GSEB Class 7 Gujarati Textbook Solutions Chapter 10 વલયની અવકાશી સફર

વલયની અવકાશી સફર અભ્યાસ

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો ઉત્તર શોધીને તેનો ક્રમ-અક્ષર પ્રશ્ન સામેના [] માં લખો.

 

Question 1. ‘વલયની અવકાશી સફર” પાઠમાંનો મિત્રોનો અનુભવ કયા માસનો હતો?
(ક) એપ્રિલ
(খ) જુન
(ગ) મે
(ઘ) જુલાઈ
Answer: (ગ) મે
In simple words: In the story "Valay's Space Journey," the friends had their adventure during the month of May.

Exam Tip: When answering questions about story details, remember to check for specific names, dates, and locations to ensure accuracy.

 

Question 2. રાતા રંગથી ઝળાંહળાં રચનાનો આકાર કેવો હતો?
(ક) સમચોરસ
(ખ) લંબચોરસ
(ગ) ગોળ
(ઘ) લંબગોળ
Answer: (ઘ) લંબગોળ
In simple words: The structure glowing with a red light had an oval shape, resembling an egg.

Exam Tip: Pay attention to descriptive words in the text, as they often give clues about the appearance or characteristics of objects.

 

Question 3. ત્રણેય મિત્રો ક્યા ગ્રહ ઉપર હતા?
(ક) ચંદ્ર
(ખ) સૂર્ય
(ગ) ટિટાન
(ઘ) વલય
Answer: (ગ) ટીટાન
In simple words: The three friends were located on Titan, which is a moon of Saturn.

Exam Tip: Always double-check names of planets, moons, or locations to avoid confusion when answering questions about settings.

 

Question 4. પૃથ્વી ઉપર કઈ ધાતુ મેળવવા પરગ્રહવાસીઓ જાસાચિઠ્ઠી મોકલવ હતા?
(ક) પેટ્રોલિયમ માટે
(ખ) યુરેનિયમ માટે
(ગ) ચાંદી માટે
(ધ) સોના માટે
Answer: (ખ) યુરેનિયમ માટે
In simple words: The aliens wanted uranium from Earth, which is a crucial metal for them.

Exam Tip: Identify the specific resource or item being sought in such questions, as it is often a key detail for the plot.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક-એક વાક્યમાં આપો.

 

Question 1. ઉનાળાના વેકેશનમાં વલયની અગાશીમાં કોણ-કોણ સૂતા હતા?
Answer: During the summer vacation, Valay, along with his two friends Vismay and Virat, were sleeping on Valay's terrace.
In simple words: Valay and his friends, Vismay and Virat, were sleeping on Valay's terrace during the summer holidays.

Exam Tip: Ensure you list all the names mentioned in the text when asked about people involved in an event.

 

Question 2. વિસ્મયે અંધારા આકાશમાં શું જોયું?
Answer: Vismay saw a shining red spot moving downwards in the dark sky.
In simple words: Vismay observed a bright red dot coming down in the dark night sky.

Exam Tip: Focus on the object and its key characteristics (color, movement) when describing what someone saw.

 

Question 3. વિસ્મય, વિરાટ અને વલયમાં કઈ સમાન બાબતો હતી?
Answer: The common thing among Vismay, Virat, and Valay was that they were all intelligent in their studies and had a deep interest in science.
In simple words: Vismay, Virat, and Valay were similar because they were all bright in school and loved science.

Exam Tip: When asked about similarities, identify shared traits or interests directly stated in the text.

 

Question 4. વિરાટનો હાથ પકડી વિસ્મયે શું કહ્યું?
Answer: Holding Virat's hand, Vismay expressed his guess, saying that this shining sphere must be a highly advanced spaceship from another planet, similar to a space shuttle.
In simple words: Vismay held Virat's hand and said he thought the bright orb was a very advanced spaceship from a different world.

Exam Tip: For dialogue-based questions, accurately quote or paraphrase what was said, including the speaker and context.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો.

 

Question 1. પરગ્રહનું યાન કેવું લાગતું હતું? વર્ણન કરો.
Answer: The alien spacecraft was glowing brightly with a red color. Its shape was an elongated oval, similar to an egg. An indescribable strange smell was coming from around it. It had no doors or windows anywhere. It used to close and open like the petals of a lotus flower.
In simple words: The alien ship was glowing red and looked like an oval egg. It had a strange smell, no doors or windows, and opened and closed like a lotus flower.

Exam Tip: When asked for a description, include all sensory details mentioned in the text (color, shape, smell, sound, movement).

 

Question 2. પરગ્રહવાસીનું શરીર કેવું લાગતું હતું?
Answer: The body of the alien creature felt soft and cushiony, as if made from gray rubber. It had no nose or ears. Its eyes were positioned much lower on its forehead, peculiar and completely round. There were no eyelashes on its eyes. Its head was large and had no hair. Two or three aerial-like structures were attached to its gray head. Its strangely long fingers had push-button-like switches on them.
In simple words: The alien's body was soft, like gray rubber, with no nose or ears. Its round eyes were low on its forehead, without lashes. It had a large, bald head with aerials, and long fingers with push-button switches.

