GSEB Class 4 Gujarati Textbook Solutions Chapter 1 ખિસ્સામાં પહેલવાન હા!

 

Question 2. જોડીમાં કામ કરો. ચિત્ર જુઓ, પ્રશ્નોના જવાબ આપો.

Question 1. આ ચિત્ર કયા કાર્યક્રમ કે પ્રસંગનું લાગે છે? કેવી રીતે ખબર પડી?
Answer: આ ચિત્ર લગ્ન જેવા કોઈ સામાજિક પ્રસંગ કે ભોજન સમારંભનો હોય એવું લાગે છે. ચિત્રમાં ઘણા બધા લોકો જમતા દેખાઈ રહ્યા છે અને કેટલાક લોકો ભોજન પીરસી રહ્યા છે. મોટા લોકો અને બાળકો બધા સાથે મળીને ખાવાનો આનંદ લેતા હોય તેવું દેખાય છે. આ સિવાય, સરસ સજાવટ અને ઉત્સવનો માહોલ પણ જણાય છે.
In simple words: આ ચિત્ર કોઈ સામાજિક પ્રસંગ કે જમણવારનો લાગે છે. ઘણા લોકો જમી રહ્યા છે અને કેટલાક સર્વ કરી રહ્યા છે. લોકોના ખુશ ચહેરા અને સુશોભન પરથી આ વાત જાણી શકાય છે.

Exam Tip: જ્યારે કોઈ ચિત્રનું વર્ણન કરવાનું હોય, ત્યારે સૌપ્રથમ ચિત્રમાં કયા લોકો છે, તેઓ શું કરી રહ્યા છે અને કયું વાતાવરણ છે તે મુદ્દાઓ ધ્યાન પર લો.

 

Question 2. ચિત્રમાં કેટલાં બાળકો છે? તેઓ શું કરી રહ્યાં છે?
Answer: ચિત્રમાં એક બાળક છે. તે તેનાં મમ્મી-પપ્પા સાથે બેસીને જમી રહ્યું છે.
In simple words: ચિત્રમાં એક બાળક તેના મમ્મી-પપ્પા જોડે જમી રહ્યું છે.

Exam Tip: ચિત્રમાં દેખાતી દરેક વ્યક્તિ પર ધ્યાન આપો અને તેમની ક્રિયાઓ નોંધો.

 

Question 3. કોણ કોણ ખાતું નથી? કેમ?
Answer: ભોજન પીરસનારા લોકો ભોજન પીરસતા હોવાથી ખાતા નથી. તેઓ બધાને જમવા માટે મદદ કરી રહ્યા છે.
In simple words: જમણવારમાં જે લોકો સર્વ કરી રહ્યા છે, તેઓ જમી નથી રહ્યા. તેઓ બીજાની સેવા કરી રહ્યા છે.

Exam Tip: જવાબ આપતી વખતે, ફક્ત 'કોણ' જ નહીં, પણ 'કેમ' પણ સ્પષ્ટ કરો.

 

Question 4. ચિત્રમાં કોણ કોણ ખુશ છે? તેઓ કેમ ખુશ હશે?
Answer: ચિત્રમાં લગભગ બધાં જ લોકો ખુશ છે, કેમ કે તેઓ ભોજનનો આનંદ માણી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, બધા એકસાથે મળ્યા હોવાથી પણ તેઓ ખુશ છે.
In simple words: ચિત્રમાં મોટાભાગના લોકો ખુશ દેખાય છે, કારણ કે તેઓ જમવાનો આનંદ માણી રહ્યા છે અને બધા સાથે છે.

Exam Tip: ચહેરાના હાવભાવ જોઈને લોકોની લાગણીઓ ઓળખો.

 

Question 5. કોણ દુઃખી, નારાજ કે ઉદાસ જણાય છે? તેઓ કેમ દુઃખી, નારાજ કે ઉદાસ હશે?
Answer: બે-ત્રણ વ્યક્તિઓ થોડા નારાજ જણાય છે. તેઓ જોડીમાં નથી તેથી દુઃખી, નારાજ કે ઉદાસ હશે. કદાચ તેમને ખાવા માટે વારો આવ્યો નથી.
In simple words: બે-ત્રણ લોકો નારાજ લાગે છે. તેઓ એકલા હોવાથી કે વારો ન આવ્યો હોવાથી દુઃખી હશે.

