમને તે અનુસરવાની દ્રઢતાનો અભાવ હોય છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ મંતવ્ય પૂછવામાં આવે, ત્યારે લેખકના દૃષ્ટિકોણને આધારે જવાબ આપો, તમારા પોતાના વિચારો નહિ.

2. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો :

Question 1. લેખક નવા સંકલ્પો ક્યારે કરે છે ?
Answer: લેખક નવા સંકલ્પો બેસતા વર્ષે કરે છે.
In simple words: લેખક દર બેસતા વર્ષના દિવસે નવા નિર્ણયો લે છે.

Exam Tip: સીધા પ્રશ્નો માટે, વાર્તામાં આપેલી ચોક્કસ માહિતીને યાદ રાખીને ટૂંકો અને સ્પષ્ટ જવાબ આપો.

Question 2. વહેલા ઊઠવાથી લેખક કેટલાં વર્ષ બચાવવા માગે છે ?
Answer: વહેલા ઊઠીને લેખક 50 વર્ષ બચાવવા માગે છે.
In simple words: સવારમાં જલદી ઉઠીને લેખક પોતાના જીવનના 50 વર્ષ બચાવવા ઈચ્છે છે.

Exam Tip: સંખ્યાત્મક માહિતીને ચોકસાઈપૂર્વક યાદ રાખો અને તેને જવાબમાં યોગ્ય રીતે દર્શાવો.

Question 3. ઍલાર્મ ઘડિયાળનું સમારકામ ક્યાં સુધી ચાલ્યું ?
Answer: ઍલાર્મ ઘડિયાળનું સમારકામ કાર્તિકી પૂર્ણિમા સુધી ચાલ્યું.
In simple words: ઍલાર્મ ઘડિયાળને ઠીક કરવાનું કામ કાર્તિકી પૂર્ણિમાના દિવસ સુધી ચાલુ રહ્યું.

Exam Tip: સમયગાળા અથવા ચોક્કસ તારીખો પૂછતા પ્રશ્નોમાં, વાર્તામાં ઉલ્લેખિત ચોક્કસ સમયબિંદુ અથવા અવધિ પ્રદાન કરો.

Question 4. ઇન્દ્રનું ઇન્દ્રાસન ડોલાવનાર લેખકનો કયો સંકલ્પ હતો ?
Answer: લેખકનો ચા ન પીવાનો સંકલ્પ ઈન્દ્રનું ઇન્દ્રાસન ડોલાવનાર હતો.
In simple words: લેખકનો ચા ન પીવાનો દ્રઢ નિર્ણય ઇન્દ્રના સિંહાસનને પણ હલાવી શકતો હતો.

Exam Tip: અતિશયોક્તિભર્યા વર્ણનોનો અર્થ સમજો અને તેને વાર્તાના મુખ્ય મુદ્દા સાથે જોડો.

Question 5. માંદગીના બહાને ચા શરૂ કરનારના સંકલ્પનું શું થયું ?
Answer: માંદગીના બહાને યા શરૂ કરનારનો યા નહિ પીવાનો સંકલ્પ સ્વર્ગે સિધાવ્યો અને તેનો ફરી કદી પુનર્જન્મ થયો નહિ.
In simple words: માંદગીના કારણે ચા ફરીથી પીવાનું શરૂ કરનાર વ્યક્તિનો ચા ન પીવાનો નિર્ણય સમાપ્ત થઈ ગયો અને તે ફરી ક્યારેય પાછો આવ્યો નહિ.

Exam Tip: વાર્તામાં પાત્રોના કાર્યોના પરિણામો પર ધ્યાન આપો. અહીં, 'સ્વર્ગે સિધાવ્યો' એક રૂપક છે.

નવા વર્ષના સંકલ્પો સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો :

Question 1. નવા વર્ષે લેખક કયા-કયા સંકલ્પ કરે છે ?
Answer: નવા વર્ષે લેખક આટલા સંકલ્પો કરે છે
• આખું વર્ષ વહેલા ઊઠવું.
• નિયમિત નોંધપોથી લખવી.
• આજ પછી કસરત ન કરી હોય તે દિવસે જમવું નહીં.
• કદી ચા ન પીવી.
• હંમેશાં દોઢ કલાક કાંતવું.
• ત્રણ કલાક વાંચવું, વાંચવું ને વાંચવું જ.
• રોજ ગીતાનો એક – એક શ્વોક મોઢે કરવો.
• પાઈએ પાઈનો વ્યવસ્થિત હિસાબ રાખવો.
In simple words: લેખક નવા વર્ષે આખા વર્ષ દરમિયાન સવારે જલદી ઉઠવું, નિયમિતપણે નોટબુક લખવી, કસરત ન કરી હોય તે દિવસે જમવું નહિ, ચા છોડવી, દરરોજ દોઢ કલાક કાંતવું, ત્રણ કલાક વાંચવું, ગીતાનો એક શ્લોક યાદ રાખવો અને દરેક પૈસાનો હિસાબ રાખવો જેવા અનેક નિર્ણયો લે છે.

Exam Tip: જ્યારે બહુવિધ વસ્તુઓની સૂચિબદ્ધ કરવાનું કહેવામાં આવે, ત્યારે દરેક મુદ્દાને સ્પષ્ટ બુલેટ પોઈન્ટમાં રજૂ કરો.

Question 2. બેસતાવર્ષે સામાન્ય જનોના મનમાં કયા વિચારો આવે છે ?
Answer: બેસતા વર્ષે સામાન્યજનોના મનમાં એકાએક વિચાર આવે છે કે આપણે પણ બુદ્ધ, મહાવીર, વિવેકાનંદ કે નેપોલિયન થવું. તેમને જીવનનાં વર્ષો નિરર્થક સરી જતાં લાગે છે. તેથી એકદમ કંઈક કરી નાખવું, એવા વિચાર તેમના મનમાં આવે છે.
In simple words: બેસતા વર્ષે સામાન્ય લોકોને અચાનક એવો વિચાર આવે છે કે તેઓ પણ બુદ્ધ, મહાવીર, વિવેકાનંદ કે નેપોલિયન જેવા મહાન બનવા જોઈએ. તેમને લાગે છે કે તેમના જીવનના ઘણા વર્ષો નકામા થઈ ગયા છે, તેથી તેઓ તરત જ કંઈક મોટું કરવાની ઈચ્છા રાખે છે.

Exam Tip: પાત્રના વિચારો અથવા લાગણીઓ સંબંધિત પ્રશ્નોમાં, વાર્તામાંથી સીધા અવતરણો અથવા કથનોનો ઉપયોગ કરીને જવાબને સમર્થન આપો.

Question 3. નવા વર્ષે લીધેલા સંકલ્પો ટકી રહે છે ખરા ? શા માટે ?
Answer: નવા વર્ષે લીધેલા સંકલ્પો ટકી રહેતા નથી; કારણ કે બેસતા વર્ષના દિવસે લોકો ઉત્સાહમાં આવીને સંકલ્પો કરે છે, પણ એ શબ્દરચના હરીફાઈના અરધા ભરાયેલા વ્યુહની જેમ એમ ને એમ પડ્યા રહે છે.
In simple words: નવા વર્ષે લીધેલા નિર્ણયો લાંબા સમય સુધી ટકતા નથી, કારણ કે લોકો નવા વર્ષના દિવસે મોટા ઉત્સાહથી નિર્ણયો લે છે, પરંતુ તે અપૂર્ણ રહે છે, જેમ કે કોઈ અધૂરી શબ્દ-રચના સ્પર્ધા હોય.

Exam Tip: "શા માટે" જેવા પ્રશ્નોમાં, કારણ અથવા તર્ક પ્રદાન કરવું આવશ્યક છે. ફક્ત 'હા' કે 'ના' કહેવું પૂરતું નથી.

Question 4. આ પાઠમાંથી એક વિનોદી ભાગ વર્ગ સમક્ષ રજૂ કરો.
Answer: આ પાઠમાંનો એક વિનોદી ભાગ લેખકના એક સંબંધી નવા વર્ષે ક્રોધને જીતવાનો સંકલ્પ કરું આ સંકલ્પ વિશે તે પત્નીને જાણ કરે છે ત્યારે પત્ની એમને ટકોર કરે છે કે તમે સંકલ્પ તો કર્યો, પણ એ પાળી બતાવો ત્યારે સાચા ! આ સાંભળીને એ ભાઈનો મિજાજ છટક્યો અને તેઓ ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગયા. તેમનો સંકલ્પ એ જ વખતે તૂટી ગયો.
In simple words: પાઠનો એક રમૂજી ભાગ છે, જેમાં લેખકના એક સંબંધી નવા વર્ષે ગુસ્સા પર કાબૂ મેળવવાનો નિર્ણય લે છે. જ્યારે તેઓ પોતાની પત્નીને આ નિર્ણય વિશે જણાવે છે, ત્યારે પત્ની કહે છે કે નિર્ણય તો લીધો, પણ પાળી બતાવો તો સાચા. આ સાંભળીને તે ભાઈ ગુસ્સે થઈ જાય છે, અને તેમનો નિર્ણય તરત જ તૂટી જાય છે.