Exam Tip: Provide a comprehensive description covering all physical features mentioned in the source for a complete answer.

 

Question 3. ટૉર્ચના પ્રકાશથી પરગ્રહવાસી ઉપર શી અસર થઈ?
Answer: Valay shone the torch's beam on the alien boss. The boss could not endure any wavelength of light except red. A common torch proved to be a powerful weapon here. The boss's rubbery gray body had evolved only in the red light. Consequently, this white light began to burn him; mechanical sounds started coming from his body, and his rubbery soft body started to melt away.
In simple words: Valay's torch beam hurt the alien boss because it could only handle red light. The white light made mechanical sounds come from his body, caused him pain, and made his soft, rubbery body melt.

Exam Tip: Explain the cause (torchlight) and the sequence of effects on the alien to show a full understanding of the event.

 

Question 4. ત્રણેય મિત્રોના જીવ પાછળ કેમ ખેંચાવા લાગ્યા?
Answer: The creature came close to the three friends. It touched each of their hands in turn with its own hands. Its hands had long and unusual fingers. The fingers had push-button-like switches embedded in them. Upon contact, a kind of current flowed through the bodies of all three friends. Because of this, the three friends began to be drawn towards the strange creature.
In simple words: The creature touched the friends, and a current passed through them from its strange, switch-filled fingers. This made the three friends feel drawn to the creature.

Exam Tip: Explain both the action (touch) and its effect (current, attraction) to provide a complete answer for "why" a situation occurred.

વલયની અવકાશી સફર સ્વાધ્યાય

1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

 

Question 1. શનિના ઉપગ્રહ ટિટાન ઉપર રાતો પ્રકાશ શા માટે છે?
Answer: Saturn has rings revolving around it. From two of these rings, sunlight reflects and refracts in such a way that only red light, which has a longer wavelength, reaches Titan. Therefore, there is no other light on Titan except for red light.
In simple words: Titan, a moon of Saturn, only gets red light. This is because Saturn's rings reflect and bend sunlight, allowing only the long red light waves to reach Titan.

Exam Tip: When explaining scientific phenomena, clearly state the cause-and-effect relationship, mentioning relevant terms like reflection, refraction, and wavelength.

 

Question 2. પરગ્રહવાસી બૉસ પૃથ્વીવાસીઓને કેવી જાસાચિઠ્ઠી મોકલવા માંગતો હતો?
Answer: The alien boss wished to send a warning message to Earthlings, demanding that all the uranium on Earth be sent to them. They explained that they cannot obtain uranium from their planet's soil, and it is their main fuel. If this demand is not met, they threatened to wipe out the entire human race on Earth.
In simple words: The alien boss wanted to send a message demanding all of Earth's uranium, which is their primary fuel. If Earth didn't comply, they threatened to destroy all humanity.

Exam Tip: For questions about messages or demands, specify the core request and the consequences of compliance or non-compliance.

 

Question 3. વલય અને તેના મિત્રો પરગ્રહવાસીઓના કબજામાંથી કેવી રીતે છૂટ્યા?
Answer: Valay and his friends escaped from the aliens' captivity with the help of a torch. Due to the white light from the torch, the alien boss started feeling a burning sensation; mechanical noises began to come from its body, and its rubbery, soft body started to melt. This caused commotion among the strange creatures. The boss died. Thus, Valay and his friends escaped from the aliens' control.
In simple words: Valay and his friends used a torch to escape the aliens. The white light hurt the alien boss, causing it to make mechanical noises and melt, eventually dying. This created chaos, allowing the friends to escape.

Exam Tip: Detail the specific action taken (using the torch) and its direct consequences that led to the escape.

2. નીચે આપેલાં વાક્યો કોણ બોલે છે તે લખો.

 

Question 1. 'અરે, આ વગર દિવાળીએ રૉકેટ કોણે ફોડ્યું વળી !'
Answer: This sentence is spoken by Valay.
In simple words: Valay said this sentence.

Exam Tip: When identifying the speaker, recall key moments and who reacted to them in the story.

 

Question 2. 'આ... આવું મોટું પ્રકાશિત ગોળા જેવું શું હશે?
Answer: This sentence is spoken by Virat.
In simple words: Virat uttered this line.

Exam Tip: Pay attention to the context of the dialogue to identify which character would express such thoughts.

 

Question 3. ‘આ કોઈ બીજા ગ્રહનું યાન લાગે છે.
Answer: This sentence is spoken by Vismay.
In simple words: Vismay spoke this sentence.

Exam Tip: Understand which character usually makes observations or draws conclusions early in the narrative.

 

Question 4. ‘નીચે જઈ મારા મમ્મી, પપ્પા અને કાકાને જગાડું?
Answer: This sentence is spoken by Valay.
In simple words: Valay asked this question.

Exam Tip: Consider which character would naturally think of involving family members in a new situation.

 

Question 5. ‘મોટાઓ આપણે માનીએ તેટલાં નીડર નથી હોતા !′
Answer: This sentence is spoken by Virat.
In simple words: Virat said that grown-ups are not as brave as children think.

