GSEB Class 6 Sanskrit Solutions Chapter 7 सुभाषितानि

Subhashitani Svadhyay

Question 1. નીચેના શબ્દોનું મોટેથી શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કરો :
कण्ठस्य, श्रोत्रस्य, भूषणैः, प्रयोजनम्, साधूनामेकरूपता।
Answer: (ઉપરના શબ્દોનું સ્પષ્ટ અને શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કરો.)

Exam Tip: For pronunciation exercises, practice saying each word clearly and distinctly. Focus on the correct sounds for each syllable.

Question 2. નીચે આપેલા શબ્દો સુંદર અક્ષરે ફરીથી લખો :
(1) भूषणम्
(2) कृष्णः
(3) सुखार्थिनः
(4) सर्वतीर्थमयी
(5) क्रियायाम्
Answer: (આ શબ્દો તમારી નોટબુકમાં લખો.)

Exam Tip: Practice writing these words neatly. Good handwriting helps in presenting your answers clearly.

Question 3. નીચે આપેલાં જોડકાં પાઠના આધારે યોગ્ય રીતે જોડો :

Exam Tip: When matching pairs, read both columns carefully and identify the key terms. Connect terms that have a direct relationship based on the chapter's content.

Question 4. નીચે આપેલ વિધાનો સામે પાઠના આધારે આપેલ ખાનામાં (V) અથવા (X) ની નિશાની કરો :
(1) माला कण्ठस्य भूषणम्।
(2) बकः कृष्णः हंसः कृष्णः।
(3) विद्यार्थी त्यजेत् सुखम्।
(4) सर्वतीर्थमयी माता।
(5) यथा चितं तथा वाचः।
Answer:
(१) माला कण्ठस्य भूषणम्। [ X ]
(२) बकः कृष्णः हंसः कृष्णः । [ X ]
(३) विद्यार्थी सुखं त्यजेत्। [√]
(४) सर्वतीर्थमयी माता। [ ✔ ]
(५) यथा चितं तथा वाचः । [√]

Exam Tip: To answer true/false questions, recall the exact teachings from the Subhashitas. Some statements might sound plausible but contradict the text.

Subhashitani Pathan And Gaan

Subhashitani Lekhan

Question 7. ઉદાહરણમાં દર્શાવ્યા મુજબ પદો બનાવો, બોલો અને લખો :
उदाहरण : हस्तः – हस्तस्य
(1) कण्ठः
(2) श्रोत्रम् -
(3) पादः –
(4) मुखम् -
(5) नेत्रम् –
Answer:
(१) कण्ठः – कण्ठस्य
(२) श्रोत्रम् – श्रोत्रस्य
(३) पादः – पादस्य
(४) मुखम् – मुखस्य
(५) नेत्रम् – नेत्रस्य

Exam Tip: This exercise focuses on word forms. Understand the pattern (nominative to genitive case) and apply it consistently for each word.

Question 8. કૌંસમાં આપેલ શબ્દોમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો :
(१) विद्यार्थी त्यजेत्। (सुखम्, कष्टम्)
Answer: विद्यार्थी सुखम् त्यजेत्।

Exam Tip: Choose the word that logically completes the sentence based on the moral or teaching of the Subhashita. In this case, a student abandons comfort.

(२) सुखार्थी त्यजेत्। (धनम्, पुस्तकम्)
Answer: सुखार्थी पुस्तकम् त्यजेत्।

Exam Tip: Understand that someone desiring comfort must give up study. Connecting the right word to the context is key.

(३) क्रियाशीलः त्यजेत्। (निद्राम्, कार्यम्)
Answer: क्रियाशीलः निद्राम् त्यजेत्।

Exam Tip: For an active person, avoiding sleep is necessary for progress. Consider the natural consequences of the two options.

(४) सज्जनः त्यजेत्। (क्रोधम्, दयाम्)
Answer: सज्जनः क्रोधम् त्यजेत्।

Exam Tip: A good person always tries to give up anger. Think about the qualities associated with a 'sajjan' (good person).

(५) मित्रं त्यजेत्। (घृणाम्, स्नेहम्)
Answer: मित्रं घृणाम् त्यजेत्।

Exam Tip: A friend should always avoid hatred. Remember that true friendship is based on affection, not dislike.