Exam Tip: ચિત્રમાં દરેક નાની વિગત પર ધ્યાન આપો, જેમાં ઓછા ધ્યાનપાત્ર પાત્રોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

 

Question 1. ચિત્ર પરથી આ પ્રસંગ વિશે સાતથી દસ વાક્યો લખો. તેમાં 'ચિત્ર' શબ્દ વધુમાં વધુ બે વાર આવવો જોઈએ.
Answer: આ ચિત્ર કોઈ સામાજિક પ્રસંગનો છે. તેમાં સૌ લોકો ભોજનનો આનંદ માણી રહ્યાં છે. આ પ્રસંગ કોઈ ખુલ્લી જગ્યાએ રાખવામાં આવ્યો છે. તેને સુંદર ચિત્રોવાળા ચંદરવા અને પડદાથી સુશોભિત કરેલો છે. મોટા ભાગના લોકો ઊભા રહીને જમે છે. પ્રસંગમાં સાફો બાંધેલા બે લોકો વિશેષ ધ્યાન ખેંચે છે. આ આખા કાર્યક્રમમાં ખુશીનો માહોલ છે. જમણવાર ખૂબ સારી રીતે ગોઠવેલો લાગે છે.
In simple words: આ કોઈ સામાજિક પ્રસંગનું ચિત્ર છે. બધા લોકો જમવાનો આનંદ લઈ રહ્યા છે. આ પ્રસંગ ખુલ્લી જગ્યાએ છે. તેને સુંદર ચંદરવા અને પડદાથી સજાવેલ છે. મોટાભાગના લોકો ઊભા રહીને જમે છે. સાફો બાંધેલા બે માણસો ખાસ દેખાય છે. આ કાર્યક્રમમાં ખુશીનો માહોલ છે.

Exam Tip: વર્ણન કરતી વખતે, ચિત્રની મુખ્ય વિગતોથી શરૂઆત કરીને પછી નાની વિગતો ઉમેરો. ભાષા સરળ અને સ્પષ્ટ રાખો.

 

Question 1. વાર્તામાં તમને ક્યારે ક્યારે દુઃખ થયું? વાર્તામાં તે જગ્યાએ છે દોરો. ક્યારે ક્યારે સારું લાગ્યું? વાર્તામાં તે જગ્યાએ એ દોરો.
Answer: ખિસ્સાને જ્યારે બુશકોટભાઈએ ગંદું અને વાસ મારતું કહીને કાઢી નાખ્યું, ત્યારે તેને ખરાબ લાગ્યું. દરજીભાઈએ પણ ખિસ્સાને કરચલીવાળું કહીને દુકાનમાંથી કાઢી મૂક્યું ત્યારે પણ તેને દુઃખ થયું. જ્યારે ખિસ્સું ધોવાઈને સાફ બન્યું અને સૂરજદાદાએ તેના પર સ્નેહથી હાથ ફેરવ્યો, ત્યારે તેને સુખ થયું. ધોબીકાકાએ ઇસ્ત્રી કરી તેની કરચલીઓ હટાવી દીધી અને તે નીરજભાઈના બુશકોટ પર જોડાઈ ગયું, ત્યારે પણ તેને ખુશી મળી.
In simple words: જ્યારે બુશકોટભાઈએ ખિસ્સાને ગંદું કહ્યું અને દરજીભાઈએ તેને દુકાનમાંથી કાઢી મૂક્યું, ત્યારે ખિસ્સાને દુઃખ થયું. જ્યારે તે સાફ થયું, સૂરજદાદાએ પ્રેમ કર્યો, અને ધોબીકાકાએ તેને ઇસ્ત્રી કરી નીરજભાઈના બુશકોટ પર લગાવ્યું, ત્યારે તેને સારું લાગ્યું.

Exam Tip: વાર્તામાં આવતી લાગણીઓને ઓળખો અને તેમને યોગ્ય પ્રસંગો સાથે જોડો.

 

Question 2. વાર્તામાં તમને ગમી ગયાં હોય તેવાં બે વાક્યો વાંચી સંભળાવો.
Answer: વાર્તામાં મને ગમતાં બે વાક્યો આ પ્રમાણે છે:
• સૂરજદાદા કહે, 'હવે તું વહાલું વહાલું લાગે છે, બચુકડા.'
• નીરજભાઈ બચુકડા ખિસ્સા પર હાથ ફેરવીને બોલ્યા, “અરે વાહ ! કેવું મજાનું ખિસ્યું છે ! મને બહુ ગમ્યું."
In simple words: મને સૂરજદાદાનું વાક્ય 'હવે તું વહાલું લાગે છે, બચુકડા' અને નીરજભાઈનું વાક્ય 'કેવું મજાનું ખિસ્યું છે ! મને બહુ ગમ્યું' ગમ્યું.