Exam Tip: વાર્તામાંથી રમૂજી અથવા રસપ્રદ પ્રસંગોને યાદ રાખો. તેને પોતાના શબ્દોમાં સરળ રીતે વર્ણવો.

Question 1. નવા વર્ષના સંકલ્પો એટલે વહેલી પરોઢનું ઝાકળ.
Answer: જેમ પરોઢનું ઝાકળ સૂર્ય ઊગે કે તરત ઊડી જાય છે એમ નવા વર્ષના સંકલ્પો પણ લાંબો સમય ટકતા નથી, તરત જ અદશ્ય થઈ જાય છે.
In simple words: જેમ સવારનું ઝાકળ સૂર્ય ઉગતા જ અદૃશ્ય થઈ જાય છે, તેવી જ રીતે નવા વર્ષના નિર્ણયો પણ લાંબા સમય સુધી ટકતા નથી અને તરત જ ગાયબ થઈ જાય છે.

Exam Tip: સરખામણી પૂછતા પ્રશ્નોમાં, બંને વસ્તુઓ વચ્ચેની સમાનતાઓ અને તફાવતો સ્પષ્ટપણે સમજાવો.

Question 2. વા વાતાં ચિડાવું ને પાન ખરતાં પીડાવું.
Answer: એક સંબંધીએ નવા વર્ષના દિવસે ક્રોધને જીતવાનો સંકલ્પ કર્યો. તેણે પોતાના આ સંકલ્પની વાત પત્નીને કરી ત્યારે તેણે તરત જ લંગમાં કહ્યું, “તમારો સંકલ્પ તો ગમ્યો, પણ પાળો તો ખરા." આ સાંભળીને તેમનો મિજાજ છટક્યો.
In simple words: એક સંબંધીએ નવા વર્ષે ગુસ્સા પર કાબૂ મેળવવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારે તેણે તેની પત્નીને આ નિર્ણય વિશે કહ્યું, ત્યારે પત્નીએ તરત જ કહ્યું, “તમારો નિર્ણય સારો છે, પણ તેને પાળી બતાવો.” આ સાંભળીને તે ગુસ્સે થઈ ગયો.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગો અથવા કહેવતોનો ઉપયોગ કરીને પૂછાયેલા પ્રશ્નોમાં, તેનો સાચો અર્થ અને સંબંધિત પ્રસંગ વર્ણવો.

3. નીચેના શબ્દોનો ઉપયોગ કરી વાક્યો લખો :

Question 1. આત્મસુધારણા
Answer: દરેક વ્યક્તિએ બેસતા વર્ષે આત્મસુધારણા માટે કોઈ ને કોઈ સંકલ્પ કરવો જોઈએ.
In simple words: દરેક વ્યક્તિએ નવા વર્ષે પોતાની જાતને સુધારવા માટે કોઈ નિર્ણય લેવો જોઈએ.

Exam Tip: શબ્દનો ઉપયોગ કરીને વાક્ય બનાવતી વખતે, શબ્દનો અર્થ સ્પષ્ટ થાય તેવું વાક્ય બનાવો.

Question 2. અઠવાડિયું
Answer: અઠવાડિયું વીતી ગયું છતાં વિદેશ ગયેલા દીકરાના કોઈ સમાચાર આવ્યા નહિ.
In simple words: એક સપ્તાહ પસાર થઈ ગયું, છતાં વિદેશ ગયેલા પુત્રના કોઈ સમાચાર મળ્યા નહિ.

Exam Tip: વાક્યરચના સરળ અને વ્યાકરણની દૃષ્ટિએ સાચી હોવી જોઈએ. શબ્દનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરો.

Question 3. ઝળઝળિયાં
Answer: દીકરીને સાસરે વળાવતાં માની આંખમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં.
In simple words: પુત્રીને સાસરે વિદાય આપતી વખતે માતાની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.

Exam Tip: શબ્દનો ઉપયોગ કરતા સમયે, તેના સાચા ભાવને વ્યક્ત કરતું વાક્ય બનાવો.

Question 4. ઉચ્ચારણ
Answer: દરેક વ્યક્તિએ બોલતી વખતે શુદ્ધ ઉચ્ચારણ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
In simple words: દરેક વ્યક્તિએ બોલતી વખતે યોગ્ય ઉચ્ચારણ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

Exam Tip: વાક્યમાં શબ્દનો ઉપયોગ એ રીતે કરો કે તેનો અર્થ સ્પષ્ટ અને સહેલાઈથી સમજી શકાય.

4. શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખો :

Question 1. રસ વગરનું
Answer: નીરસ
In simple words: જે વસ્તુમાં રસ ન હોય, તેને નીરસ કહેવાય.

Exam Tip: શબ્દસમૂહનો અર્થ એક શબ્દમાં સ્પષ્ટ અને સંક્ષિપ્ત રીતે આપો.

Question 2. પોતાની જાતને સુધારવી તે
Answer: આત્મસુધારણા
In simple words: પોતાની ભૂલો સુધારીને સારું બનવાની પ્રક્રિયાને આત્મસુધારણા કહેવાય.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, શબ્દસમૂહનો મૂળભૂત અર્થ સમજીને યોગ્ય એક શબ્દ પસંદ કરો.

Question 3. ઇન્દ્રનું આસન
Answer: ઇન્દ્રાસન
In simple words: ઇન્દ્રના બેસવાના સ્થાનને ઇન્દ્રાસન કહેવાય છે.

Exam Tip: આવા શબ્દસમૂહો માટે એક શબ્દ આપતી વખતે, સામાન્ય રીતે સંસ્કૃત અથવા સાહિત્યિક શબ્દોનો ઉપયોગ થાય છે.

Question 4. ફરીથી જન્મ લેવો તે
Answer: પુનર્જન્મ
In simple words: ફરીથી જન્મ લેવાની પ્રક્રિયાને પુનર્જન્મ કહેવાય છે.

Exam Tip: 'પુનઃ' જેવા ઉપસર્ગોનો ઉપયોગ કરીને બનેલા શબ્દો પર ધ્યાન આપો, જે 'ફરીથી' નો અર્થ દર્શાવે છે.

Question 5. દૃઢનિશ્ચયવાળું
Answer: દઢનિશ્ચયી
In simple words: જે વ્યક્તિનો નિર્ણય મક્કમ હોય, તેને દ્રઢનિશ્ચયી કહેવાય.

Exam Tip: વિશેષણો માટે, તે વ્યક્તિ અથવા ગુણને દર્શાવતા યોગ્ય શબ્દનો ઉપયોગ કરો.

5. નીચેનામાંથી કંસમાસ ઓળખો અને નીચે લીટી દોરો :

Question 1. મિત્રતા તો કૃષ્ણ-સુદામાની જ !
Answer: કૃષ્ણ-સુદામા
In simple words: અહીં, 'કૃષ્ણ-સુદામા' શબ્દ કંસમાસ છે, જે બે નામોને જોડે છે.

Exam Tip: કંસમાસ એવા શબ્દો હોય છે જે જોડીમાં આવે છે અને વચ્ચે વિગ્રહ હોય છે (અહીં, કૃષ્ણ અને સુદામા).

Question 2. ઘરમાં અહીં-તહીં સામાન પડ્યો હતો.
Answer: અહીં-તહીં
In simple words: 'અહીં-તહીં' શબ્દ કંસમાસ છે, જે બે વિરોધી અથવા નજીકના અર્થવાળા શબ્દોને જોડે છે.

Exam Tip: કંસમાસમાં, બંને પદો સમાન મહત્વના હોય છે અને તેમને 'અને' અથવા 'કે' થી જોડી શકાય છે.

Question 3. ઝાડ પર દસ-બાર પંખી બેઠાં હતાં.
Answer: દસ-બાર
In simple words: 'દસ-બાર' શબ્દ કંસમાસ છે, જે બે સંખ્યાઓને જોડે છે જે આશરે સંખ્યા દર્શાવે છે.

Exam Tip: આ પ્રકારના કંસમાસ આશરે સંખ્યા અથવા પ્રમાણ દર્શાવવા માટે ઉપયોગી છે.

નવા વર્ષના સંકલ્પો પ્રવૃત્તિ

Question 1. આપણે કેવા સંકલ્પો કરી શકીએ ? – – યાદી બનાવો
Answer: નીચે જણાવેલ સંકલ્પો કરી શકાય:
• રોજ વહેલા ઊઠવું.
• નિયમિત કસરત કરવી.
• શાળાનું લેસન નિયમિત કરવું.
• રોજ સવારે નહાઈને ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરવી.
• રોજ માતાપિતાને પગે લાગવું.
• ક્રોધ ન કરવો.
• સિગારેટ, દારૂ, જુગાર જેવાં વ્યસનોથી દૂર રહેવું.
• ટીવી જોવામાં ઝાઝો સમય બગાડવો નહિ.
• ભૂલ થાય તો માફી માગવી.
• જૂઠું ન બોલવું.
In simple words: આપણે દરરોજ સવારે જલદી ઉઠવું, નિયમિતપણે કસરત કરવી, શાળાનું ગૃહકાર્ય સમયસર કરવું, સવારે નાહીને ભગવાનને યાદ કરવા, માતાપિતાને રોજ પ્રણામ કરવા, ગુસ્સો ન કરવો, ખરાબ ટેવોથી દૂર રહેવું, ટીવી જોવામાં વધુ સમય બગાડવો નહિ, ભૂલ થાય તો માફી માંગવી અને જૂઠું ન બોલવું જેવા નિર્ણયો લઈ શકીએ.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, તમે વાસ્તવિક અને અમલ કરી શકાય તેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરો તે મહત્વનું છે.

