Get the most accurate GSEB Solutions for Class 6 Social Science Chapter 17 જીવનનિર્વાહ here. Updated for the 2026-27 academic session, these solutions are based on the latest GSEB textbooks for Class 6 Social Science. Our expert-created answers for Class 6 Social Science are available for free download in PDF format.
Detailed Chapter 17 જીવનનિર્વાહ GSEB Solutions for Class 6 Social Science
For Class 6 students, solving GSEB textbook questions is the most effective way to build a strong conceptual foundation. Our Class 6 Social Science solutions follow a detailed, step-by-step approach to ensure you understand the logic behind every answer. Practicing these Chapter 17 જીવનનિર્વાહ solutions will improve your exam performance.
Class 6 Social Science Chapter 17 જીવનનિર્વાહ GSEB Solutions PDF
યોગ્ય શબ્દો વડે ખાલી જગ્યા પૂરો:
Question 1. ગામડાંમાં મોટે ભાગે સૌ __________ કામ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
Answer: ખેતી
In simple words: ગામડાઓમાં મોટાભાગના લોકો ખેતીના કામ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
Exam Tip: ખાલી જગ્યા પૂરતી વખતે, પ્રશ્નના સંદર્ભને સમજો અને સૌથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરો.
Question 2. ઔદ્યોગિક રોજગારી __________ માં વધુ મળી રહે છે.
Answer: શહેર
In simple words: ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં નોકરીઓ શહેરોમાં વધુ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ હોય છે.
Exam Tip: શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઉપલબ્ધ રોજગારીના પ્રકારો વચ્ચેનો તફાવત યાદ રાખો.
નીચે દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધીને ઉત્તર લખો :
Question 1. ગામડાંમાં લોકો નીચે પૈકી કયું કામ વધારે કરતા જોવા મળે છે?
(a) સરકારી નોકરી
(b) ખેતી
(c) ઉદ્યોગ
(d) આપેલ બધું જ સાચું
Answer: (b) ખેતી
In simple words: ગામડાંઓમાં લોકો મોટાભાગે ખેતીનું કામ વધુ કરે છે.
Exam Tip: ગ્રામીણ વિસ્તારોની મુખ્ય આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ પર ધ્યાન આપો, જ્યાં ખેતી મુખ્ય વ્યવસાય છે.
Question 2. શહેરમાં રોજગારી મેળવવા માટે લોકો ક્યાંથી આવે છે?
(a) પાસેના ગામમાંથી
(b) અન્ય રાજ્યમાંથી
(c) અન્ય શહેરમાંથી
(d) આપેલ બધું જ સાચું
Answer: (d) આપેલ બધું જ સાચું
In simple words: શહેરોમાં નોકરી મેળવવા માટે લોકો નજીકના ગામોમાંથી, બીજા રાજ્યોમાંથી, અને અન્ય શહેરોમાંથી પણ આવે છે.
Exam Tip: શહેરી વિસ્તારોમાં રોજગારી માટેની ગતિશીલતાનું વ્યાપક સ્વરૂપ સમજવું અગત્યનું છે, જેમાં વિવિધ સ્થળોએથી લોકો આવે છે.
નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક-બે વાક્યોમાં ઉત્તર આપો :
Question 1. ખેતી કે ખેતમજૂરી કરતા લોકો મોટા ભાગે ક્યાં જોવા મળે છે?
Answer: કૃષિ અથવા ખેતમજૂરીનું કામ કરતા લોકો મોટાભાગે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
In simple words: ખેતી અને ખેતમજૂરી કરતા લોકો મુખ્યત્વે ગામડાંઓમાં રહેતા હોય છે.
Exam Tip: ગ્રામીણ જીવનનિર્વાહમાં ખેતી અને ખેતમજૂરીના મહત્વને યાદ રાખો.
Question 2. રોડ ઉપર કયા કયા રોજગાર કરતી વ્યક્તિઓ જોવા મળે છે?