Exam Tip: વાર્તા વાંચતી વખતે, તમારા મનપસંદ વાક્યોને યાદ રાખો અને તેમને શા માટે ગમે છે તે સમજાવો.

 

Question 3. તમને એક ખિસ્સાવાળું ફ્રૉક / શર્ટ ગમે કે વધારે ખિસ્સાવાળું? કેમ?
Answer: મને એક ખિસ્સાવાળું ફ્રૉક / શર્ટ વધુ ગમે છે, કેમ કે તેથી એક જ ખિસું સાચવવું પડે. વધારે ખિસ્સાં રાખવાથી તેમાં નકામો ભાર થઈ જાય નહિ.
In simple words: મને એક ખિસ્સાવાળું ફ્રૉક / શર્ટ વધુ ગમે છે, કારણ કે એક ખિસ્સું સાચવવું સહેલું છે અને તેમાં બિનજરૂરી વજન થતો નથી.

Exam Tip: આવા પ્રશ્નોમાં તમારો વ્યક્તિગત અભિપ્રાય સ્પષ્ટપણે આપો અને તેનું કારણ જણાવો.

 

Question 4. શર્ટના ખિસ્સામાં શું મૂકી શકાય? ને પેન્ટના ખિસ્સામાં?
Answer: શર્ટના ખિસ્સામાં પેન, રૂમાલ, કે નાની નોટબુક જેવી વસ્તુઓ મૂકી શકાય. પેન્ટના ખિસ્સામાં મોબાઈલ, પાકીટ કે ચાવીઓ જેવી મોટી વસ્તુઓ મૂકી શકાય છે.
In simple words: શર્ટના ખિસ્સામાં પેન કે રૂમાલ રાખી શકાય. પેન્ટના ખિસ્સામાં ફોન, પાકીટ કે ચાવી મૂકી શકાય છે.

Exam Tip: જુદા જુદા પ્રકારના ખિસ્સાના ઉપયોગ વિશે વિચારો.

 

Question 5. મોટા માણસો તમારી સાથે કેવી રીતે વાત કરે તો તમને ગમે?
Answer: મોટા માણસો મીઠાશથી અને વહાલથી વાત કરે તો મને ગમે. તેઓ શાંતિથી અને આદરપૂર્વક વાત કરે તો સારું લાગે.
In simple words: મને ગમે કે મોટા લોકો મારી સાથે પ્રેમથી અને નમ્રતાથી વાત કરે.

Exam Tip: આદરપૂર્વક વાતચીતનું મહત્વ સમજો.

 

Question 6. મમ્મી, પપ્પા અને ઘરનાં બીજાં બધાંમાં કોનાં કપડાં પર ખિસ્સે નથી? કેમ?
Answer: મમ્મીનાં કપડાં પર સામાન્ય રીતે ખિસ્યું નથી હોતું, કારણ કે, મમ્મીને પર્સ વાપરવું વધુ અનુકૂળ રહે છે. સાડી કે ફ્રૉકમાં ખિસ્સાં ઓછા હોય છે.
In simple words: મમ્મીના કપડાં પર ખિસ્સું નથી હોતું, કારણ કે તેઓ પર્સનો ઉપયોગ વધુ સહેલાઈથી કરી શકે છે.

Exam Tip: જુદા જુદા કપડાંના પ્રકાર અને તેમના ઉપયોગ વિશે વિચારો.

 

Question 7. આ વાર્તામાં બન્યું એવું ખરેખર તો બનતું નથી. તોપણ મજા કેમ આવે છે?
Answer: આ વાર્તામાં ખિસ્સાને એક જીવતા બાળક જેમ રડતું અને સ્મિત કરતું બતાવવામાં આવ્યું છે. આવી કાલ્પનિક વાતો સાંભળવાથી કે વાંચવાથી બાળકોને ઘણી ખુશી થાય છે. તે કાલ્પનિક દુનિયામાં ખોવાઈ જાય છે અને વાર્તાને વધુ રમુજી બનાવે છે.
In simple words: વાર્તામાં ખિસ્સાને જીવંત બતાવ્યું છે. આવી કાલ્પનિક વાતો બાળકોને ગમે છે અને તેમને આનંદ આપે છે.