Question 2. કોઈ પણ બે સારા સંકલ્પો પાળવાના ફાયદા જણાવો.
Answer:
• રોજ વહેલા ઊઠવું.
• શાળાનું લેસન નિયમિત કરવું. રોજ વહેલા ઊઠવાથી શરીરમાં સ્ફૂર્તિ રહે છે અને નિયમિત લેસન કરવાથી પરીક્ષાનો ડર રહેતો નથી.
In simple words: બે સારા નિર્ણયો છે: દરરોજ સવારે જલદી ઉઠવું અને શાળાનું ગૃહકાર્ય નિયમિતપણે કરવું. સવારે જલદી ઉઠવાથી શરીરમાં તાજગી રહે છે, અને નિયમિત ગૃહકાર્ય કરવાથી પરીક્ષાનો ભય દૂર થાય છે.

Exam Tip: જ્યારે ફાયદા પૂછવામાં આવે, ત્યારે દરેક સંકલ્પને તેના ચોક્કસ લાભ સાથે જોડો.

Question 3. ઉદ્ગાર, પ્રશ્નાર્થ વાક્યોની યાદી બનાવી વર્ગખંડમાં તેનું વાચન કરો.
Answer: બેસતા વર્ષના દિવસે ઉત્સાહમાં આવી જઈને કરેલા મોટા ભાગના સંકલ્પોની આ જ ગતિ થાય છે. એક જણે દિવાળીની રાતથી જ ચા છોડી દીધેલી. એમનો સંકલ્પ જીવેલો પણ ખરો ! એક અઠવાડિયું, બે અઠવાડિયાં, ત્રણ અઠવાડિયાં ... એમણે ચા ન પીધી તે ન જ પીધી.
માતાનો પ્રેમ, પિતાની આજ્ઞા, ભગિનીનાં આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મશ્કરી, ચાની જાહેરખબરો કોઈ એમને ચળાવી ન શક્યું. એમના એ સંયમનો મહિમા દિશદિશામાં ગાજી રહ્યો. છેક સ્વર્ગમાં પણ એના તરંગ પહોંચ્યા ને ઇન્દ્રનું આસન પણ ડોલી ઊઠ્યું.
In simple words: નવા વર્ષના ઉત્સાહમાં લીધેલા મોટાભાગના નિર્ણયોનું આ જ પરિણામ આવે છે. એક વ્યક્તિએ દિવાળીથી ચા છોડવાનો નિર્ણય લીધો હતો. તેમનો નિર્ણય એક, બે, ત્રણ સપ્તાહ સુધી ટક્યો, તેઓ ચા પીતા જ નહોતા. માતાનો પ્રેમ, પિતાનો આદેશ, બહેનના આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મજાક, કે ચાની જાહેરાતો પણ તેમને વિચલિત કરી શકી નહિ. તેમના સંયમની પ્રશંસા બધી દિશાઓમાં ફેલાઈ ગઈ, અને તેના તરંગો સ્વર્ગ સુધી પહોંચ્યા, જેનાથી ઇન્દ્રનું સિંહાસન પણ હલી ગયું.

Exam Tip: આ પ્રશ્ન વાક્યોની ઓળખ વિશે છે, તેથી ઉદ્ગારવાચક અને પ્રશ્નાર્થ વાક્યો ક્યાં ક્યાં છે તે ધ્યાનપૂર્વક જુઓ. જોકે, અહીં ફક્ત એક ફકરો આપવામાં આવ્યો છે.

Question 4. પાઠના નીચેના ફકરા પરથી પ્રશ્નો બનાવો.
Answer: બેસતા વર્ષના દિવસે ઉત્સાહમાં આવી જઈને કરેલા મોટા ભાગના સંકલ્પોની આ જ ગતિ થાય છે. એક જણે દિવાળીની રાતથી જ ચા છોડી દીધેલી. એમનો સંકલ્પ જીવેલો પણ ખરો ! એક અઠવાડિયું, બે અઠવાડિયાં, ત્રણ અઠવાડિયાં ... એમણે ચા ન પીધી તે ન જ પીધી.
માતાનો પ્રેમ, પિતાની આજ્ઞા, ભગિનીનાં આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મશ્કરી, ચાની જાહેરખબરો કોઈ એમને ચળાવી ન શક્યું. એમના એ સંયમનો મહિમા દિશદિશામાં ગાજી રહ્યો. છેક સ્વર્ગમાં પણ એના તરંગ પહોંચ્યા ને ઇન્દ્રનું આસન પણ ડોલી ઊઠ્યું.
In simple words: અહીં આપવામાં આવેલા ફકરા પરથી વિદ્યાર્થીઓએ પ્રશ્નો બનાવવાના છે. ફકરામાં નવા વર્ષના નિર્ણયોની અસ્થિરતા અને ચા છોડનાર ભાઈના સંયમનું વર્ણન છે, જેમાંથી વિવિધ પ્રશ્નો રચી શકાય.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ફકરા પરથી પ્રશ્નો બનાવવાનું કહેવામાં આવે, ત્યારે ફકરાના મુખ્ય મુદ્દાઓ, પાત્રો અને ઘટનાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને પ્રશ્નો રચો.

Question 5. તમારા જીવનમાં બનેલ કોઈ રમૂજી પ્રસંગ રજૂ કરો.
Answer: એક વાર હું મુંબઈ મારા મામાને ત્યાં ગયો હતો. અમે લોકલ ટ્રેનમાં બેસીને ચર્ચગેટ જતા હતા. ટ્રેનમાં બહુ ભીડ હતી એટલે અમે ઊભા હતા. એવામાં ટ્રેન જોરથી આંચકા સાથે ઊભી રહી અને હું નીચે પડી ગયો. મારી બાજુમાં ઊભેલા એક ભાઈએ મને પૂછ્યું, “કાય ઝાલા?” મેં રડતાં રડતાં કહ્યું, “ઝાલ્યો હોત તો પડત નહિ ને." આજુબાજુ ઊભેલા ગુજરાતી ભાઈઓ હસવા માંડ્યા. એટલે મારા ભાઈએ કહ્યું, આ મરાઠીભાઈ પૂછે છે, શું થયું?” “ઝાલા'નો અર્થ પકડ્યો નહિ અને હું પણ હસી પડ્યો.
In simple words: એકવાર હું મુંબઈમાં મારા મામાના ઘરે ગયો હતો. અમે લોકલ ટ્રેનમાં ચર્ચગેટ જઈ રહ્યા હતા. ટ્રેનમાં ખૂબ ભીડ હતી એટલે અમે ઊભા હતા. અચાનક ટ્રેન જોરદાર આંચકા સાથે ઉભી રહી અને હું પડી ગયો. મારી બાજુમાં ઉભેલા એક ભાઈએ મને પૂછ્યું, “શું થયું?” મેં રડતા રડતા કહ્યું, “જો પકડ્યો હોત તો પડત નહિ.” આજુબાજુ ઉભેલા ગુજરાતી ભાઈઓ હસવા લાગ્યા. મારા ભાઈએ કહ્યું કે મરાઠીભાઈ પૂછે છે, “શું થયું?” મને 'શું થયું' શબ્દનો અર્થ સમજાયો નહિ અને હું પણ હસી પડ્યો.

Exam Tip: જીવનના રમૂજી પ્રસંગો વર્ણવતી વખતે, ઘટનાઓને ક્રમબદ્ધ રીતે અને ભાવનાત્મક અભિવ્યક્તિ સાથે રજૂ કરો.