Answer: શહેરોમાં, રસ્તાઓ પર ઘણા લોકો અલગ-અલગ પ્રકારના વ્યવસાયો કરે છે. તેઓ લારીઓ પર અથવા દુકાનોમાં શાકભાજી વેચે છે. કેટલાક લોકો સાઇકલના પંક્ચર રીપેર કરે છે અને તેની મરામત કરે છે. બૂટપોલિશ કરનારા, સોડા-શરબત વેચનારા, કરિયાણાનો સામાન વેચનારા, રમકડાં વેચનારા, અને હેરકટિંગ કરનારા પણ જોવા મળે છે. ગાડીઓના કાચ સાફ કરનારા, સાઈકલ પર સાફસફાઈના સાધનો વેચનારા, અને પીવાનું પાણી વેચનારા જેવા ઘણા લોકો રસ્તાઓ પર કામ કરે છે.
In simple words: રોડ ઉપર શાકભાજી વેચનારા, સાયકલ રીપેર કરનારા, બૂટપોલિશ કરનારા, સોડા વેચનારા, કરિયાણું વેચનારા, અને હેરકટિંગ કરનારા જેવા ઘણા લોકો જોવા મળે છે.
Exam Tip: શહેરી વિસ્તારોમાં જોવા મળતા વિવિધ પ્રકારના છૂટક વ્યવસાયો અને ફેરિયાઓ વિશે વિચારો.
Question 3. કેવી વ્યક્તિને રોજગારી મેળવવામાં સરળતા રહે છે?
Answer: જે વ્યક્તિઓ ભણેલી હોય અને અલગ-અલગ આવડતો અથવા કૌશલ્યો ધરાવતી હોય, તેમને નોકરી મેળવવામાં સરળતા રહે છે.
In simple words: ભણેલી અને કૌશલ્યવાન વ્યક્તિઓને નોકરી મેળવવામાં સહેલાઈ થાય છે.
Exam Tip: શિક્ષણ અને કૌશલ્યના મહત્વ પર ભાર મૂકો, જે રોજગારીની તકો વધારે છે.
ટૂંક નોંધ લખો:
Question 1. ગ્રામીણ જીવનનિર્વાહ ગ્રામીણ જીવન
Answer:
- ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મોટાભાગના લોકો પોતાનું ગુજરાન ચલાવવા માટે ખેતી, ખેતમજૂરી, અને પશુ ઉછેર જેવા કામો કરે છે.
- ઘણા લોકો દરજી, સુથાર, લુહાર, સોની, ધોબી, માટીના વાસણો અને ઈંટો બનાવવા જેવા કાર્યો કરે છે. તેઓ રીપેરિંગ કામો અને માછલી પકડવાનું કામ પણ કરીને પોતાનું જીવન પસાર કરે છે.
- ગામડાઓમાં કેટલાક વ્યક્તિઓ કરિયાણું, શાકભાજી, કાપડ, વસ્ત્રો, ચા-નાસ્તાની વસ્તુઓ, ખાતરો અને બિયારણો જેવી ચીજવસ્તુઓ વેચવા માટે દુકાનો ધરાવે છે.
- જ્યારે ખેતમજૂરોને કામ નથી મળતું, ત્યારે તેઓ નદીમાંથી રેતી કાઢવાનું અથવા ખાણમાંથી પથ્થરો ઉપાડવાનું કામ કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
- ગામડાંના કેટલાક લોકો શહેરોમાં જઈને બાંધકામના મજૂર તરીકે અથવા અન્ય નોકરીઓ કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
- કેટલાક ગ્રામીણ લોકો નિયમિતપણે ગામડાંમાંથી દૂધ, શાકભાજી, કે બીજી વસ્તુઓ શહેરોમાં લઈ જાય છે અને તેનું વેચાણ કરીને જીવન ચલાવે છે.
Exam Tip: ગ્રામીણ જીવનનિર્વાહના મુખ્ય પાસાંઓ, જેમ કે ખેતી, પશુપાલન, અને નાના વેપારને યાદ રાખો.