Question 9. નીચે આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ઉદાહરણમાં દર્શાવ્યા મુજબ વાક્યો બનાવો અને લખો : (અન્નમ્, मनः, बीजम्, फलम्, राजा, प्रजा)
उदाहरण : यथा चित्तं तथा वाचः।
(1) यथा तथा
(2) यथा तथा
(3) यथा तथा
Answer:
(१) यथा अन्नम् तथा मनः।
(२) यथा राजा तथा प्रजा।
(३) यथा बीजम् तथा फलम्।

Exam Tip: When forming sentences with "yatha... tatha...", ensure that the relationship between the two parts is logical and directly derived from the Subhashitas or common wisdom.

Subhashitani Sthanik Samagri

1. પાઠમાં આપેલા સુભાષિતોના અર્થ સાથે બંધબેસતી કહેવતો, રૂઢિપ્રયોગો કે સુભાષિતો તમારા વિસ્તારમાં બોલાતાં હોય તે એકત્રિત કરો અને લખો. જેમ કે...
સત્ય પરથી – સાચને આંચ નહિ.
આચાર પરથી – સવાર : પ્રથમ ધર્મ:
2. પુસ્તકાલયમાં જઈને ‘રત્નમાલા ભાગ 1થી 3′ કે સુભાષિતને લગતાં અન્ય પુસ્તકોમાંથી પાંચ સુભાષિત શોધીને લખો.
3. તમને ગમતા કોઈ એક પક્ષીનું ચિત્ર દોરો અને રંગ પૂરો.

Sanskrit Digest Std 6 GSEB Subhashitani Important Questions and Answers

Subhashitani Vishesh Prashnottar

Question 1. નીચેના દરેક પ્રશ્નનો ઉત્તર એક વાક્યમાં સંસ્કૃતમાં લખો:
कण्ठस्य आभरणं किम?
Answer: कण्ठस्य आभरणं सत्यम्।

Exam Tip: Answer in a concise and direct manner. For single-sentence Sanskrit questions, a single-sentence Sanskrit answer is usually expected.

Question 2. वसन्तसमये कोकिलः किं करोति?
Answer: वसन्तसमये कोकिलः मधुरं कूजति।

Exam Tip: Pay attention to the verb and object in the question to form a precise answer. Here, "what does the cuckoo do" leads to "sings sweetly."

Question 3. सज्जनानां कस्मिन् विषये एकरूपता वर्तते?
Answer: सज्जनानां मनसि, वचसि, कार्ये च एकरूपता वर्तते।

Exam Tip: Remember the three aspects (mind, speech, action) where good people show consistency. Listing them all is crucial for full marks.

Question 4. विद्यार्थी किं त्यजेत् ?
Answer: विद्यार्थी सुखं त्यजेत्।

Exam Tip: The core idea for a student is the renunciation of comfort to gain knowledge. Keep the answer brief and to the point.

Question 5. कोकिलस्य कीदृशः वर्णः?
Answer: कोकिलस्य वर्णः कृष्णः।

Exam Tip: Simple descriptive questions require simple, factual answers. State the color directly as mentioned in the text.

Question 6. माता कीदृशी, पिता च कीदृशः?
Answer: माता सर्वतीर्थमयी, पिता च सर्वदेवमयः अस्ति।

Exam Tip: This question tests recall of specific attributes for mother and father. Ensure both parts of the comparison are included in your answer.

Question 2. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો:
प्रश्न 1. હાથ, ગળા અને કાનનાં સાચાં આભૂષણો ક્યાં છે?
Answer: હાથનું આભૂષણ દાન આપવું, ગળાનું આભૂષણ સત્ય બોલવું અને કાનનું આભૂષણ જ્ઞાન એટલે કે શાસ્ત્રોનો ઉપદેશ સાંભળવો તે છે.

Exam Tip: List all three ornaments (hand, neck, ear) and their corresponding virtues. Be specific about what each virtue means, especially for the ear.

प्रश्न 2. કાગડા અને કોયલની વાત દ્વારા શું સમજાય છે?
Answer: કાગડા અને કોયલની વાત દ્વારા સજ્જન અને દુર્જન વચ્ચેનો તફાવત સમજાય છે.

Exam Tip: Focus on the main moral of the story. The contrasting behavior of the cuckoo and crow highlights the difference between good and bad people.