Exam Tip: કાલ્પનિક વાર્તાઓ શા માટે આકર્ષક હોય છે તે સમજાવો.

 

Question 5. વાક્ય સાચું હોય તો બોલો 'ફાંકડું અને ખોટું હોય તો બોલો' ગપલું
Answer:
1. ખિસ્સે રખડુ હતું, તેથી ચકાચક ચોખ્યું હતું. – ગપલું
2. ખિસ્સાની આંખમાંથી સફરજન જેવડાં આંસુ ટપક્યાં. – ફાંકડું
3. પોતાનાં આંસુથી ધોવાઈને ખિસું સાફ થઈ ગયું. – ફાંકડું
4. સૂરજદાદાએ ખિસ્સા સાથે ગુસ્સથી વાત કરી. – ગપલું
5. સૂરજદાદાની ગરમીથી દઝાઈ જતાં ખિસ્સાથી. ચીસ પડાઈ ગઈ. – ગપલું
6. દરજીકાકાએ કરચલીવાળા ખિસ્સાને કાઢી મૂક્યું. – ફાંકડું
7. ધોબીભાઈએ ઇસ્ત્રી ફેરવી ખિસ્સાને કડક બનાવી દીધું. – ફાંકડું
8. ખિસ્સે હવે નીરજભાઈની સાથે ને સાથે જ રહે છે. – ફાંકડું
In simple words: દરેક વાક્ય વાર્તા મુજબ સાચું છે કે ખોટું તે જણાવો. 'ફાંકડું' એટલે સાચું અને 'ગપલું' એટલે ખોટું.

Exam Tip: વાર્તાને ધ્યાનથી વાંચીને દરેક વિધાનની સત્યતા તપાસો. નાનામાં નાની વિગતો પર પણ ધ્યાન આપો.

 

Question 1. કોણ બોલે છે તે ઓળખો.
Answer:
1. નીરજભાઈ : અરે વાહ ! આવું મજાનું ખિસું તો મને બહુ ગમે.
2. સૂરજદાદા: આવ દીકરા, બીશ નહીં.
3. દરજીભાઈ : એય બચ્ચું, ચલ ભાગ અહીંથી.
4. ખિસ્યુંઃ ઓ મા ! બહુ ગરમ લાગે છે.
5. દરજીભાઈ : એય ખિસ્સા, આવી જા. બેસાડું તને નવાં નવાં કપડાં પર.
In simple words: વાક્ય કોણ બોલે છે તે ઓળખો.

Exam Tip: સંવાદો ધ્યાનપૂર્વક વાંચીને વાર્તાના પાત્રોને ઓળખો અને દરેક વાક્ય કોણ બોલે છે તે નક્કી કરો.

 

Question 7. ખિસ્યું આવું કોને કહેશે?
Answer:
1. ગમે તે કરવું પડે, પણ એક દિવસ તો તમારી ઉપર બેસી જ જઈશ. – બુશકોટભાઈને
2. સૉરી, મારા લીધે તમે બધાં પલળી ગયાં. – ધૂળને
3. મનેય તમે અને તમારાં કપડાં ખૂબ ગમે. – નીરજભાઈને
4. તમે દેખાઓ છો ગુસ્સાવાળા, પણ છો વહાલથી ભરેલા ! – સૂરજદાદાને
5. કોઈ મને પાસે નથી રાખતું, એટલે મને દુઃખ થાય છે. – બુશકોટભાઈને
In simple words: દરેક વાક્ય ખિસ્સું કોને કહેશે તે નક્કી કરો.

Exam Tip: વાર્તામાં દરેક પાત્રના સ્વભાવ અને તેમની વચ્ચેના સંબંધોને સમજીને યોગ્ય જોડકાં જોડો.

 

Question 8. વાર્તામાં આવું કઈ રીતે કહ્યું છે ?
Answer:
1. ખૂબ ઊજળું : ઊજળું ઊજળું.
2. ખૂબ લાંબી : લાંબી લાંબી
3. ઘણું વહાલું : વહાલું વહાલું
4. ઘણાં ભીનાં : ભીનાં ભીનાં
5. ભારે હરખથી : હરખાતું હરખાતું
6. વધારે સરસ : સરસ સરસ
7. એકદમ નવો : નવો નવો
8. અતિશય રૂપાળું : રૂપાળું રૂપાળું.
9. ખૂબ જોર દઈને : જોર જોરથી
10. એકદમ ચોખ્ખું : ચોખ્ખું ચોખ્ખું
In simple words: વાર્તામાં કેટલાક ગુણવાચક શબ્દોને ભારપૂર્વક કહેવા માટે તેમને બે વાર વાપરવામાં આવ્યા છે.

