Get the most accurate GSEB Solutions for Class 6 Social Science Chapter 15 સરકાર here. Updated for the 2026-27 academic session, these solutions are based on the latest GSEB textbooks for Class 6 Social Science. Our expert-created answers for Class 6 Social Science are available for free download in PDF format.
Detailed Chapter 15 સરકાર GSEB Solutions for Class 6 Social Science
For Class 6 students, solving GSEB textbook questions is the most effective way to build a strong conceptual foundation. Our Class 6 Social Science solutions follow a detailed, step-by-step approach to ensure you understand the logic behind every answer. Practicing these Chapter 15 સરકાર solutions will improve your exam performance.
Class 6 Social Science Chapter 15 સરકાર GSEB Solutions PDF
1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો:
Question 1. સરકારની જરૂર શા માટે છે?
Answer:
- દરેક દેશને જુદા જુદા નિર્ણયો લેવા માટે તેમજ તે નિર્ણયોનો અમલ કરવા માટે સરકારની આવશ્યકતા છે.
- દરેક દેશમાં બંધારણ અનુસાર નિયમો બનાવવા, તેમને લાગુ કરવા તેમજ તેમાં સુધારા કરવા સરકારની જરૂરિયાત છે.
- સરકારે બનાવેલા નિયમો અને કાયદા દેશના બધા લોકોને સરખી રીતે લાગુ પાડવા માટે સરકાર અનિવાર્ય છે.
- લોકશાહીમાં લોકોની ઇચ્છા મુજબ વહીવટ ચલાવવા સરકારની જરૂર પડે છે. સરકાર જ લોકકલ્યાણના કાર્યો કરે છે. આમ, દેશમાં શાંતિ, કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે તેમજ દેશની પ્રગતિ માટે સરકારની ભૂમિકા મહત્વની છે.
Exam Tip: જ્યારે આવા પ્રશ્નોના જવાબ આપો, ત્યારે સરકારના વિવિધ કાર્યો અને દેશ માટે તેની જરૂરિયાતને સ્પષ્ટપણે રજૂ કરો, જેમ કે નિર્ણય લેવો, કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી, અને પ્રગતિ કરવી.
Question 2. સરકારના મુખ્ય પ્રકાર કેટલા અને કયા કયા છે?
Answer: સરકારના મુખ્ય ત્રણ પ્રકાર છે:
- લોકશાહી સરકાર,
- સામ્યવાદી સરકાર અને
- રાજાશાહી સરકાર.
Exam Tip: સરકારના પ્રકારોને યાદ રાખવા માટે, દરેક પ્રકારની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ પર ધ્યાન આપો, જેમ કે સત્તા કોના હાથમાં છે.
Question 3. દુનિયામાં સરકારના મુખ્યત્વે કેટલા પ્રકાર જોવા મળે છે?
Answer: દુનિયામાં સરકારના મુખ્યત્વે ચાર પ્રકાર જોવા મળે છે:
- લોકશાહી સરકાર,
- સામ્યવાદી સરકાર,
- સરમુખત્યારશાહી સરકાર અને
- રાજાશાહી સરકાર.
Exam Tip: સરકારના મુખ્ય પ્રકારોને યાદ કરતી વખતે, "સરમુખત્યારશાહી" ને ઉમેરવાનું યાદ રાખો કારણ કે તે વિશ્વમાં જોવા મળતો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકાર છે.
Question 4. આપણા દેશમાં કયા પ્રકારની શાસનવ્યવસ્થા જોવા મળે છે? અથવા આપણા દેશમાં કયા પ્રકારની સરકાર છે?
Answer: આપણા દેશમાં સંસદીય લોકશાહી શાસનવ્યવસ્થા છે.
In simple words: આપણા દેશમાં સંસદીય લોકશાહી નામની શાસન પદ્ધતિ છે.
Exam Tip: ભારતની શાસનવ્યવસ્થા વિશે પૂછવામાં આવે ત્યારે "સંસદીય લોકશાહી" શબ્દનો ઉપયોગ કરવો મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે ચોક્કસ પ્રકારની લોકશાહી દર્શાવે છે.