प्रश्न 3. સજ્જનો દુર્જનોથી કઈ રીતે જુદાં પડે છે?
Answer: સજ્જનોમાં મન, વચન અને કર્મની એકરૂપતા જોવા મળે છે. જ્યારે દુર્જનોનાં મન, વચન અને કાર્યમાં એકરૂપતા હોતી નથી. આમ સજ્જનો દુર્જનોથી જુદાં પડે છે.

Exam Tip: Clearly state the consistency (mind, speech, action) in good people and the lack thereof in bad people. This is the fundamental distinguishing factor.

प्रश्न 4. કવિએ પિતાને કેવા કહ્યાં છે?
Answer: કવિએ પિતાને સર્વ દેવો સ્વરૂપ કહ્યાં છે.

Exam Tip: The answer is a direct recall from the Subhashita. State the comparison clearly, recognizing the father's divine status.

प्रश्न 5. સાચો વિદ્યાર્થી કેવો હોય છે?
Answer: સાચો વિધાર્થી સુખોને ત્યજે છે અને દુઃખ સહન કરીને પણ વિદ્યા મેળવવાના પ્રયત્નો કરે છે.

Exam Tip: Describe the ideal student's characteristics, emphasizing their willingness to sacrifice comfort and endure hardship for education.

3. નીચેના દરેક પ્રશ્નના ઉત્તર માટે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધોઃ

Question 1. હાથનું સાચું ઘરેણું શું છે?
A. કંગન
B. સોનાનું કડું
C. દાન
D. હીરાની વીંટી
Answer: (C) દાન
In simple words: The true ornament for the hand is giving donations, not expensive jewelry.

Exam Tip: Remember that in Subhashitas, true ornaments are often virtues, not material possessions.

Question 2. शास्त्रं कस्य भूषणम् अस्ति?
A. हस्तस्य
B. श्रोत्रस्य
C. कण्ठस्य
D. घ्राणस्य
Answer: (B) श्रोत्रस्य
In simple words: Knowledge (shastra) is the true ornament for the ear.

Exam Tip: Relate the "shastra" (scriptures/knowledge) to the sense organ for listening (ear), as the ear gains value by hearing wisdom.

Question 3. सत्यं कस्य भूषणम् अस्ति?
A. हस्तस्य
B. श्रोत्रस्य
C. कण्ठस्य
D. मुखस्य
Answer: (C) कण्ठस्य
In simple words: Truth is the actual ornament for the throat.

Exam Tip: The throat is associated with speaking, so truthfulness becomes its most valuable adornment.

Question 4. काकस्य वर्णः कीदृशः?
A. श्वेतः
B. हरितः
C. कपोतः
D. कृष्णः
Answer: (D) कृष्णः
In simple words: The crow's color is black.

Exam Tip: This is a direct factual recall question from the Subhashita comparing the crow and cuckoo. Remember both are black.

Question 5. કાગડા અને કોયલનો ભેદ ક્યારે સમજાય છે?
A. શિયાળામાં
B. વસંતઋતુમાં
C. ચોમાસામાં
D. પાનખર ઋતુમાં
Answer: (B) વસંતઋતુમાં
In simple words: The difference between a crow and a cuckoo becomes clear during the spring season.

Exam Tip: The Subhashita emphasizes that the true nature of individuals is revealed in challenging or specific situations, like the cuckoo's sweet song in spring.

Question 6. સન્દુરુષો કઈ ત્રણ બાબતોમાં એકરૂપ (સમાન) હોય છે?
A. આંખ, કાન અને નાકમાં
B. હાથ, પગ અને પેટમાં
C. મન, વચન અને કર્મમાં
D. શીલ, સહિષ્ણુતા અને સાધુતામાં
Answer: (C) મન, વચન અને કર્મમાં
In simple words: Good people show consistency in their thoughts, speech, and actions.

Exam Tip: This is a key teaching about the integrity of a good person. Memorize the "mind, speech, and action" triad.

Question 7. सर्वतीर्थमयी
A. पिता
B. માતા
C. आचार्य
D. अतिथि
Answer: (B) માતા
In simple words: The mother is considered to be like all holy places.

Exam Tip: This phrase highlights the sacredness and importance of the mother, equating her to all pilgrimage sites.

Question 8. यथा चित्तं तथा
A. फलम्
B. वाचः
C. प्रजा
D. मनः
Answer: (B) वाचः
In simple words: As is the mind, so is the speech.

Exam Tip: This Subhashita connects inner thoughts to outward expression. The word "vāchah" (speech) logically follows "chittam" (mind).