Exam Tip: Identify characters who often express skeptical or realistic views about adults or situations.

 

Question 6. ‘તો, અમે પૃથ્વી પરથી સમગ્ર માનવજાતનું નિકંદન કાઢી નાખીશું !'
Answer: This sentence is spoken by the alien boss.
In simple words: The alien boss said this menacing line.

Exam Tip: Recognize threats and their source within the story to correctly identify the speaker, especially from antagonist characters.

 

Question 7. 'ઊઠને, જો કેટલો દિવસ ચઢી ગયો !'
Answer: This sentence is spoken by Valay's mother.
In simple words: Valay's mom said this sentence.

Exam Tip: Domestic or common phrases often indicate family members as speakers in a narrative.

3. પાઠમાં આવતા અવકાશ-વિજ્ઞાન અને અંગ્રેજી ભાષાના શબ્દો શોધો. આ શબ્દોનો અર્થ મેળવી વાક્યપ્રયોગ કરો.

 

Answer:

• રૉકેટ (= અવકાશી યાન)
• સ્પેસ શટલ (= અવકાશયાન)
• એ. સી. (= વાતાનુકૂલિત યંત્ર)
• વાઇબ્રેશન (= ધ્રુજારી)
• જેલ (= કેદખાનું)
• રિમોટ (= નિયંત્રક)
• એસ્ટ્રા ટેરેસ્ટ્રિઅલ (= પરગ્રહવાસી)
• બૉસ (= ઉપરી અધિકારી)
• પિયાનો (= પશ્ચિમનું વાઘ)
• ડેશ (= ગણક કક્ષ)
• કન્ટ્રોલ બૉર્ડ (= નિયંત્રણ કક્ષ)
• સ્પીકર (= સાંભળવા માટેનું સાધન)
• ટૉર્ચ (= બત્તી)
• બૅટરી (= વીજસંગ્રાહક સાધન)

વાક્યપ્રયોગઃ

• હું ક્યારેય 'રૉકેટ(= અવકાશી યાન)માં બેઠો નથી.
• “સ્પેસ શટલ (= અવકાશયાન) ઈંડા જેવા આકારનું હોય છે.
• ઉનાળામાં લોકો એ. સી.(= વાતાનુકૂલિત યંત્ર)"નો ઉપયોગ ઠંડક મેળવવા માટે કરે છે.
• “વાઇબ્રેશન(= ધ્રુજારી)'નો અનુભવ થતાં, નિખિલને લાગ્યું કે ધરતીકંપ થયો.
• “જેલ (= કેદખાનું)′ ગુનેગારો માટે હોય છે.
• "રિમોટ(= નિયંત્રક) નો ઉપયોગ ટીવી ચૅનલ બદલવા થાય છે.
• ઊડતી રકાબી એ “એકસ્ટ્રા ટેરેસ્ટ્રિઅલ(= પરગ્રહવાસી)ની શોધ લાગે છે.
• અમારા કાર્યાલયના બૉસ (= ઉપરી અધિકારી)" "પિયાનો (= પશ્ચિમનું વાઘ)" સરસ વગાડે છે.
• (9 – 12) પરગ્રહીએ દેશ બૉર્ડ (= ગણક કક્ષ)' પર આંગળીઓ ફેરવી. આંગળીઓ જેવી અટકી ત્યાં “કન્ટ્રોલ બૉર્ડ(= નિયંત્રણ કક્ષ)ની "સ્પીકર (= સાંભળવા માટેનું સાધન)' જેવી રચનામાંથી અંગ્રેજીમાં અવાજ આવ્યો.
• (13 – 14) “ટૉર્ચ (= બત્તી) “બૅટરી(= વીજસંગ્રાહક સાધન) થી ચાલે છે.

In simple words: The story uses words from space science and English. These words are listed with their Gujarati meanings, followed by sentences showing how to use them. For example, 'rocket' means a space vehicle, and 'AC' means an air conditioner.

Exam Tip: When providing definitions and sentence usage, make sure the meaning is accurate and the sentence clearly demonstrates the word's application in context.

 

4. તમને આવેલ સ્વગ્ન વિશે નોંધ લખો.
Answer: One night, I had a dream. My mother took me to a fair. I was walking around the fair holding her finger. In the crowd, I lost her hand. I started searching for my mother and began to cry. Then, people took me to one side and made me sit down. To comfort me, people gave me all kinds of things. Someone gave toys, someone gave food, and someone put me on a Ferris wheel. Someone asked my name and where I lived. Many things piled up where I was sitting. I thought, "How will I take all this home? How will I lift all this?" I was crying, when suddenly my eyes opened. I was sleeping in bed with my mother.
In simple words: I dreamt my mom took me to a fair, and I got lost. People gave me toys and food to cheer me up. I worried about carrying everything home, then I woke up and found myself in bed with my mom.

Exam Tip: When writing a narrative or note, ensure a clear sequence of events and descriptive details to make the story engaging.