નવા વર્ષના સંકલ્પો પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના પ્રશ્નનો સવિસ્તર ઉત્તર લખોઃ

Question 1. લેખકે બેસતા વર્ષે આત્મસુધારણા માટે કયો સંકલ્પ કર્યો? તેમાં એમને કઈ કઈ મુશ્કેલીઓ નડી?
Answer: લેખકને કોઈએ એક બેસતા વર્ષે આત્મસુધારણા માટે કોઈ ઉચ્ચ સંકલ્પ કરવાની સલાહ આપી. એ પ્રમાણે લેખકે બેસતા વર્ષે રોજ સવારના પાંચ વાગ્યે ઊઠી જવાનો સંકલ્પ કર્યો. તેઓ બેસતા વર્ષે પાંચ વાગ્યે ઊઠી ગયા, પણ તે દિવસે ખૂબ થાક લાગવાથી બીજે દિવસે તેઓ છેક સાડા સાત વાગ્યે ઊઠ્યા. આવું લગભગ લાભપાંચમ સુધી ચાલ્યું. છઠને દિવસે પાંચ વાગ્યે ઊઠવું જ છે એની ચિંતામાં તેમને આગલી રાતે દોઢ વાગ્યા સુધી ઊંઘ જ ન આવી. આથી છઠની સવારે આઠ વાગ્યે ઉઠાયું. સાતમે દિવસે ઍલાર્મ ગોઠવીને તેઓ સૂતા; પરંતુ ઘડિયાળનો કાંટો ખોટો ગોઠવાયો હતો એટલે મોડું ઉઠાયું. પછીને દિવસે ધ્યાન રાખીને ઍલાર્મ ગોઠવ્યું, પણ ઘડિયાળ બગડી જવાથી ઍલાર્મ વાગ્યે જ નહિ. ઘડિયાળનું સમારકામ કાર્તિકી પૂર્ણિમા સુધી ચાલ્યું. પછી વદ પડવાની રાતે ફરી એલાર્મ ગોઠવ્યું, પણ ચાવી આપવાનું જ ભુલાઈ ગયું એટલે ઘડિયાળ રાતના અઢી વાગ્યે જ બંધ પડી ગઈ. આમ, લેખકને વહેલા ઊઠવાનો સંકલ્પ પાળવામાં અનેક મુશ્કેલીઓ નડી.
In simple words: કોઈએ લેખકને નવા વર્ષે પોતાની જાતને સુધારવા માટે એક મોટો નિર્ણય લેવાની સલાહ આપી. તે મુજબ, લેખકે નવા વર્ષે દરરોજ સવારે પાંચ વાગ્યે ઉઠવાનું નક્કી કર્યું. તેઓ નવા વર્ષે તો પાંચ વાગ્યે ઉઠી ગયા, પણ તે દિવસે ખૂબ થાક લાગવાથી બીજા દિવસે સાડા સાત વાગ્યે ઉઠ્યા. આ ક્રમ લગભગ લાભપાંચમ સુધી ચાલ્યો. છઠના દિવસે પાંચ વાગ્યે ઉઠવાની ચિંતામાં તેમને અગાઉની રાત્રે દોઢ વાગ્યા સુધી ઊંઘ ન આવી. આથી છઠના દિવસે સવારે આઠ વાગ્યે ઉઠ્યા. સાતમા દિવસે ઍલાર્મ સેટ કરીને સુતા, પરંતુ ઘડિયાળનો કાંટો ખોટો ગોઠવાયો હોવાથી મોડા ઉઠ્યા. પછીના દિવસે ધ્યાન રાખીને ઍલાર્મ સેટ કર્યું, પણ ઘડિયાળ બગડી ગઈ હોવાથી ઍલાર્મ વાગ્યું જ નહિ. ઘડિયાળનું સમારકામ કાર્તિકી પૂર્ણિમા સુધી ચાલ્યું. પછી વદ પડવાની રાત્રે ફરી ઍલાર્મ સેટ કર્યું, પણ ચાવી આપવાનું ભૂલાઈ ગયું એટલે ઘડિયાળ રાત્રે અઢી વાગ્યે બંધ પડી ગઈ. આમ, લેખકને વહેલા ઉઠવાનો નિર્ણય પાળવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી.

Exam Tip: લાંબા જવાબોમાં, ઘટનાઓનો ક્રમ અને તેમાં આવેલી મુશ્કેલીઓને વિગતવાર અને સુસંગત રીતે વર્ણવો.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ – ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. નવા વર્ષના સંકલ્પોને લેખક કોની કોની સાથે સરખાવે છે?
Answer: નવા વર્ષના સંકલ્પોને લેખક વહેલી પરોઢના ઝાકળ સાથે, વૈશાખની બપોરે ફૂંકાતા વંટોળિયા સાથે, શિયાળાની સવારે આવતા શરદીના મોજા સાથે અને કોઈ ઉસ્તાદના સંગીતના જલસામાં આવતા ઊંઘના ઝોકા સાથે સરખાવે છે.
In simple words: લેખક નવા વર્ષના નિર્ણયોને સવારના ઝાકળ, વૈશાખ મહિનાની બપોરના વંટોળિયા, શિયાળાની સવારના શરદીના તરંગો અને કોઈ કલાકારના સંગીત કાર્યક્રમમાં આવતી ઊંઘ સાથે સરખાવે છે.

Exam Tip: સરખામણી પૂછતા પ્રશ્નોમાં, લેખકે ઉલ્લેખિત બધી સરખામણીઓને યાદ કરીને ચોકસાઈપૂર્વક લખો.

Question 2. કેટલાકને શેની ધૂન વળગે છે? આ ધૂનને લેખક કયા દષ્ટાંતથી સમજાવે છે?
Answer: કેટલાકને દરેક કામમાં નિયમિત થઈ જવાની ધૂન વળગે છે. આ ધનને લેખક સૂરજના દૃષ્ટાંતથી સમજાવે છે. જેમ સૂરજ વરસમાં અમુક મહિના રોજ થોડી સેકન્ડો મોડો ઊગે છે અને અમુક મહિના આઇસક્રીમ પાર્ટીમાં આવી પહોંચતા મિત્રોની જેમ થોડી થોડી સેકન્ડો વહેલો ઊગે છે ત્યાં નિયમિત થવાની મહેચ્છા રાખનાર પામર માનવીનું શું ગજું?
In simple words: કેટલાક લોકોને દરેક કાર્યમાં નિયમિત રહેવાની ધૂન લાગે છે. લેખક આ ધૂનને સૂર્યના ઉદાહરણથી સમજાવે છે. જેમ સૂર્ય વર્ષમાં અમુક મહિનાઓ થોડી સેકન્ડ મોડો ઉગે છે અને અમુક મહિનાઓ થોડી સેકન્ડ વહેલો ઉગે છે, તેમ નિયમિતતાની ઈચ્છા રાખતા સામાન્ય માણસનું શું મહત્વ?

Exam Tip: દૃષ્ટાંત અથવા ઉદાહરણ પૂછવામાં આવે ત્યારે, લેખકે આપેલું ચોક્કસ ઉદાહરણ અને તેની સમજૂતી પ્રદાન કરો.

Question 3. આત્મસુધારણાનું મોજું કેવું છે તે વૈશાખના વંટોળિયા અને શિયાળાની શરદીના આધારે સમજાવો.
Answer: વૈશાખની બપોરે વંટોળિયો જાગી જાગીને પાછો સૂઈ જાય છે. શિયાળાની સવારે જગતના કોઈ અગમ્ય ખૂણેથી એકાદ શરદીનું મોજું આવી આપણા પર કબજો જમાવે છે. પછી આખો દિવસ રડાવી – રડાવીને અંતે આવ્યું હતું એમ અનંતમાં ચાલ્યું જાય છે. આવી રીતે આત્મસુધારણાનું મોજું પણ વૈશાખના વંટોળિયાની જેમ અને શિયાળાની શરદીના મોજાની જેમ દર બેસતા વર્ષે આવે છે અને આવીને પાછું ઊડી જાય છે.
In simple words: વૈશાખ મહિનાની બપોરે, વંટોળિયો થોડીવાર આવે છે અને પછી શાંત થઈ જાય છે. તેવી જ રીતે, શિયાળાની સવારે કોઈ અજાણી જગ્યાએથી શરદીનો એક તરંગ આવે છે, જે આખો દિવસ હેરાન કરીને અંતે અદૃશ્ય થઈ જાય છે. આ જ રીતે, પોતાની જાતને સુધારવાની ઈચ્છા પણ દર નવા વર્ષે આવે છે અને પછી થોડા સમયમાં જતી રહે છે.

Exam Tip: જ્યારે બે અલગ-અલગ દૃષ્ટાંતો દ્વારા સમજાવવાનું કહેવામાં આવે, ત્યારે દરેક દૃષ્ટાંતને અલગ-અલગ વર્ણવો અને પછી તેને મુખ્ય મુદ્દા સાથે જોડો.

Question 4. આત્મસુધારણાના મોજાને ઉસ્તાદના સંગીતનો જલસો કેવી રીતે સમજાવે છે?
Answer: ઉસ્તાદના જલસામાં સંગીતનું વાતાવરણ બરાબર જામ્યું હોય ત્યારે ઊંઘનું ઝોકું આપણને પાવન કરે છે. પછી તબલાંની એક જબરદસ્ત થાપ પડતાં જ આપણને ચમકાવીને પાછું ભાગી જાય છે. આમ, આત્મસુધારણાનું મોજું પણ દર બેસતા વર્ષે આવે છે અને આવીને પાછું ઊડી જાય છે.
In simple words: જેમ કોઈ સંગીત કાર્યક્રમમાં સંગીતનો માહોલ સારો હોય ત્યારે આપણને ઊંઘ આવે છે, અને પછી તબલાની જોરદાર થાપથી આપણે જાગી જઈએ છીએ અને ઊંઘ જતી રહે છે, તેવી જ રીતે પોતાની જાતને સુધારવાની ઈચ્છા પણ દર નવા વર્ષે આવે છે અને પછી જતી રહે છે.