Question 9. विद्यार्थी त्यजेत्।
A. हिंसा
B. दया
C. विद्या
D. सुखम्
Answer: (D) सुखम्
In simple words: A student should give up comfort.

Exam Tip: Remember the trade-off for a student: sacrificing comfort is essential for gaining knowledge. So, "sukham" (comfort) is what they must abandon.

Question 10. कुतः' શબ્દનો શો અર્થ છે?
A. કૂતરો
B. ક્યાંથી
C. ક્યાં
D. ક્યારે
Answer: (B) ક્યાંથી
In simple words: The word 'kutah' means 'from where' or 'whence'.

Exam Tip: This is a vocabulary question. Knowing common Sanskrit interrogative words like 'kutah' is important for understanding questions and texts.

Question 11. 'श्रोत्रम्' શબ્દનો શો અર્થ છે?
A. વિદ્વાન માણસ
B. સાંભળવું
C. કાન
D. સાંભળનાર
Answer: (C) કાન
In simple words: The word 'shrotram' refers to the 'ear'.

Exam Tip: Another vocabulary question. Connect the Sanskrit term directly to its Gujarati meaning. 'Shrotram' is a noun for the ear.

Question 12. સુખાર્થી किं त्यजेत्?
A. सुखम्
B. बलम्
C. विद्याम्
D. वाचम्
Answer: (C) विद्याम्
In simple words: One who seeks comfort should give up knowledge.

Exam Tip: This question is the inverse of "विद्यार्थी किं त्यजेत्?". If you seek comfort, you must abandon the pursuit of knowledge. The two are often mutually exclusive in the context of learning.

Question 4. યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો :
1. __________ किं प्रयोजनम्। (भूषणैः, कर्मैः)
2. को भेद __________। (मयूरपिकयोः, काकपिकयोः)
3. चित्ते वाण्यां क्रियायां च __________ एकरूपता। (साधूनाम्, जनानाम्)
4. तस्मात् सर्वयत्नेन पूजयेत्। (मातामहं पितामहं, मातरं पितरं)
5. क्रियाशीलः __________ त्यजेत्। (निद्राम्, कार्यम्)
6. सर्वदेवमयः __________ अस्ति। (माता, पिता)
Answer:
1. भूषणैः किं प्रयोजनम्।
2. को भेद काकपिकयोः।
3. चित्ते वाण्यां क्रियायां च साधूनाम् एकरूपता।
4. मातरं पितरं तस्मात् सर्वयत्नेन पूजयेत्।
5. क्रियाशीलः निद्राम् त्यजेत्।
6. सर्वदेवमयः पिता अस्ति।

Exam Tip: Fill in the blanks by selecting the correct word from the options that best fits the context of the Subhashita or the derived moral. This tests both vocabulary and comprehension.

Question 5. નીચેના વિધાનોમાંથી સાચાં વિધાનો સામે ની અને ખોટાં વિધાનો સામે ની નિશાની કરો ?
1. असत्यं कण्ठस्य भूषणम्।
2. काकः कृष्णः पिकः कृष्णः।
3. यथा वाचः तथा फलम्।
4. सुखार्थी त्यजेत् विद्याम्।
5. माता સઘળાં તીર્થોનું સ્વરૂપ છે.
6. પિતા સર્વ દેવો સ્વરૂપ છે.
Answer:
1. असत्यं कण्ठस्य भूषणम्। [ X ]
2. काकः कृष्णः पिकः कृष्णः । [√]
3. यथा वाचः तथा फलम्। [ X ]
4. सुखार्थी त्यजेत् विद्याम्। [√]
5. માતા સઘળાં તીર્થોનું સ્વરૂપ છે. [ ✔ ]
6. પિતા સર્વ દેવો સ્વરૂપ છે. [ ✔ ]

Exam Tip: Carefully read each statement and compare it to the original Subhashitas. Some statements might contain subtle changes that make them false.

Question 6. નીચેના સંસ્કૃત શબ્દોના સમાનાર્થી શબ્દો લખો:
1. हस्तः
2. श्रोत्रम् –
3. माता –
4. भूषणम् -
5. शास्त्रम्
6. पिकः
7. काकः
8. पिता –
Answer:
1. हस्तः – करः
2. श्रोत्रम् – कर्णः
3. माता – अम्बा, जननी
4. भूषणम् – आभूषणम्, अलङ्कारः
5. शास्त्रम् – ज्ञानम्, विद्या
6. पिकः – कोकिलः, परभृतः
7. काकः - वायसः
8. पिता – तातः, जनकः

Exam Tip: For synonyms, remember that Sanskrit often has multiple words for the same concept. Try to provide at least one common synonym for each word.