Question 2. શહેરી જીવનનિર્વાહ
Answer:
- શહેરોમાં ઘણા લોકો રસ્તાઓ પર અલગ-અલગ પ્રકારના કાર્યો કરે છે. તેઓ ફેરિયાઓ તરીકે પણ કામ કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
- શહેરના બજારોમાં ઘણી દુકાનો હોય છે. ત્યાં દુકાનદારો, વેચાણકર્તાઓ અને બીજા કર્મચારીઓ કામ કરીને આવક મેળવે છે.
- શહેરોમાં હજારો લોકો છૂટક મજૂરી કરીને પોતાનું જીવન પસાર કરે છે.
- શહેરોમાં ઘણા લોકો ફેક્ટરીઓમાં નોકરી કરીને પોતાનું જીવન ચલાવે છે.
- શહેરોમાં ઘણા ભણેલા લોકો શાળા-કોલેજોમાં ભણાવવાનું કામ કરે છે. તેઓ નાની-મોટી ઓફિસોમાં પણ જુદા-જુદા વ્યવસાયો કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
Exam Tip: શહેરી જીવનનિર્વાહના વૈવિધ્યસભર પાસાંઓ, જેમ કે છૂટક વેપાર, ફેક્ટરી કામ, અને શૈક્ષણિક વ્યવસાયોને ધ્યાનમાં રાખો.
Question 3. શહેરમાં છૂટક રોજગારી
Answer:
- શહેરોમાં હજારો લોકો છૂટક મજૂરીનું કામ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કડિયાનાકા જેવી જગ્યાઓ પર મજૂરો પોતાના ઓજારો લઈને બેસે છે. ત્યાં કોન્ટ્રાક્ટરો આવે છે અને તેમને કામ પર લઈ જાય છે.
- શહેરોમાં ઘણા લોકો છૂટક મજૂરી તરીકે કારખાનાઓમાં કામ મેળવે છે અને રોજગારી પ્રાપ્ત કરે છે.
- શહેરમાં ઘણા લોકો ખાવા-પીવાની ઘણી બધી વસ્તુઓ બનાવવાનું કામ કરીને પૈસા કમાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, તેઓ ચોકલેટ, આઈસ્ક્રીમ, મીઠાઈઓ, ફરસાણ, અને બીજી ઘણી વસ્તુઓ બનાવે છે.
- શહેરોમાં ઘણી વ્યક્તિઓ પોતાના નાના વ્યવસાયો કરીને સ્વતંત્ર રીતે રોજગારી મેળવે છે. જેમ કે, ભાડે રિક્ષા અને મોટરકાર ચલાવવી, કપડાં સીવવાનું કામ કરવું, બૂટપોલિશ કરવું, સાયકલના પંચર રીપેર કરવા, અને તેની મરામત કરવી વગેરે જેવા કામોનો સમાવેશ થાય છે.
Exam Tip: છૂટક રોજગારીના વિવિધ ઉદાહરણો યાદ રાખો, જે શહેરોમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે, અને તેનું મહત્વ સમજો.
Question 4. પશુપાલન અને ખેતમજૂરી
Answer:
- ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, ઓછી જમીનવાળા નાના ખેડૂતો ખેતીની સાથે-સાથે પશુ ઉછેરનો વ્યવસાય પણ કરીને પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
- આ નાના ખેડૂતો ગાય અને ભેંસ જેવા દૂધ આપતા પ્રાણીઓને પાળે છે. તેઓ આ પશુઓનું દૂધ ગામની દૂધ સહકારી સંસ્થામાં આપે છે.
- દૂધ વેચીને જે પૈસા મળે છે, તેનાથી તેઓ ખેતી સિવાયના આશરે ચાર મહિના સુધી પોતાનું જીવન ટકાવી શકે છે.
- આપણા દેશમાં, ગ્રામીણ પરિવારોમાંથી આશરે 40% પરિવારો ખેત મજૂરો છે.
- આ મજૂરો પાસે પોતાની જમીન નથી. તેથી તેઓ મોટા ખેડૂતોના ખેતરોમાં વાવણી, ઘાસ કાઢવું, પાક લણવો, અને કાપણી જેવા મજૂરીના કામો કરે છે.