 

5. ખરાં-ખોટાની નિશાની કરો.
(1) ‘દિવ્ય સારો છોકરો છે.” વાક્યમાં 'સારો' એ ગુણવાચક વિશેષણ છે.
(2) પ્રાંતિજ નાનું શહેર છે. વાક્યમાં ‘નાનું એ ક્રમવાચક વિશેષણ છે.
(3) દોડ-સ્પર્ધામાં તેનો ત્રીજો નંબર આવ્યો. વાક્યમાં ‘ત્રીજો' એ ક્રમવાચક વિશેષણ છે.
(4) નિધિ સો રૂપિયા લઈ મેળામાં ગઈ. વાક્યમાં ‘સો' એ સંખ્યાવાચક વિશેષણ છે.
Answer:
(1) √
(2) X
(3) ✓
(4) ✓
In simple words: We need to mark if each statement is true or false. Statement 1 is true, 2 is false, 3 is true, and 4 is true.

Exam Tip: Carefully read each statement and identify the type of adjective (quality, order, number) to determine if the assertion is correct.

 

6. એકમાંથી અનેક શબ્દો બનાવો.
Answer: The instruction is to create new words from the letters of the given word, as per the example.
Example: ભારત :

• ભા = ભાવ
• ર = રમત
• ત = તલવાર

(1) આઝાદી : આ = આરતી, ઝા = ઝાડ, દી = દીવી
(2) દેશસેવા : દે = દેવળ, શ = શરમ, વા = વાળ
(3) અફસર : અ = અરજી, ફ = ફણસ, સ = સરોવર, ર = રકાબી
(4) દાનત : દા = દાવ, ન = નગારું, ત = તળાવ
(5) અમીરી : અ = અફસર, મી = મીનારો, રી = રીત
In simple words: For each word, we break it down by its letters and then make new words starting with those letters. This helps us find many words from just one.

Exam Tip: When creating words from letters, ensure the new words are valid and correctly use the specified initial letter from the original word.

વલયની અવકાશી સફર પ્રવૃત્તિઓ

 

1. શિક્ષકની અથવા તો વાલીની મદદથી ‘કોઈ મિલ ગયા’, ‘ક્રિશ' અને ‘અવતાર' જેવી હિન્દી ફિલ્મો નિહાળો.
In simple words: Watch Hindi films like 'Koi Mil Gaya,' 'Krrish,' and 'Avatar' with the help of a teacher or parent.

Exam Tip: Engage with relevant media to enhance understanding and interest in the subject matter.

 

2. વર્તમાનપત્રોમાં આવતા અવકાશ-વિજ્ઞાનના લેખોનો સંગ્રહ કરી અંક તૈયાર કરો.
In simple words: Collect articles on space science from newspapers to create a publication.

Exam Tip: Collecting articles helps improve research skills and keeps you informed about current scientific developments.

 

3. અવકાશ- વિજ્ઞાનીઓની માહિતી એકત્ર કરી હસ્તલિખિત અંક તૈયાર કરો.
In simple words: Gather information about space scientists and prepare a handwritten issue or magazine.

Exam Tip: Researching scientists provides insights into their contributions and fosters an appreciation for scientific work.

વલયની અવકાશી સફર વિશેષ પ્રશ્નોત્તર

1. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધોઃ

 

Question 1. આકાશમાં પ્રકાશિત થતા એક લાલ ટપકા તરફ કોનું ધ્યાન ગયું?
A. મલયનું
B. વલયનું
C. વિસ્મયનું
D. વિરાટનું
Answer: C. વિસ્મયનું
In simple words: Vismay was the one who noticed the bright red dot in the sky.

Exam Tip: Pay close attention to who initiates the observation or discovery in a story to correctly answer "whose attention" questions.

 

Question 2. ચમકતો પદાર્થ જમીન પર ક્યાં ઊતર્યો?
A. ધાબા ઉપર
B. સોસાયટીમાં
C. કૉમન પ્લૉટમાં
D. મોટા મેદાનમાં
Answer: D. મોટા મેદાનમાં
In simple words: The shining object landed in a large open field.

Exam Tip: Note specific locations mentioned in the text for events to ensure accurate geographical or positional answers.

 

Question 3. કમળની પાંદડીઓની જેમ ચારેય દિશામાં શું ખૂલી ગયું?
A. બારી
B. યાન
C. ધડુ
D. રૂમ
Answer: B. યાન
In simple words: The spacecraft opened up in all four directions, like the petals of a lotus flower.

Exam Tip: Look for metaphors or similes used in descriptions, as they often highlight the key object being described.

 

Question 4. વિચિત્ર જીવના હાથમાં લાંબાં આંગળાં પર શું હતું?
A. ટોર્ચ
B. પુશબટન જેવી સ્વિચો
C. ડેશ બૉર્ડ
D. વાઇબ્રેશન
Answer: B. પુશબટન જેવી સ્વિચો
In simple words: The strange creature had switches resembling push-buttons on its long fingers.

Exam Tip: Pay close attention to descriptions of unique features or tools possessed by characters, especially in sci-fi narratives.