Exam Tip: લેખકે ઉપયોગ કરેલા રૂપકો અને સરખામણીઓને ધ્યાનપૂર્વક સમજો અને તેને તમારા જવાબમાં સ્પષ્ટપણે વર્ણવો.

Question 5. “આત્મસુધારણાનું મોજું પણ દર બેસતા વર્ષે આવે છે અને આવીને પાછું ઊડી જાય છે.” આ વાત અન્ય કઈ કઈ બાબતોમાં જોવા મળે છે?
Answer: "આત્મસુધારણાનું મોજું પણ દર બેસતા વર્ષે આવે છે અને આવીને પાછું ઊડી જાય છે.” આ વાત આટલી બાબતોમાં જોવા મળે છે :
• વર્ષના આરંભે જોવા મળતા વ્યાયામવીરો આખા વર્ષમાં જોવા નહિ મળે.
• કારતકની શરૂઆતમાં જોવા મળતા ગીતાભક્તો બીજા અગિયાર મહિનામાં જોવા નહિ મળે.
• બેસતા વર્ષને બીજે અઠવાડિયે જોવા મળતા સંયમીજનો પછી આખા વર્ષમાં ક્યારેય જોવા મળતા નથી.
In simple words: "પોતાની જાતને સુધારવાની ઈચ્છા પણ દર નવા વર્ષે આવે છે અને પછી જતી રહે છે" - આ બાબત નીચેની સ્થિતિઓમાં પણ જોવા મળે છે:
• વર્ષની શરૂઆતમાં દેખાતા કસરત કરનારા લોકો આખા વર્ષ દરમિયાન દેખાતા નથી.
• કારતક મહિનાની શરૂઆતમાં દેખાતા ગીતાના ભક્તો બાકીના અગિયાર મહિનામાં દેખાતા નથી.
• નવા વર્ષના બીજા અઠવાડિયે દેખાતા સંયમી લોકો પછી આખા વર્ષમાં ક્યારેય જોવા મળતા નથી.

Exam Tip: જ્યારે બહુવિધ ઉદાહરણો પૂછવામાં આવે, ત્યારે દરેક ઉદાહરણને બુલેટ પોઈન્ટમાં સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો.

Question 6. “સ્વપ્નો તો જીવનના ધનુષ્યની પણછ જેવાં છે.' – એમ રોમા રોલાં શા માટે કહે છે?
Answer: જેમ પણછ ખેંચાઈ હશે તો ક્યારેક એ તીર ધાર્યા નિશાન તરફ ઊઠશે એમ સંકલ્પોરૂપી છોડ પણ ફૂલીફાલીને મહેકી ઊઠશે. આથી લેખક રોમા રોલાંના શબ્દો ટાંકીને કહે છે: “સ્વપ્નો તો જીવનના ધનુષ્યની પણછ જેવાં છે.”
In simple words: જેમ ધનુષ્યની પણછ ખેંચાયેલી હોય તો તીર યોગ્ય નિશાન તરફ જાય છે, તેવી જ રીતે આપણા નિર્ણયો પણ ફળીભૂત થશે. તેથી લેખક રોમા રોલાંના શબ્દો ટાંકીને કહે છે કે “સ્વપ્નો જીવનના ધનુષ્યની પણછ જેવાં છે.”

Exam Tip: કોઈ અવતરણ અથવા વિધાનનો અર્થ સમજાવતી વખતે, તેનો સંદર્ભ અને લેખકનો હેતુ સ્પષ્ટ કરો.

3. નીચેના પ્રશ્નોના બે વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. નવા વર્ષના સંકલ્પોની બાબતમાં લેખકે માનવીના મનની કઈ નબળાઈને કેન્દ્રમાં રાખીને હાસ્યલેખ સર્યો છે?
Answer: માનવી સંકલ્પ કરે છે, પણ એ પાળી શકતો નથી. એ માટે તે એક કે બીજા બહાને મનને મનાવી લે છે. માનવસ્વભાવની આ એક નબળાઈ છે. એ નબળાઈને કેન્દ્રમાં રાખીને લેખકે હાસ્યલેખ સજ્ય છે.
In simple words: લેખકે મનુષ્યની એ નબળાઈને ધ્યાનમાં રાખીને હાસ્યલેખ લખ્યો છે કે મનુષ્ય નિર્ણયો તો લે છે, પરંતુ તેને પાળી શકતો નથી અને તેના માટે જુદા જુદા બહાના શોધે છે. આ માનવ સ્વભાવની એક સામાન્ય નબળાઈ છે.

Exam Tip: જ્યારે લેખકના ઉદ્દેશ્ય વિશે પૂછવામાં આવે, ત્યારે તેમના કાર્યનો મુખ્ય વિષય અથવા સંદેશ ઓળખો.

4. નીચેના પ્રશ્નોના એક – એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. લેખકના મતે બેસતું વર્ષ છે એમ ક્યારે સમજવું?
Answer: જે દિવસે લોકો જુદા જુદા સંકલ્પમંત્રોનું મનોમન ઉચ્ચારણ શરૂ કરે ત્યારે સમજવું કે તે દિવસે બેસતું વર્ષ છે.
In simple words: લેખક માને છે કે જ્યારે લોકો મનમાં જુદા જુદા નિર્ણયોનું ઉચ્ચારણ કરવાનું શરૂ કરે, ત્યારે તે દિવસને બેસતું વર્ષ સમજવું.

Exam Tip: ટૂંકા જવાબોમાં, મુખ્ય માહિતીને સીધી અને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરો.

Question 2. સંકલ્પોની મજા વિશે લેખક શું કહે છે?
Answer: સંકલ્પોની મજા વિશે લેખક કહે છે કે સંકલ્પો કરવામાં જેટલી મજા આવે છે તેટલી તેમને પાળવામાં નથી આવતી.
In simple words: લેખકના મતે, નિર્ણયો લેવામાં જેટલો આનંદ આવે છે, તેટલો તેને અનુસરવામાં આવતો નથી.

Exam Tip: લેખકના મંતવ્યને સંક્ષિપ્ત અને સચોટ રીતે વ્યક્ત કરો.

Question 3. ચા છોડી દેવાનો સંકલ્પ કરનાર વ્યક્તિને કઈ કઈ વસ્તુ ચળાવી શકતી નથી?
Answer: ચા છોડી દેવાનો સંકલ્પ કરનાર વ્યક્તિને માતાનો પ્રેમ, પિતાની આજ્ઞા, બહેનના આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મશ્કરી અને ચાની જાહેરખબરો વગેરે કોઈ ચળાવી શકતાં નથી.
In simple words: ચા છોડવાનો નિર્ણય લેનાર વ્યક્તિને માતાનો પ્રેમ, પિતાનો આદેશ, બહેનના આંસુ, પત્નીની ધમકી, મિત્રોની મજાક અને ચાની જાહેરાતો પણ વિચલિત કરી શકતી નથી.

Exam Tip: જ્યારે બહુવિધ વસ્તુઓની સૂચિબદ્ધ કરવાનું કહેવામાં આવે, ત્યારે બધી વસ્તુઓનો સમાવેશ કરો.

Question 4. સંકલ્પો ન પળાતાં લેખકને કયો વિચાર આવે છે? શું એ વિચાર ટકે છે ખરો?
Answer: સંકલ્પો ન પળાતાં લેખકને વિચાર આવે છે કે હવે કદી બેસતા વર્ષે સંકલ્પો કરવા જ નહિ, પણ તેમનો એ વિચાર ટકતો નથી.
In simple words: નિર્ણયો પાળી ન શકાતા હોવાથી લેખકને વિચાર આવે છે કે હવે નવા વર્ષે ક્યારેય નિર્ણયો લેવા જ નહિ, પરંતુ તેમનો આ વિચાર પણ ટકતો નથી.

Exam Tip: પ્રશ્નના બંને ભાગનો જવાબ આપો - લેખકનો વિચાર અને તે વિચારની સ્થિરતા.

5. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:

Question 1. બેસતા વર્ષના દિવસની હવાની સામાન્યજનોના મન પર શી અસર પડે છે?
(A) કંઈક નવો ચમકારો લાવી દે છે.
(B) તાજગી આપે છે.
(C) કાર્યરત કરી દે છે.
(D) ઊંઘણશી બનાવી દે છે.
Answer: (A) કંઈક નવો ચમકારો લાવી દે છે.
In simple words: નવા વર્ષના દિવસની હવા સામાન્ય લોકોના મનમાં એક નવી ચમક અથવા ઉત્સાહ લાવે છે.

Exam Tip: MCQ માં, પ્રશ્નના ભાવ સાથે સૌથી સુસંગત વિકલ્પ પસંદ કરો.