- કેટલાક ખેત મજૂરો કપાસમાંથી રૂ અલગ કરવાનું કામ પણ કરે છે.
- ખેતમજૂરોને વર્ષના કેટલાક મહિનાઓ માટે જ ખેતરોમાં કામ મળે છે. બાકીના સમયગાળામાં તેમને બેરોજગાર રહેવું પડે છે.
- આથી, તેમને પોતાનું જીવન ચલાવવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. કેટલાક ખેતમજૂરો કામની શોધ માટે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ જાય છે.
Exam Tip: પશુપાલન અને ખેતમજૂરીનું ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં મહત્વ અને તેનાથી સંકળાયેલી સમસ્યાઓ પર ધ્યાન આપો.
બંધબેસતાં જોડકાં જોડોઃ
Question 5. બંધબેસતાં જોડકાં જોડોઃ
| વિભાગ ‘સ’ | વિભાગ ‘બ’ |
|---|---|
| (1) ખેતમજૂરી | (1) કાયમી કામ મળી રહે છે. |
| (2) કૌશલ્ય આધારે કામ | (2) એક કરતાં વધુ રીતે કમાઈ |
| (3) ઔધોગિક રોજગારી શકાય છે. | (3) બારેમાસ કામ ન પણ મળે. |
Answer:
| વિભાગ ‘સ’ | વિભાગ ‘બ’ |
|---|---|
| (1) ખેતમજૂરી | (3) બારેમાસ કામ ન પણ મળે. |
| (2) કૌશલ્ય આધારે કામ | (2) એક કરતાં વધુ રીતે કમાઈ |
| (3) ઔદ્યોગિક રોજગારી શકાય છે. | (1) કાયમી કામ મળી રહે છે. |
In simple words: ખેતમજૂરીમાં આખું વર્ષ કામ મળતું નથી, કૌશલ્ય ધરાવતા લોકો ઘણી રીતે પૈસા કમાઈ શકે છે, અને ઔદ્યોગિક નોકરીઓમાં કાયમી કામ મળવાની સંભાવના હોય છે.
Exam Tip: જોડકાં જોડતી વખતે, દરેક વિકલ્પની લાક્ષણિકતાઓ અને તેની સાથે સંકળાયેલા પરિણામોને ધ્યાનપૂર્વક સમજો.
Free study material for Social Science
GSEB Solutions Class 6 Social Science Chapter 17 જીવનનિર્વાહ
Students can now access the GSEB Solutions for Chapter 17 જીવનનિર્વાહ prepared by teachers on our website. These solutions cover all questions in exercise in your Class 6 Social Science textbook. Each answer is updated based on the current academic session as per the latest GSEB syllabus.
Detailed Explanations for Chapter 17 જીવનનિર્વાહ
Our expert teachers have provided step-by-step explanations for all the difficult questions in the Class 6 Social Science chapter. Along with the final answers, we have also explained the concept behind it to help you build stronger understanding of each topic. This will be really helpful for Class 6 students who want to understand both theoretical and practical questions. By studying these GSEB Questions and Answers your basic concepts will improve a lot.
Benefits of using Social Science Class 6 Solved Papers
Using our Social Science solutions regularly students will be able to improve their logical thinking and problem-solving speed. These Class 6 solutions are a guide for self-study and homework assistance. Along with the chapter-wise solutions, you should also refer to our Revision Notes and Sample Papers for Chapter 17 જીવનનિર્વાહ to get a complete preparation experience.
FAQs
The complete and updated GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 17 જીવનનિર્વાહ is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 6 Social Science are as per latest GSEB curriculum.
Yes, our experts have revised the GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 17 જીવનનિર્વાહ as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Social Science concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using GSEB language because GSEB marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 17 જીવનનિર્વાહ will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 6 Social Science. You can access GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 17 જીવનનિર્વાહ in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 17 જીવનનિર્વાહ in printable PDF format for offline study on any device.