 

Question 5. પરગ્રહ ઉપરનાં બાંધકામો કેવા આકારનાં હતાં?
A. લંબચોરસ
B. ચતુષ્કોણીય
C. ષટ્કોણીય
D. અષ્ટકોણીય
Answer: C. ષટ્કોણીય
In simple words: The structures on the alien planet were shaped like hexagons.

Exam Tip: When describing alien environments, note specific geometric shapes or unique architectural styles mentioned.

 

Question 6. લેખકે વિચિત્ર રાખોડિયા રંગના જીવોને કોની દુનિયા કહી છે?
A. ભૂતાવળની
B. ભૂતકાળની
C. વૈજ્ઞાનિકોની
D. રંગોની
Answer: A. ભૂતાવળની
In simple words: The author referred to the strange gray creatures' world as a "ghost world" or "land of spirits."

Exam Tip: Understand the figurative language used by the author to describe characters or settings, as it reveals the mood or perception.

 

Question 7. પરગ્રહવાસીઓએ કયો એક જ રંગ જોયો છે?
A. સફેદ
B. લાલ
Answer: B. લાલ
In simple words: The aliens have only ever seen the color red.

Exam Tip: Note unique characteristics or limitations of alien species, such as their perception of colors, as they are often important plot points.

2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક – એક વાક્યમાં આપો?

 

Question 1. મે મહિનાની રાત કેવી હતી?
Answer: The night in May was very dark, like kajal (kohl).
In simple words: The May night was deep and dark.

Exam Tip: Focus on adjectives used for descriptions, as they provide key details about the setting or atmosphere.

 

Question 2. બંને મિત્રોને ઇશારો કરી, વિસ્મયે શું જોવા કહ્યું?
Answer: Signaling both his friends, Vismay told them to look at the shining red spot in the dark sky.
In simple words: Vismay signaled his friends to look at the bright red dot in the night sky.

Exam Tip: Accurately convey the instruction or request made by a character in a simple, clear sentence.

 

Question 3. પ્રકાશિત લાલ ટપકું જોઈને વિસ્મય શું બોલ્યો?
Answer: Upon seeing the shining red spot, Vismay exclaimed, "Oh, who launched a rocket without Diwali celebrations!"
In simple words: When Vismay saw the red spot, he asked who launched a rocket when it wasn't Diwali.

Exam Tip: When quoting dialogue, ensure the quotation marks are correctly placed and the speaker is clearly identified.

 

Question 4. મમ્મીપપ્પા કે કાકાને જગાડવાની વલયને કોણે ના પાડી? શા માટે?
Answer: Virat told Valay not to wake up his parents or uncle because, in his opinion, adults are not as brave as they seem, and they might also stop them from doing something adventurous out of fear.
In simple words: Virat told Valay not to wake the adults, thinking they weren't brave enough and might stop their adventure.

Exam Tip: When asked "why" a character acted a certain way, provide the reasoning or motivation given in the text.

 

Question 5. દાદરથી નીચે ઊતરતાં, ત્રણેયના મનમાં શું હતું?
Answer: As they descended the stairs, the three friends had a bit of fear in their minds, along with a lot of curiosity.
In simple words: Going down the stairs, the three friends felt both a little scared and very curious.

Exam Tip: Identify and state all the emotions or thoughts characters experienced in a given situation.

 

Question 6. યાનનો આકાર કેવો હતો?
Answer: The spacecraft had an egg-like shape.
In simple words: The spaceship was shaped like an egg.

Exam Tip: Provide a concise and accurate description of the object's shape as mentioned in the text.

 

Question 7. યાન કેવી રીતે ખૂલી ગયું?
Answer: The spacecraft opened up in all four directions, like the petals of a lotus flower, without making any sound.
In simple words: The spaceship opened silently in all directions, like a lotus blossom.

Exam Tip: Describe both the manner (silently) and the method (like lotus petals) of the action for a complete answer.

 

Question 8. યાંત્રિક લાગતી રચના, એની ભાષાનું કઈ ભાષામાં રૂપાંતર કરતી હતી?
Answer: The mechanical-looking device was translating its language into English.
In simple words: The machine was converting its language into English.

Exam Tip: Focus on the specific function of a device, especially when it involves language translation.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપોઃ

 

Question 1. દારૂખાનાનું રૉકેટ હોવાની ત્રણ મિત્રોની માન્યતા શાથી ભાંગવા માંડી?
Answer: When the friends saw the red light in the dark sky, they thought it was a firework rocket. However, as the spot descended, it started to grow larger. Suddenly, the sky glowed with a red color. As a result, the friends' belief that it was a firework rocket began to break down.
In simple words: The friends first thought the red light was a firework. But when it got bigger and the sky turned red as it came closer, they realized it wasn't a rocket, changing their minds.

Exam Tip: Detail the sequence of observations that led to a change in perception, showing how initial assumptions were challenged by new evidence.