Question 2. બેસતા વર્ષે લોકોના મનમાં શું થવાની હોંશ જાગે છે
(A) સંત – મહાત્મા થવાની
(B) ઉદ્યોગપતિ થવાની
(C) બુદ્ધ, મહાવીર, વિવેકાનંદ કે નેપોલિયન થવાની
(D) રાજનેતા થવાની
Answer: (C) બુદ્ધ, મહાવીર, વિવેકાનંદ કે નેપોલિયન થવાની
In simple words: નવા વર્ષે લોકોના મનમાં બુદ્ધ, મહાવીર, વિવેકાનંદ કે નેપોલિયન જેવા મહાન બનવાની ઈચ્છા જાગે છે.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, વાર્તામાં ઉલ્લેખિત ચોક્કસ ઉદાહરણો અથવા નામોને યાદ કરો.

Question 3. દિવાળીનો ઉત્સાહ ઘણાને માટે કયા રસમાં પલટાઈ જાય છે?
(A) શૃંગારરસમાં
(B) હાસ્યરસમાં
(C) વીરરસમાં
(D) અદ્ભુતરસમાં
Answer: (C) વીરરસમાં
In simple words: દિવાળીનો ઉત્સાહ ઘણા લોકો માટે વીરરસમાં બદલાઈ જાય છે, જ્યાં તેઓ કંઈક મોટું કરવાનું વિચારે છે.

Exam Tip: વાર્તાના સંદર્ભમાં, "રસ" શબ્દનો અર્થ અહીં લાગણી અથવા મનોભાવ સાથે સંબંધિત છે.

Question 4. કાર્તિકી પૂર્ણિમા સુધી શેનું સમારકામ ચાલ્યું?
(A) ઘરનું
(B) ધડિયાળનું
(C) રસ્તાનું
(D) ફર્નિચરનું
Answer: (B) ઘડિયાળનું
In simple words: કાર્તિકી પૂર્ણિમાના દિવસ સુધી ઘડિયાળને ઠીક કરવાનું કામ ચાલુ રહ્યું.

Exam Tip: વાર્તામાંથી ચોક્કસ વિગતો યાદ રાખો, જેમ કે કોઈ વસ્તુનું નામ કે સમયગાળો.

Question 5. લેખકે કેટલા કલાક કાંતવાનો સંકલ્પ કર્યો?
(A) બે કલાક
(B) એક ક્લાક
(C) ત્રણ કલાક
(D) દોઢ કલાક
Answer: (D) દોઢ કલાક
In simple words: લેખકે દોઢ કલાક સુધી કાંતવાનું નક્કી કર્યું હતું.

Exam Tip: સંખ્યાત્મક માહિતીને ચોકસાઈપૂર્વક યાદ રાખો, કારણ કે તે MCQ માં મહત્વપૂર્ણ છે.

Question 6. સંતો – મહાત્માઓ શું મૂકવાનું કહી ગયા છે?
(A) જીવનની માયા
(B) ધનનો મોહ
(C) પૂજાપાઠ
(D) સોનાનો મોહ
Answer: (A) જીવનની માયા
In simple words: સંતો અને મહાત્માઓએ જીવનની મોહમાયા છોડવાનું કહ્યું છે.

Exam Tip: આધ્યાત્મિક અથવા દાર્શનિક સંદર્ભ ધરાવતા પ્રશ્નોમાં, મુખ્ય ઉપદેશ અથવા સંદેશ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

Question 7. લેખક કયા સંકલ્પને શબ્દરચના હરીફાઈના અરધા ભરાયેલા બૃહ સાથે સરખાવે છે?
(A) નોંધપોથી રાખવાના
(B) ત્રણ કલાક વાંચવાના
(C) વહેલા ઊઠવાના
(D) નિયમિત કાંતવાના
Answer: (C) વહેલા ઊઠવાના
In simple words: લેખક વહેલા ઉઠવાના નિર્ણયને શબ્દરચના સ્પર્ધાના અડધા ભરાયેલા વ્યુહ સાથે સરખાવે છે.

Exam Tip: લેખકની સરખામણીઓ અને રૂપકોને ધ્યાનપૂર્વક યાદ રાખો, કારણ કે તે વાર્તાના મુખ્ય થીમ્સને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

Question 8. ચા છોડી દેનારના સંયમનો મહિમા ક્યાં ગાજી રહ્યો?
(A) સ્વર્ગમાં
(B) મિત્રવર્તુળમાં
(C) ચારે દિશાઓમાં
(D) આખા શહેરમાં
Answer: (C) ચારે દિશાઓમાં
In simple words: ચા છોડનાર વ્યક્તિના સંયમની પ્રશંસા ચારેય દિશાઓમાં ગુંજી રહી હતી.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, વાર્તામાં વપરાયેલા ભાવનાત્મક વર્ણનો પર ધ્યાન આપો.

Question 9. ચા છોડી દેનારના સંયમના મહિમાના તરંગ સ્વર્ગમાં પહોંચતાં કોનું આસન ડોલી ઊઠ્યું?
(A) વિષ્ણુનું
(B) ઇન્દ્રનું
(C) શ્રીરામનું
(D) શ્રીકૃષ્ણનું
Answer: (B) ઇન્દ્રનું
In simple words: ચા છોડનારના સંયમની મહાનતાના તરંગો સ્વર્ગમાં પહોંચતા ઇન્દ્રનું સિંહાસન પણ હલી ગયું.

Exam Tip: પૌરાણિક અથવા ધાર્મિક સંદર્ભોવાળા પ્રશ્નોમાં, યોગ્ય દેવતા અથવા પાત્રને ઓળખો.

Question 10. ચા છોડવા જેવો જ બીજો લોકપ્રિય સંકલ્પ ક્યો છે?
(A) જૂઠું ન બોલવાનો
(B) ત્રણ કલાક વાંચવાનો
(C) પાઈપાઈનો હિસાબ રાખવાનો
(D) સિગારેટ છોડવાનો
Answer: (D) સિગારેટ છોડવાનો
In simple words: ચા છોડવા જેવો જ બીજો સામાન્ય અને લોકપ્રિય નિર્ણય સિગારેટ છોડવાનો છે.

Exam Tip: વાર્તામાં ઉલ્લેખિત સામાન્ય માનવીય ટેવો અથવા નિર્ણયોને યાદ રાખો.

Question 11. સિગારેટ છોડવાનો સંકલ્પ કોના આગ્રહથી કરવો પડે છે?
(A) અરસિક પત્નીઓના તથા દુષ્ટ ડૉક્ટરોના
(B) મિત્રોના
(C) વેદરાજના
(D) સંતાનોના
Answer: (A) અરસિક પત્નીઓના તથા દુષ્ટ ડૉક્ટરોના
In simple words: સિગારેટ છોડવાનો નિર્ણય અરસિક પત્નીઓના અને કડક ડોકટરોના આગ્રહથી લેવો પડે છે.

Exam Tip: અહીં 'દુષ્ટ' શબ્દ રમૂજી સંદર્ભમાં વપરાયેલો છે, જે ડૉકટરોની સખતાઈ દર્શાવે છે.

Question 12. મહાપુરુષો નિયમિત બની શક્યા તેનું કારણ કયું છે?
(A) તેઓ આગ્રહી હતા.
(B) તેઓ સાત્ત્વિક હતા
(C) તેઓ મહાપુરુષ હતા.
(D) તેઓ સાદગીમાં માનતા હતા.
Answer: (C) તેઓ મહાપુરુષ હતા.
In simple words: મહાન પુરુષો નિયમિત બની શક્યા કારણ કે તેઓ સ્વભાવથી જ મહાન વ્યક્તિઓ હતા.

Exam Tip: આ પ્રશ્ન લેખકની વિચારધારા પર આધારિત છે, જ્યાં મહાપુરુષોની નિયમિતતા તેમના સ્વાભાવિક ગુણને કારણે છે.

Question 13. રોમા રોલાએ જીવનનાં સ્વગ્નાને કોની સાથે સરખાવ્યા છે?
(A) જીવનના ધનુષ્યની પણછ સાથે
(B) હનુમાનની ગદા સાથે
(C) તીક્ષ્ણ તલવાર સાથે
(D) ખંજર સાથે
Answer: (A) જીવનના ધનુષ્યની પણછ સાથે
In simple words: રોમા રોલાંએ જીવનના સપનાઓને જીવનના ધનુષ્યની પણછ સાથે સરખાવ્યા છે.

Exam Tip: વિખ્યાત વ્યક્તિઓના અવતરણો અથવા તુલનાઓ પૂછવામાં આવે ત્યારે, ચોક્કસ સરખામણીને યાદ રાખો.

6. કોંસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરોઃ (ચાંદની, મિજાજ, સ્વર્ગો, આત્મસુધારણા)

Question 1. કોઈ ધન્ય પળે એ ________ માટે સંકલ્પ કરી નાખે છે.
Answer: આત્મસુધારણા
In simple words: કોઈ સારા સમયે વ્યક્તિ પોતાની જાતને સુધારવા માટે નિર્ણય લે છે.

Exam Tip: ખાલી જગ્યા પૂરતી વખતે, વાક્યના સંદર્ભ અને અર્થ સાથે બંધબેસતો શબ્દ પસંદ કરો.