Question 7. નીચેના શ્લોકો પૂર્ણ કરો:
1. हस्तस्य भूषणं ... ... प्रयोजनम्।
2. काकः कृष्णः ... ... पिकः पिकः।।
3. सुखार्थी त्यजेत् ... ... विद्यार्थिनः सुखम्।।
Answer:
1. हस्तस्य भूषणं दानं सत्यं कण्ठस्य भूषणम्।
श्रोत्रस्य भूषणं शास्त्रं भूषणैः किं प्रयोजनम्।।
2. काकः कृष्णः पिकः कृष्णः को भेदः काकपिकयोः।
वसन्तसमये प्राप्ते काकः काकः पिकः पिकः।।
3. सुखार्थी त्यजेत् विद्यां विद्यार्थी त्यजेत् सुखम्।
सुखार्थिनः कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिनः सुखम्।।

Exam Tip: Memorizing Subhashitas is important. Practice reciting them to ensure you can complete missing lines accurately, maintaining the meter and meaning.

Question 8. નીચેના સુભાષિતનો અનુવાદ કરી તેને સમજાવોઃ
सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता।
मातरं पितरं तस्मात् सर्वयत्नेन पूजयेत्।।
Answer: અનુવાદઃ માતા સઘળાં તીર્થોનું સ્વરૂપ છે; પિતા સર્વ દેવોનું સ્વરૂપ છે. તેથી પૂરા પ્રયત્નથી માતાપિતા પ્રત્યે પૂજ્યભાવ રાખવો જોઈએ. સમજૂતીઃ આપણને જન્મ આપનાર માતા અને પિતાને પ્રસ્તુત સુભાષિતમાં સાક્ષાત્ દેવસ્વરૂપ કહ્યાં છે. માતા અને પિતા પોતાના સંતાનના સુખ ખાતર સઘળાં દુઃખોને સહન કરી લે છે. પોતે તડકો વેઠીને પુત્ર કે પુત્રીને છાંયડો આપે છે. પોતે ભૂખ્યા રહીને સંતાનોને જમાડે છે અને તેમને મોટાં કરે છે, ઉછેરે છે. આવા માતાપિતાના આપણી પર અનેક ઉપકારો હોય છે. તેથી તેમને ઈશ્વર સ્વરૂપ માનીને હંમેશાં તેમનો સર્વ પ્રકારે આદર-સત્કાર કરવો જોઈએ. ઘરડાં થયેલાં માતા-પિતાની સેવા કરવી જોઈએ અને સંતાન તરીકે તેમને હૂંફ આપી, પૂજ્યભાવ રાખી તેમની સેવા કરવી જોઈએ. આપણાં માતા-પિતા રબર સમાન છે અને બાળકો પેન્સિલ જેવા છે. માતાપિતા બાળકોની ભૂલ સુધારી તેમને માફ કરવા સદા તૈયાર જ હોય છે. તેઓ પોતાનાં સંતાનોને મદદ કરતાં કરતાં ઘરડાં અને અશક્ત બની જાય છે. આ સમયે તેઓને સંતાનોની ખૂબ જરૂર હોય છે. તેથી આપણે તેમની સેવા કરવા હંમેશાં તૈયાર રહેવું જોઈએ. તેમને વૃદ્ધાશ્રમો કે ઘરડાંઘરમાં ન મૂકતાં પોતાની સાથે જ ઘરમાં રાખીને તેમને પ્રેમ કરવો જોઈએ, તેમની દરેક રીતે સંભાળ રાખવી જોઈએ. આ જ ખરેખર સાચી ભારતીય સંસ્કૃતિ છે.

Exam Tip: When asked to explain a Subhashita, first provide a direct translation, then elaborate on its meaning with examples or real-world connections. Ensure your explanation covers the depth of the message.