 

Question 2. ત્રણેય મિત્રોનો ફફડાટ ક્યારે વધી ગયો? શાથી?
Answer: The three friends approached the glowing structure with a mix of fear and curiosity. They couldn't see any doors or windows. They circled the craft, examining it. They felt a biting cold. At that moment, something changed in the oval-shaped craft. The craft opened like lotus petals. Then, it closed again silently. The friends were inside the closed craft. At this point, the fear of the three friends intensified.
In simple words: The friends got very scared when they realized they were trapped inside the alien craft after it opened like a lotus and then closed silently around them, while they were feeling a strange cold.

Exam Tip: Combine the external observations (craft's behavior) and the internal feelings (cold, fear) to fully explain the escalation of their fright.

 

Question 3. વિચિત્ર જીવોથી એમનો “બૉસ’ કઈ રીતે જુદો પડતો હતો?
Answer: In a large hexagonal hall, there were several other strange, gray-colored creatures. Their seats were arranged in five corners. The creature sitting in the sixth corner had a specially elevated seat. In front of it was a dashboard with many switches. This was the boss. Compared to the other creatures, it had more aerials on its head. Thus, the boss was different from the other strange creatures.
In simple words: The alien boss sat on a higher, special seat in a hexagonal room. It had a dashboard with switches and more aerials on its head than the other gray creatures, showing it was different and in charge.

Exam Tip: When describing differences or hierarchies, list specific distinguishing features or positions to highlight the unique characteristics of the leader.

વલયની અવકાશી સફર વ્યાકરણ Vyakaran

1. નીચેના શબ્દોની જોડણી સુધારોઃ

 

Answer:

1. વીચીત્ર → વિચિત્ર
2. આધૂનીક → આધુનિક
3. જીજ્ઞાસા → જિજ્ઞાસા
4. નીરિક્ષણ → નિરીક્ષણ
5. પૃથ્વી → પૃથ્વી
6. શર્કોણ → ષટ્કોણ
7. આકૃતિ → આકૃતિ
8. પરીશર → પરિસર
9. દૂભાશિયા → દુભાષિયા
10. શસ → શસ્ત્ર

In simple words: The incorrect spellings are corrected to their right forms. For example, 'Vichitr' is the correct spelling for 'Vichitra'.

Exam Tip: Practice common spelling rules and review frequently misspelled words to improve accuracy in Gujarati writing.

 

2. નીચેના શબ્દોના બે – બે સમાનાર્થી શબ્દો લખો:
Answer:

• ધ્યાન = લક્ષ, એકાગ્રતા
• ઈશારો = સૂચન, સંકેત
• અવાજ = ધ્વનિ, શબ્દ
• નવાઈ = વિસ્મય, અચરજ
• અનુમાન = ધારણા, અટકળ
• કમળ = અરવિંદ, સરોજ
• રાત્રિ = રજની, નિશા
• શરીર = કાયા, દેહ

In simple words: Here, for each given word, two words that mean the same thing (synonyms) are provided. For instance, 'attention' can also be 'focus' or 'concentration'.

Exam Tip: Expanding your vocabulary with synonyms helps in expressing ideas with greater variety and precision in your writing.

 

3. નીચેના શબ્દોના વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો લખોઃ
Answer:

• પાકા X કાચા
• પોચું X કઠણ
• રવ X નીરવ
• પરગ્રહી X સ્વગ્રહી
• આધુનિક X પુરાતન
• અજ્ઞાત X જ્ઞાત
• વિરાટ X વામન
• ભયભીત X નિર્ભય
• પ્રથમ X અંતિમ
• આકાર X નિરાકાર

In simple words: For each word, its opposite word (antonym) is given. For example, the opposite of 'ripe' is 'unripe', and the opposite of 'soft' is 'hard'.

Exam Tip: Understanding antonyms enhances your comprehension of word meanings and helps in distinguishing between contrasting concepts.

 

4. નીચેના દરેક રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ આપી, તેનો વાક્યપ્રયોગ કરો:
Answer:
(1) જીવમાં જીવ આવવો – ભય દૂર થતાં સ્વસ્થ થવું
વાક્યઃ ધોધમાર વરસાદમાં ફસાઈ ગયેલી પૂર્વે હેમખેમ ઘેર આવી ત્યારે બધાંના જીવમાં જીવ આવ્યો.
(2) રામ રમી જવા – મૃત્યુ પામવું
વાક્ય : બસની અડફેટે આવતાં જ વૃદ્ધ મહિલાના રામ રમી ગયા.
(3) નિકંદન કાઢવું – જડમૂળમાંથી નાશ કરવું
વાક્ય : હાથીએ પોતાની સૂંઢ વડે ઝાડનું નિકંદન કાઢી નાખ્યું.
In simple words: For each idiom, its meaning is given, followed by a sentence showing how to use it. For example, 'to breathe a sigh of relief' means to feel normal after fear, and 'to pass away' means to die.

Exam Tip: When using idioms, ensure that their meaning is accurately explained and their application in sentences is contextually appropriate.