Question 2. ________ નું વાતાવરણ કવિઓને ગાંડા બનાવે છે.
Answer: ચાંદની
In simple words: ચાંદનીનું વાતાવરણ કવિઓને પાગલ બનાવે છે.

Exam Tip: ખાલી જગ્યા ભરતા પહેલા, વાક્યનો સંપૂર્ણ અર્થ સમજવાનો પ્રયાસ કરો.

Question 3. એન્જિન બગડ્યું. ________ છટક્યો.
Answer: મિજાજ
In simple words: એન્જિન ખરાબ થવાથી વ્યક્તિનો ગુસ્સો વધી ગયો.

Exam Tip: શબ્દોના જોડાણ અને વાક્યના પ્રવાહ પર ધ્યાન આપો જેથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી શકાય.

Question 4. એમની માંદગીને બહાને એમનો સંકલ્પ ________ સિધાવ્યો.
Answer: સ્વર્ગે
In simple words: તેમની માંદગીના બહાને તેમનો નિર્ણય સ્વર્ગે સિધાવ્યો, એટલે કે પૂર્ણ થયો નહિ.

Exam Tip: રૂપકાત્મક પ્રયોગોને સમજીને ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય શબ્દ મૂકો.

7. નીચેના વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો?

Question 1. જો હું બે કલાક વહેલો ઊઠું તો પચાસ વર્ષની જિંદગીમાં 50,000 કલાક બચે.
Answer: ખોટું
In simple words: આ વિધાન ખોટું છે, કારણ કે ગણતરી મુજબ 50,000 કલાક બચતા નથી.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં, ગણતરી અથવા તથ્યની ચકાસણી કરો. (દિવસના 2 કલાક * 365 દિવસ * 50 વર્ષ = 36500 કલાક, જે 50,000 થી ઓછું છે.)

Question 2. પણ અમરપટો તો, ભાઈ, કોણ લખાવીને લાવ્યું છે?
Answer: ખરું
In simple words: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે કોઈ પણ વ્યક્તિ અમર નથી.

Exam Tip: આવા વિધાનોમાં, તેમાં રહેલો ભાવ અથવા દાર્શનિક સત્ય ઓળખો.

Question 3. માતાનો પ્રેમ, પિતાની કડકાઈ, ભગિનીનું વહાલ, પત્નીનાં આંસુ ... કોઈ એમને ચળાવી ન શક્યું.
Answer: ખરું
In simple words: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે ચા છોડવાના નિર્ણયમાં તેમને કોઈ પણ વિચલિત કરી શક્યું નહિ.

Exam Tip: વાર્તાના મુખ્ય પ્રસંગો અને પાત્રોના ગુણધર્મોને યાદ રાખીને ખરા-ખોટા વિધાનો નક્કી કરો.

નવા વર્ષના સંકલ્પો વ્યાકરણ

Question 1. નીચે આપેલા શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખોઃ
Answer:

• સંકલ્પ - પ્રતિજ્ઞા
• ચાંદની - ચંદ્રિકા, જ્યોત્સના
• ગાંડો - પાગલ
• હવા - પવન, સમીર
• મોજું - લહેર
• સલાહ - બોધ, ઉપદેશ
• જિંદગી - જીવન
• મબલખ - પુષ્કળ
• મુશ્કેલી - મુસીબત, સંકટ
• હરીફાઈ - સ્પર્ધા

Exam Tip: જ્યારે સમાનાર્થી શબ્દો પૂછવામાં આવે, ત્યારે મૂળ શબ્દનો નજીકનો અર્થ ધરાવતો શબ્દ લખો.

Question 2. નીચે આપેલા શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખોઃ
Answer:

• વહેલા - મોડા
• વ્યવસ્થિત - અવ્યવસ્થિત
• ગાંડો - ડાહ્યો
• નિરર્થક - સાર્થક
• ધ્યાન - બેધ્યાન
• રાત્રે - દિવસે
• સ્વર્ગ - નરક
• નિયમિત - અનિયમિત
• મિત્ર - શત્રુ
• સંતોષ - અસંતોષ
• ઉત્સાહ - નિરુત્સાહ
• નિરાશા - આશા

Exam Tip: વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખતી વખતે, શબ્દનો મૂળ અર્થ બદલાય નહીં તેનું ધ્યાન રાખો.

Question 3. નીચે આપેલા શબ્દોની જોડણી સુધારીને લખો :
Answer:

• 1. નિયમિત
• 2. દિવાળી
• 3. મિજાજ
• 4. વંટોળિયો
• 5. દઢનિશ્ચયી
• 6. ફુલીફાલી
• 7. સંકલ્પ
• 8. વૈશાખ
• 9. ધનુષ્ય
• 10. ઉચ્ચારણ

Exam Tip: ગુજરાતી જોડણીના નિયમોનું પાલન કરવું ભાષાની શુદ્ધતા જાળવવા માટે આવશ્યક છે.

Question 4. નીચે આપેલા શબ્દોની સંધિ છોડોઃ
Answer:

• વિવેકાનંદ - વિવેક + આનંદ
• મહાત્મા - મહા + આત્મા

Exam Tip: સંધિ છોડતી વખતે, દરેક ભાગનો સ્વતંત્ર અર્થ જળવાઈ રહે તેનું ધ્યાન રાખો.

Question 5. (બ) નીચે આપેલા શબ્દોના સમાસ ઓળખાવોઃ
Answer:

• શબ્દરચના - શબ્દની રચના - તપુરુષ
• સંતો-મહાત્માઓ - સંતો અને મહાત્માઓ - દ્વંદ્વ
• અમરપટો - અમરપણાની ખાતરી આપતો પટો (લખાણ) - મધ્યમપદલોપી
• પુનર્જન્મ - પુનઃ (ફરી) જન્મ - કર્મધારય
• લોકપ્રિય - લોકોમાં પ્રિય - તપુરુષ
• મહાપુરુષ - મહા પુરુષ - કર્મધારય
• નાગલોક - નાગ (જાતિ) નો લોક - તપુરુષ
• દઢનિશ્ચયી - દઢ જેનો નિશ્ચય છે તે - બહુવ્રીહિ

Exam Tip: સમાસ ઓળખતી વખતે, પદો વચ્ચેના સંબંધ અને તેમનું સંયોજન કેવી રીતે થાય છે તે સમજો.

Question 6. નીચે આપેલા શબ્દોને શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવોઃ
Answer: અમરપટો, ઉત્સાહ, ક્રોધ, ગીતા, નાગલોક, પૂર્ણિમા, વાતાવરણ

Exam Tip: શબ્દકોશના ક્રમમાં ગોઠવતી વખતે, સ્વર અને વ્યંજનના ક્રમ તેમજ અનુસ્વાર અને વિસર્ગ જેવા ચિહ્નોને ધ્યાનમાં રાખો.

Question 7. નીચે આપેલા શબ્દોમાંથી દ્વિરુક્ત શબ્દો શોધીને લખો
Answer:

• માંડમાંડ
• ફુલીફાલી
• દિશદિશા
• જાગી જાગીને
• રડાવી-રડાવીને
• થોડી થોડી
• મનોમન

Exam Tip: દ્વિરુક્ત શબ્દો એવા હોય છે જે બે વાર આવે અને વાક્યમાં વિશેષ અર્થ ઉમેરે, જેમ કે ક્રિયાની તીવ્રતા દર્શાવે.

Question 8. નીચેના રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ આપી તેમના વાક્યમાં પ્રયોગ કરો :
Answer:
(1) ગાંડા બનાવવું - (અહીં) મંત્રમુગ્ધ કરવું.
વાક્ય: અણાની ભ્રષ્ટાચારવિરોધી લડતે પ્રજાને ગાંડી બનાવી દીધી.
(2) આંખમાં ચમક આવવી - ઝબકારો થવો, નવો ઉત્સાહ થવો.
વાક્ય: માતાના મૃત્યુના શોકમાં ડૂબેલી દીકરી પાયલના લગ્નનો પ્રશ્ન ઉકેલાતાં તેની આંખમાં ચમક આવી.
(3) માયા મૂકવી - સ્નેહ - મમતા છોડવી.
વાક્ય: દરેક માણસે મૃત્યુ પહેલાં સંસારની માયા છોડી દેવી જોઈએ.
(4) પંથે ચડવું - રસ્તે આગળ વધવું.
વાક્ય: નુકસાનના આઘાતમાંથી બહાર આવીને પરમસુખભાઈ ફરી ધંધાના માર્ગે આગળ વધ્યા.
(5) દિશદિશામાં ગાજવું - ચારે દિશામાં પ્રસિદ્ધ થવું.
વાક્ય: અંતે સત્યનો ડંકો બધી દિશાઓમાં વાગશે જ.
(6) આસન ડોલી ઊઠવું - અસ્થિરતા આવવી.
વાક્ય: સાસુને થયું કે ઘરમાં વહુ આવતાં તેમનું આસન ડોલી ઊઠ્યું.
(7) ધૂન વળગવી - મનમાં વિચાર આવવો, રટણ લાગવું.
વાક્ય: દિગંતને શેરબજારમાં મોટા સોદા કરીને ઝડપથી અમીર બનવાની ધૂન લાગી હતી.
(8) મિજાજ છટકવો - ગુસ્સા પર નિયંત્રણ ન રહેવું.
વાક્ય: વિકાસને ત્રણ લાખની બાઇક જોઈતી હતી, પણ પિતાએ પૈસા આપવાની ના પાડતાં તેનો મિજાજ છટક્યો.
(9) કબજો લઈ લેવો - અધિકાર જમાવવો.
વાક્ય: ચોરોએ બંદૂકની નોક પર ઘરના લોકોને ડરાવીને તેમના ઘરનો કબજો લઈ લીધો.
(10) અનંતમાં ચાલ્યા જવું - અવકાશમાં વિલીન થવું, (અહીં) દૂર થવું.
વાક્ય: માર્ગ અકસ્માતમાં ઘાયલ થયેલાં માતા-પિતા અનંતમાં ચાલ્યા ગયા.