Subhashitani Summary In Gujarati

સુભાષિતને ધરતી પરનું “રત્ન” કહેવામાં આવ્યું છે, કારણ કે નાનકડું એવું સુભાષિત વિચારોની ખાણ હોય છે; તે જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ પાઠમાં આવાં પાંચ સુભાષિતો આપવામાં આવ્યાં છે :

• દાન, સત્ય અને જ્ઞાન ક્રમશઃ હાથ, કંઠ અને કાનનાં સાચાં આભૂષણો છે.
• કાગડા અને કોયલના ઉદાહરણ દ્વારા દુર્જન અને સજ્જનનો ભેદ દર્શાવ્યો છે.
• મન, વચન અને કર્મમાં પુરુષો એકરૂપ હોય છે.
• માતાપિતા તીર્થરૂપ છે.
• વિદ્યાની ઇચ્છા રાખનારે સુખનો અને સુખની ઇચ્છા રાખનારે વિદ્યાનો ત્યાગ કરવો જોઈએ.

Anvay, Shabdarth Ane Anuvad

1. अन्वयः हस्तस्य भूषणम् दानम् (अस्ति), कण्ठस्य भूषणम् सत्यम् (अस्ति), श्रोत्रस्य भूषणम् शास्त्रम् (अस्ति)। (अन्यैः) भूषणैः किम् प्रयोजनम् (अस्ति)?

શબ્દાર્થ :

हस्तस्य - હાથનું. भूषणम् - ઘરેણું, આભૂષણ. कण्ठस्य - ગળાનું. सत्यम् - સત્ય, સાચું. श्रोत्रस्य - કાનનું. शास्त्रम् - જ્ઞાન. (अन्यैः) भूषणैः – (બીજાં) ઘરેણાંઓનું. प्रयोजनम् – પ્રયોજન, હેતુ. [આ સુભાષિતમાં હાથ, ગળા અને કાનનાં સાચાં આભૂષણોની વાત કરવામાં આવી છે અને અન્ય ઘરેણાંને નિરર્થક કહ્યાં છે.]

અનુવાદઃ હાથનું ઘરેણું દાન છે; ગળાનું ઘરેણું સત્ય છે; કાનનું ઘરેણું જ્ઞાન છે. તો પછી (બીજા) ઘરેણાંની શી જરૂર છે?

2. अन्वय : काकः कृष्णः (अस्ति), पिकः कृष्णः (अस्ति)। पिककाकयोः कः भेदः (अस्ति)? वसन्तसमये प्राप्ते काकः काकः पिकः पिकः।

શબ્દાર્થ :

काकः - કાગડો. कृष्णः - કાળો. पिकः - કોયલ. पिककाकयोः – કોયલ અને કાગડામાં. कः – શો. भेदः - તફાવત. वसन्तसमये प्राप्ते – વસંતઋતુનો સમય આવતાં, જ્યારે વસંતઋતુ આવે છે, ત્યારે. काकः काकः – કાગડો એ કાગડો (છે). पिकः पिकः – કોયલ એ કોયલ (છે). [આ સુભાષિતમાં કવિ કાગડા અને કોયલની વાત દ્વારા દુર્જન અને સજ્જનનો ભેદ દર્શાવે છે. દુર્જન અને સજ્જન દેખાવે તો માણસ જેવા માણસ જ દેખાય, પણ વખત આવ્યે દુર્જનના મુખમાંથી અપશબ્દો અને સજ્જનના મુખમાંથી સુવચનો નીકળે છે.]

અનુવાદઃ કાગડો કાળો છે, કોયલ કાળી છે; કોયલ અને કાગડામાં શો તફાવત છે? જ્યારે વસંતઋતુનો સમય આવે છે ત્યારે કાગડો એ કાગડો છે અને કોયલ એ કોયલ છે!

3. अन्वय : यथा चित्तम् तथा वाचः, यथा वाचः तथा क्रियाः (सन्ति)। चित्ते वाण्यां क्रियायाम् च साधूनाम् एकरूपता (अस्ति)।

Question 5. अन्वय : सुखार्थी चेत् विद्याम् त्यजेत्। विद्यार्थी चेत् सुखम् त्यजेत्। सुखार्थिनः विद्या कुतः? विद्यार्थिनः सुखम् कुतः?
Answer: Within this verse, the poet makes clear that a person who aims to get knowledge needs to abandon comfort, and an individual who seeks comfort must stop attempting to gain knowledge. So, for someone wanting happiness, how can knowledge be found? And for a student, where does happiness exist?
In simple words: If you wish for ease, you cannot study effectively, and if you truly desire to learn, you need to release too much comfort.

Exam Tip: Always prioritize your goals; either pursue knowledge with effort or look for comfort, as achieving both completely at the same time is challenging.