 

5. નીચેના દરેક શબ્દસમૂહ માટે એક – એક શબ્દ લખોઃ
Answer:

• બીજા ગ્રહનું → પરગ્રહી
• એક ભાષાની મતલબ બીજી ભાષામાં કહેનારા, બે ભાષાના જાણકાર → દુભાષિયા
• કોઈક માગણી અંગેની ધમકીભરી ચિઠ્ઠી → જાસાચિઠ્ઠી

In simple words: For each group of words, a single word that describes it is provided. For example, a "person from another planet" is an 'alien', and "someone who can translate between two languages" is a 'bilingual person'.

Exam Tip: Master one-word substitutions to improve vocabulary and make your writing more concise and precise.

 

6. નીચેનાં વાક્યો કયા કાળનાં છે તે લખો:
(1) વિજ્ઞાનમાં એમને ખૂબ રસ હતો.
(2) હવે શું થશે?
(3) બૉસના તો ત્યાં જ રામ રમી ગયા.
(4) વલયને તેનાં મમ્મી ઢંઢોળી રહ્યાં છે.
Answer:
(1) ભૂતકાળ
(2) ભવિષ્યકાળ
(3) ભૂતકાળ
(4) વર્તમાનકાળ
In simple words: We need to state the tense for each sentence. The first and third sentences are in the past tense, the second is in the future tense, and the fourth is in the present tense.

Exam Tip: Identify the verb in each sentence and its form to correctly determine the tense, which indicates when the action occurred.

 

Question 9. “બ” વિભાગનો વિશેષણ પ્રકારનો ક્રમ, “અ” વિભાગનાં રેખાંકિત વાક્યો સાથે [] માં લખો
"અ"
(1) મા વિના સૂનો સંસાર.
(2) શ્યામ રંગ સમીપે ન જાવું હો રાજ.
(3) દસ વ્યક્તિ હાજર રહી.
(4) વર્ગના રજિસ્ટરમાં પંદરમો નંબર કોનો છે?
(5) ચારે જણાએ મને ઠપકો આપ્યો.
(6) એને ત્રીજું ઇનામ તો મળશે.

"બ"
(1) સંખ્યાવાચક વિશેષણ
(2) ગુણવાચક વિશેષણ
(3) ક્રમવાચક વિશેષણ
Answer:
(1) મા વિના સૂનો સંસાર.
\( \implies \) (2) ગુણવાચક વિશેષણ
(2) શ્યામ રંગ સમીપે ન જાવું હો રાજ.
\( \implies \) (2) ગુણવાચક વિશેષણ
(3) દસ વ્યક્તિ હાજર રહી.
\( \implies \) (1) સંખ્યાવાચક વિશેષણ
(4) વર્ગના રજિસ્ટરમાં પંદરમો નંબર કોનો છે?
\( \implies \) (3) ક્રમવાચક વિશેષણ
(5) ચારે જણાએ મને ઠપકો આપ્યો.
\( \implies \) (1) સંખ્યાવાચક વિશેષણ
(6) એને ત્રીજું ઇનામ તો મળશે.
\( \implies \) (3) ક્રમવાચક વિશેષણ
In simple words: Match each sentence from the "અ" section with the right type of adjective from the "બ" section, based on what the emphasized word describes in each sentence.

Exam Tip: For matching questions, carefully understand what each item in Section A is asking or describing and relate it to the categories in Section B. Pay close attention to underlined words if they are part of the matching criteria.

 

Question 10. નીચેના શબ્દોને શબ્દકોશની કક્કાવારીમાં ગોઠવોઃ
વિસ્તાર, વિરાટ, વિચાર, વિસ્મય, વક્રીભવન, વાસ
Answer: વક્રીભવન, વાસ, વિચાર, વિરાટ, વિસ્તાર, વિસ્મય.
In simple words: Arrange the given words in the correct alphabetical order, just like you would find them in a dictionary.

Exam Tip: To alphabetize words in Gujarati, always follow the standard dictionary order of consonants and vowels. If the first letter is the same, move to the second, and so on.

વલયની અવકાશી સફર Summary in Gujarati

કિશોર કનૈયાલાલ અંધારિયા [જન્મ 28 - 10 - 1961]

ભાષાસજજતા

ક્રમવાચક વિશેષણ નીચેનાં વાક્યો વાંચોઃ

• પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા.
• બાવીસમા વર્ષે તેનાં લગ્ન થયાં.
• તે દસમું ધોરણ પણ પાસ ન કરી શક્યો.
• કૃષ્ણ વસુદેવનું આઠમું બાળક હતા.
• શિવજીએ ત્રીજું નેત્ર ખોલ્યું.
• દસમા વિદ્યાર્થી તરીકે શિક્ષકે એને ઈન્સ્પેકટર આગળ ઊભો કર્યો.
• ત્રીજું ખેતર ગામના એક ખેડૂતનું હતું.
• બીજો ડબો તો જોડવો જ જોઈએ.
• તમે અત્યારે સૂર્યમાળાના છઠ્ઠા ગ્રહ શનિના ઉપગ્રહો પૈકીના ટીટાન નામના ચંદ્ર પર છો.
• છઠ્ઠા ધોરણમાં પહેલે નંબરે આવ્યો જ હતો ને વળી?