Exam Tip: રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવો અને વાક્યમાં તેનો યોગ્ય પ્રયોગ કરો જેથી તેનો ભાવ સ્પષ્ટ થાય.

Question 9. નીચે આપેલા પ્રત્યેક શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખોઃ
Answer:

• (1) અમરપણાની (કદી નહીં કરવાની) ખાતરી આપતું લખાણ - અમરપટો
• (2) કસરત કરવામાં શૂરવીર - વ્યાયામવીર
• (3) ધનુષ્યની દોરી - પણછ, પ્રત્યંચા

Exam Tip: શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ લખતી વખતે, આપેલા સમૂહનો મુખ્ય વિચાર એક શબ્દમાં વ્યક્ત થાય તેની કાળજી રાખો.

Question 10. નીચે આપેલાં વાક્યોમાંથી સાદાં, સંયુક્ત અને સંકુલ વાક્ય અલગ તારવો :
Answer:

• 1. સાદું વાક્ય
• 2. સંયુક્ત વાક્ય
• 3. સંયુક્ત વાક્ય
• 4. સંકુલ વાક્ય
• 5. સાદું વાક્ય
• 6. સંકુલ વાક્ય

Exam Tip: સાદાં, સંયુક્ત અને સંકુલ વાક્યોને ઓળખવા માટે તેમના બંધારણ અને જોડાણ શબ્દો પર ધ્યાન આપો.

નવા વર્ષના સંકલ્પો Summary in Gujarati

નવા વર્ષના સંકલ્પો પાઠપરિચય

ડુન ત્રિપાઠી [જન્મ 27 - 11 - 1928, મૃત્યુ 31 - 08 - 2006]

લેખક જણાવે છે કે લોકો "શરૂઆતમાં બહાદુર" હોય છે. તેમને નવા વર્ષે વિવિધ સંકલ્પો લેવાનો ઉત્સાહ થાય છે. દરરોજ વહેલાં ઊઠવું, નિયમિત નોંધપોથી લખવી, સિગારેટ છોડવી, ગુસ્સા પર નિયંત્રણ મેળવવું જેવા સંકલ્પો કરવા સરળ છે; પરંતુ સમય જતાં તે સંકલ્પો ટકતા નથી.

કારણ કે લોકોમાં તે સંકલ્પો પ્રમાણે કાર્ય કરવાની મક્કમતાનો અભાવ હોય છે. લેખકે આ હાસ્યલેખમાં માનવ સ્વભાવની નબળાઈ પર હળવો કટાક્ષ કર્યો છે.

ભાષાસજ્જતા

દ્વંદ્વ સમાસ

દ્વંદ્વ એટલે જોડકું. જ્યારે બે કે તેથી વધુ શબ્દો મળીને એક શબ્દ બનાવે, જેમાં બંને શબ્દોને સરખો અધિકાર હોય, ત્યારે તે દ્વંદ્વ સમાસ બને છે.

દા. ત., રામસીતા, ભાઈબહેન, દસબાર. આવા સમાસને 'અને' અથવા 'કે' શબ્દથી અલગ પાડવામાં આવે છે.

નવા વર્ષના સંકલ્પો શબ્દાર્થ

• સંકલ્પ - કોઈ ચોક્કસ કાર્ય કરવાનો નિર્ધાર, નિશ્ચય, (અહીં) પ્રતિજ્ઞા.
• નિયમિત - નિયમ મુજબ, નિયમબદ્ધ રીતે.
• નોંધપોથી - રોજની નોંધ કરવાની ડાયરી.
• કસરત - વ્યાયામ.
• પાઈ - એક જૂનો તાંબાનો સિક્કો, પૈસાનો ત્રીજો ભાગ.
• ચાંદની - ચંદ્રનો પ્રકાશ, જ્યોત્સના.
• હોંશ - ઉત્સાહ.
• નિરર્થક - નકામું, નિષ્ફળ.
• પલટાવું - બદલવું.
• આત્મસુધારણા - પોતાના વર્તનને સુધારવું.
• પાળવું - પાલન કરવું.
• ઉચ્ચ - શ્રેષ્ઠ, મહાન.
• ઠરાવવું - નક્કી કરવું.
• જિંદગી - જીવન, જીવતર.
• મબલખ - પુષ્કળ. પરોઢ - પ્રભાત, વહેલી સવાર.
• ઍલાર્મ - ચેતવણી તરીકે વાગતી ઘડિયાળની ઘંટડી.
• વટાવવું - (અહીં) પસાર કરવું, ઓળંગવું.
• ભંગ થવો - તૂટવો. ઉપાધિ - પીડા, ચિંતા.
• મોહ - ભ્રમ, આસક્તિ.
• ફિલસૂફી - તત્ત્વજ્ઞાન.
• હરીફાઈ - સ્પર્ધા.
• વ્યુહ - વિશિષ્ટ રચના.
• ગતિ - (અહીં) દશા.
• ભગિની - બહેન.
• તરંગ - મોજું, લહેર.
• લપટાવું - ફસાઈ જવું.
• રાહત - આરામ, ફાયદો.
• પુનર્જન્મ - બીજો જન્મ. લોકપ્રિય - લોકોમાં આદર પામેલું.
• અમરપટો - કદી ન મરવાની ખાતરી આપતું લખાણ.
• મહેચ્છા - મહત્ત્વાકાંક્ષા.
• પામર - તુચ્છ.
• પિડાવું - દુઃખી થવું.
• અકળાવું - મૂંઝાવું, ગુસ્સે થવું.
• વિલાવું - ગાયબ થઈ જવું, કરમાવું.
• તાકાત - શક્તિ.
• પરોઢ - સવાર.
• ઝાકળ - ઓસ, તુષાર.
• વંટોળિયો - ઘૂમરી લઈને વાતો પવન, ચક્રવાત.
• અગમ્ય - સામાન્ય માણસને બુદ્ધિથી ન સમજાય તેવું.
• પાવન - પવિત્ર.
• જલસો - ઉત્સવ, મેળાવડો.
• ઝોકું - (ઊંઘનું) ઝોલું.
• વ્યાયામવીર - કસરત કરવામાં શૂરવીર.
• નાગલોક - પાતાળ, પૌરાણિક માન્યતા પ્રમાણે.
• સર્પજાતિ - નાગની જાતિનો કાલ્પનિક પ્રદેશ.
• રોમા રોલાં - ફ્રાન્સના વિશ્વવિખ્યાત સર્જક અને ચિંતક.
• પણછ - ધનુષ્યની દોરી.
• ભણી - તરફ.
• રોપો - છોડ.
• મહેકી ઊઠવું - સુગંધિત થવું.
• વ્યગ્રતા - વ્યાકુળતા. વીસરવું - ભૂલવું.
• રૂઢિપ્રયોગ ગાંડા બનાવવું - (અહીં) મંત્રમુગ્ધ કરવું.
• આંખમાં ચમક આવવી - ઝબકારો થવો, નવો ઉત્સાહ થવો.
• માયા મૂકવી - સ્નેહ - મમતા છોડવી.
• પંથે ચડવું - રસ્તે આગળ વધવું.
• દિશદિશમાં ગાજવું - ચારે દિશામાં ખ્યાતિ પામવી.
• આસન ડોલી ઊઠવું - અસ્થિરતા આવવી. લપેટાવું - પ્રપંચમાં ફસાવું, માયાજાળમાં પડવું, (અહીં) માયામાં સપડાવું.
• વેરાઈ જવું - તૂટી જવું.
• ધૂન વળગવી - મનમાં તરંગ ઊઠવો.
• મિજાજ છટકવો - ગુસ્સા પર કાબૂ ન રહેવો.
• કબજો લઈ લેવો - અધિકાર જમાવવો.
• અનંતમાં ચાલ્યા જવું - અવકાશમાં વિલીન થવું, (અહીં) દૂર થવું.
• નિશાન ભણી ઊઠવું - નિશાન તરફ જવું.