2. યોગ્ય જોડકાં જોડો:
| વિભાગ ‘અ’ | વિભાગ ‘બ’ |
|---|---|
| (1) રાજ્ય સરકાર | (1) એક જ વ્યક્તિ શાસન કરે છે. |
| (2) સ્થાનિક સરકાર | (2) સમગ્ર દેશમાં કાર્યભાર સંભાળે છે. |
| (3) રાષ્ટ્રીય સરકાર | (3) ગામ કે શહેર માટે કાર્યભાર સંભાળે છે. |
| (4) રાજાશાહી સરકાર | (4) સમગ્ર રાજ્યમાં કાર્યભાર સંભાળે છે. |
Answer:
| વિભાગ ‘અ' | વિભાગ ‘બ’ |
|---|---|
| (1) રાજ્ય સરકાર | (4) સમગ્ર રાજ્યમાં કાર્યભાર સંભાળે છે. |
| (2) સ્થાનિક સરકાર | (3) ગામ કે શહેર માટે કાર્યભાર સંભાળે છે. |
| (3) રાષ્ટ્રીય સરકાર | (2) સમગ્ર દેશમાં કાર્યભાર સંભાળે છે. |
| (4) રાજાશાહી સરકાર | (1) એક જ વ્યક્તિ શાસન કરે છે. |
Exam Tip: જોડકાં જોડતી વખતે, દરેક વિકલ્પનો અર્થ ધ્યાનથી સમજો અને પછી જ સાચા જવાબ સાથે જોડો. આ તમને મૂંઝવણ ટાળવામાં મદદ કરશે.
3. યોગ્ય કારણો આપો :
Question 1. લોકશાહીમાં લોકોને કેન્દ્રસ્થાને મનાય છે.
Answer: અબ્રાહમ લિંકને લોકશાહીની વ્યાખ્યા આ પ્રમાણે આપી છે: લોકશાહી સરકાર એટલે લોકોની, લોકો માટેની અને લોકો દ્વારા ચાલતું તંત્ર. (Government of the people, for the people and by the people.) લોકશાહીમાં લોકો મતદાન દ્વારા પોતાના પ્રતિનિધિઓ પસંદ કરે છે. તે પ્રતિનિધિઓમાંથી દેશના વહીવટ માટે સરકારની રચના કરવામાં આવે છે. આ સરકારે લોકોની ઇચ્છા (લોકમત) અનુસાર દેશનો વહીવટ કરવો પડે છે. જો, સરકાર લોકોની ઇચ્છા મુજબ વહીવટ કરતી નથી તો લોકો આગામી ચૂંટણીમાં તેને ફરીથી દેશનો વહીવટ સોંપતા નથી. આમ, લોકશાહીમાં સરકારની રચનામાં લોકોનું જ સાર્વભૌમત્વ હોવાથી કહી શકાય કે, લોકશાહીમાં લોકોને મુખ્ય ગણાય છે.
In simple words: લોકશાહીમાં લોકો સૌથી મહત્વના હોય છે. અબ્રાહમ લિંકને કહ્યું કે લોકશાહી એ લોકો માટે, લોકો દ્વારા અને લોકોની સરકાર છે. લોકો પોતાના નેતાઓને મત આપીને પસંદ કરે છે, અને જો સરકાર લોકોની ઇચ્છા મુજબ કામ ન કરે, તો લોકો તેમને આગલી ચૂંટણીમાં ફરીથી પસંદ કરતા નથી. તેથી, લોકોની પસંદગી જ લોકશાહીનો પાયો છે.
Exam Tip: લોકશાહીમાં લોકોના મહત્વને સમજાવતી વખતે, અબ્રાહમ લિંકનની વ્યાખ્યાનો ઉલ્લેખ કરવો અને લોકોની મતદાન શક્તિ પર ભાર મૂકવો તે જવાબને વધુ સચોટ બનાવે છે.
Question 2. લોકોના અધિકારો રાજાશાહીમાં જળવાતા નથી.
Answer: રાજાશાહીમાં વ્યક્તિ-કેન્દ્રી શાસન હોય છે. તેમાં રાજાનું પદ વારસાગત હોય છે. રાજાશાહીમાં લોકોને પોતાનો શાસક પસંદ કરવાનો અધિકાર હોતો નથી. રાજાશાહીમાં સર્વ સત્તા રાજાના હાથમાં હોય છે. તેમાં રાજાની ઇચ્છા એ જ કાયદો હોય છે. રાજાએ લીધેલા નિર્ણયો આખરી ગણાય છે. તેથી રાજાશાહીમાં લોકોના અધિકારો રક્ષિત થતા નથી.
In simple words: રાજાશાહીમાં એક જ વ્યક્તિ એટલે કે રાજા કે રાણી શાસન કરે છે, અને તે પદ વારસામાં મળે છે. લોકોને પોતાનો શાસક પસંદ કરવાનો હક નથી હોતો. રાજાની મરજી જ કાયદો ગણાય છે અને તેના નિર્ણયો અંતિમ હોય છે. આ કારણે, લોકોના હક ત્યાં સુરક્ષિત નથી રહેતા.
Exam Tip: રાજાશાહીમાં લોકોના અધિકારો શા માટે રક્ષિત નથી, તે સમજાવવા માટે રાજાની સંપૂર્ણ સત્તા, વારસાગત શાસન અને ચૂંટણીના અભાવ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.
Question 3. સરકાર કાયદામાં ફેરફાર કરે છે.