આ વાક્યોમાં "પહેલું સુખ", "બાવીસમા વર્ષે", "દસમું ધોરણ", "આઠમું બાળક" અને "ત્રીજું નેત્ર" એ વિશેષણો છે. જે સંજ્ઞાનો ક્રમ દર્શાવે છે. સંજ્ઞાના ક્રમને દર્શાવતા વિશેષણને “ક્રમવાચક વિશેષણ' કહે છે. In simple words: In these sentences, phrases like "first happiness", "twenty-second year", "tenth grade", "eighth child", and "third eye" are adjectives. They show the order or sequence of the noun. Adjectives that indicate the rank or sequence of a noun are called "ordinal adjectives".

ક્રમવાચક વિશેષણનાં અન્ય ઉદાહરણો તૃતીય કસોટી, દ્વિતીય કક્ષા, સોમી વર્ષગાંઠ, ષષ્ઠી વિભક્તિ, બારમું ધોરણ

પાઠ્યપુસ્તકમાંથી પાંચ ક્રમવાચક વિશેષણ દર્શાવતાં વાક્યો શોધીને લખો :

અઘરા શબ્દોના અર્થ

• સફર - યાત્રા (Journey - travel)
• કાજળઘેરી - કાજળ (મેલ) જેવી કાળી (Kajalgheri - as black as kohl/soot)
• પાકા - (અહીં) ગાઢ (Paka - (here) deep/intense)
• ભાઈબંધ - મિત્રો નીરવ શાંત (Bhaibandh - friends, peaceful and quiet)
• અચંબો - નવાઈ અજ્ઞાત - અજાણ્યું (Achambo - surprise, unknown - unfamiliar)
• અનુમાન - ધારણા સ્પેસ (Anuman - assumption, space)
• શટલ - અંડાકાર અવકાશયાન (Shuttle - egg-shaped spacecraft)
• એ. સી. - ઍર કન્ડિશનર (વાતાનુકૂલિત યંત્ર) (A.C. - air conditioner (air-conditioned machine))
• થડકારો - ભય, ડર (Thadkaro - fear, apprehension)
• વાઈબ્રેશન - ધ્રુજારી (Vibration - tremor)
• રિમોટ - એક ઇલેક્ટ્રોનિક સાધન, જેનાથી દૂરથી નિયંત્રણ કરાય છે. (Remote - an electronic device, used for remote control.)
• પરગ્રહી - બીજા ગ્રહનું સ્વયં (Pargrahi - belonging to another planet)
• સંચાલિત - આપોઆપ ચાલે તેવું (Sanchalit - self-operating)
• સામ્રાજ્ય - સત્તા (Samrajya - power, authority)
• ષટ્કોણાકાર - છ ખૂણાવાળી એકસ્ટ્રા (Shatkonakar - hexagonal, extra)
• ટેરેસ્ટ્રિઅલ - પૃથ્વી પર ન રહેતું, પરગ્રહવાસી (Terrestrial - not living on Earth, alien)
• એરિયલ - ટીવી, રેડિયો કે બિનતારી સંદેશાનાં મોજાં ઝીલવાનું કે પ્રસારિત કરવાનું સાધન (Aerial - an antenna for receiving or transmitting TV, radio, or wireless signals)
• ભૂતાવળ - ભૂતોનું ટોળું (Bhootaval - a crowd of ghosts)
• પરિસર - આજુબાજુનો પ્રદેશ (Parisar - surrounding area)
• લખલખું - (અહીં) ધ્રુજારી (Lakhlakhu - (here) shivering)
• દુભાષિયા - એક ભાષામાં કહેલી વાત બીજી ભાષામાં કહેનારા, બે ભાષાના જાણકાર કન્ટ્રોલ (Dubhashiya - interpreter, someone who conveys spoken words from one language to another, bilingual, control)
• બૉર્ડ - સંદેશો ટાઇપ કરવા (Board - to type messages)
• માટેનું 'કી - બૉર્ડ' જેવું સાધન (Matenu 'Key-Board' jevu sadhan - device like a 'keyboard' for)
• જાસાચિઠ્ઠી - કંઈક માગણી અંગેની ધમકીભરી ચિઠ્ઠી (Jasachiththi - a threatening letter regarding some demand)
• યુરેનિયમ - એક મૂળ ધાતુ (Uranium - a base metal)
• શેરડો - લિસોટો (Sherado - streak, line)
• પ્રોગ્રામ્ફ - આયોજિત (Program - planned)
• અલવિદા - વિદાય (Alvida - farewell)
• બેબાકળો - આકુળવ્યાકુળ, ગભરાયેલો (Bebakalo - agitated, scared)

રૂઢિપ્રયોગ

• જીવમાં જીવ આવવો - ભય દૂર થતાં સ્વસ્થ થવું (Jivma jiv aavavo - to calm down after fear)
• રામ રમી જવા - મૃત્યુ પામવું (Ram Rami Java - to die)
• નિકંદન કાઢવું - જડમૂળમાંથી નાશ કરવું (Nikandan Kadhavu - to destroy completely, uproot)