Answer: લોકશાહીમાં દેશના વહીવટ માટે લોકોએ ચૂંટેલા પ્રતિનિધિઓમાંથી સરકારની રચના થાય છે. સરકાર બંધારણને મુખ્ય રાખીને, લોકોની ઇચ્છા-લોકમત-અનુસાર લોકહિત માટે જરૂરી કાયદા ઘડે છે. લોકશાહીમાં જો લોકમત બદલાય તો સરકારે ઘડેલા કાયદામાં, સરકારે અમલમાં મૂકેલા કાયદામાં ફેરફાર કરવા પડે છે. લોકશાહીમાં સરકાર કાયદામાં ફેરફાર કરવાની સત્તા ધરાવે છે. આથી સરકાર કાયદામાં ફેરફાર કરી શકે છે.
In simple words: લોકશાહીમાં, લોકો દ્વારા પસંદ કરાયેલા પ્રતિનિધિઓ સરકાર બનાવે છે. સરકાર બંધારણ અને લોકોની ઇચ્છા મુજબ કાયદા બનાવે છે. જો લોકોનો વિચાર બદલાય, તો સરકારને પોતાના બનાવેલા કાયદા બદલવા પડે છે. સરકાર પાસે કાયદા બદલવાની શક્તિ હોય છે.
Exam Tip: સરકાર કાયદામાં ફેરફાર શા માટે કરે છે તે સમજાવવા માટે, લોકોનો લોકમત, બંધારણ અને બદલાતી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જવાબ આપો.
4. નીચેના વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવોઃ
Question 1. લોકશાહીમાં લોકોના હાથમાં સત્તા છે.
Answer: ખરું
In simple words: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે લોકશાહીમાં લોકો જ પોતાના શાસકોને ચૂંટે છે અને અંતિમ સત્તા તેમની પાસે જ હોય છે.
Exam Tip: "ખરું-ખોટું" પ્રકારના પ્રશ્નોમાં, વિધાનના મુખ્ય વિચારને તપાસો અને જો તે લોકશાહીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો સાથે સુસંગત હોય તો તેને "ખરું" તરીકે ચિહ્નિત કરો.
Question 2. રાજાશાહી શાસક ચૂંટણી વગર પસંદ થાય છે.
Answer: ખરું
In simple words: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે રાજાશાહીમાં શાસકનું પદ વારસાગત હોય છે અને તે ચૂંટણી દ્વારા પસંદ થતો નથી.
Exam Tip: રાજાશાહીની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાંથી એક વારસાગત શાસન છે, તેથી ચૂંટણીનો અભાવ એ આ વિધાનને "ખરું" સાબિત કરે છે.
Question 3. અદાલત સરકારને વિવિધ મુદ્દાઓ માટે સૂચન કે આદેશ કરી શકે છે.
Answer: ખરું
In simple words: આ વિધાન સાચું છે, કારણ કે લોકશાહીમાં ન્યાયપાલિકા સ્વતંત્ર હોય છે અને તે સરકારને કાયદાનું પાલન કરાવવા માટે સૂચનો અને આદેશો આપી શકે છે.
Exam Tip: ન્યાયપાલિકાની સ્વતંત્રતા અને તેની ભૂમિકાને યાદ રાખો, જે સરકાર પર દેખરેખ રાખી શકે છે અને તેને યોગ્ય દિશા નિર્દેશ કરી શકે છે.
Free study material for Social Science
GSEB Solutions Class 6 Social Science Chapter 15 સરકાર
Students can now access the GSEB Solutions for Chapter 15 સરકાર prepared by teachers on our website. These solutions cover all questions in exercise in your Class 6 Social Science textbook. Each answer is updated based on the current academic session as per the latest GSEB syllabus.
Detailed Explanations for Chapter 15 સરકાર
Our expert teachers have provided step-by-step explanations for all the difficult questions in the Class 6 Social Science chapter. Along with the final answers, we have also explained the concept behind it to help you build stronger understanding of each topic. This will be really helpful for Class 6 students who want to understand both theoretical and practical questions. By studying these GSEB Questions and Answers your basic concepts will improve a lot.
Benefits of using Social Science Class 6 Solved Papers
Using our Social Science solutions regularly students will be able to improve their logical thinking and problem-solving speed. These Class 6 solutions are a guide for self-study and homework assistance. Along with the chapter-wise solutions, you should also refer to our Revision Notes and Sample Papers for Chapter 15 સરકાર to get a complete preparation experience.
FAQs
The complete and updated GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 15 સરકાર is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 6 Social Science are as per latest GSEB curriculum.
Yes, our experts have revised the GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 15 સરકાર as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Social Science concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using GSEB language because GSEB marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 15 સરકાર will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 6 Social Science. You can access GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 15 સરકાર in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire GSEB Class 6 Social Science Solutions Chapter 15 સરકાર in printable PDF format for offline study on any device.