Exam Tip: ભાષામાં ભાર મૂકવા માટે શબ્દોનું પુનરાવર્તન કેવી રીતે થાય છે તે સમજો.

 

Question 9. વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવો

(અ) [5] દરજીએ ખિસ્સાને શર્ટ પર બેસાડ્યું.
[1] બુશકોટે ખિસ્સાને કાઢી મૂક્યું.
[3] ધોબીભાઈનાં કપડાં ભીનાં થઈ ગયાં.
[2] સૂરજદાદાએ ખિસ્સાને સૂકવી દીધું.
[4] ખિસ્સાની કરચલીઓ દૂર થઈ ગઈ.
Answer:
(અ) વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવતા આ રીતે થાય છે:
1. બુશકોટે ખિસ્સાને કાઢી મૂક્યું.
2. સૂરજદાદાએ ખિસ્સાને સૂકવી દીધું.
3. ધોબીભાઈનાં કપડાં ભીનાં થઈ ગયાં.
4. ખિસ્સાની કરચલીઓ દૂર થઈ ગઈ.
5. દરજીએ ખિસ્સાને શર્ટ પર બેસાડ્યું.

(બ) [3] ખિસ્સે ફક્કડ થઈ ગયું.
[1] ખિસું ચોખ્ખું થઈ ગયું.
[2] ખિસું વહાલું થઈ ગયું.
[4] ખિસું નવું નક્કોર થઈ ગયું.
[5] નીરજભાઈને ખિસું ગમી ગયું.
Answer:
(બ) વાર્તાના ક્રમમાં ગોઠવતા આ રીતે થાય છે:
1. ખિસું ચોખ્ખું થઈ ગયું.
2. ખિસું વહાલું થઈ ગયું.
3. ખિસ્સે ફક્કડ થઈ ગયું.
4. ખિસું નવું નક્કોર થઈ ગયું.
5. નીરજભાઈને ખિસું ગમી ગયું.
In simple words: વાર્તામાં ઘટનાઓ જે ક્રમમાં બની, તે ક્રમમાં તેમને ગોઠવો.

Exam Tip: વાર્તાના મુખ્ય પ્રસંગોને યાદ કરીને તેમને સમયના ક્રમમાં ગોઠવો.

 

Question 10. પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. ખિસ્સે કેટલી વાર રડે છે? ક્યારે ક્યારે?
Answer: ખિસું બે વાર રડે છે. પ્રથમવાર, બુશકોટભાઈએ તેને ગંદું ને ગંધાતું કહ્યું ત્યારે તે રડે છે. બીજીવાર, દરજીભાઈએ તેને દુકાનમાંથી હાંકી કાઢ્યું ત્યારે તે રડે છે.
In simple words: ખિસ્સું બે વાર રડે છે: જ્યારે બુશકોટભાઈ તેને ગંદું કહે છે અને જ્યારે દરજીભાઈ તેને દુકાનમાંથી કાઢી મૂકે છે.

Exam Tip: વાર્તામાં પાત્રોની લાગણીઓ અને તેમના કારણો પર ધ્યાન આપો.

 

Question 2. ખિસ્સાને કોણ કોણ રાજી કરે છે? કઈ રીતે?
Answer: ખિસ્સાને સૂરજદાદા સૂકવીને ખુશ કરે છે. દરજીભાઈ તેને નીરજભાઈના બુશકોટ પર ચોંટાડીને ખુશ કરે છે. ધોબીભાઈ તેની કરચલીઓ પર ઇસ્ત્રી ફેરવીને કરચલીઓ દૂર કરીને ખુશ કરે છે.
In simple words: સૂરજદાદા ખિસ્સાને સૂકવીને, દરજીભાઈ તેને શર્ટ પર લગાવીને, અને ધોબીભાઈ ઇસ્ત્રી કરી તેની કરચલીઓ દૂર કરીને ખિસ્સાને ખુશ કરે છે.

Exam Tip: વાર્તાના પાત્રો એકબીજાને કેવી રીતે મદદ કરે છે તે સમજાવો.

 

Question 3. કોણ ખિસ્સા પર એક પણ વાર ખિજાતું નથી? તેઓ ખિસ્સાને કઈ કઈ રીતે બોલાવે છે?
Answer: સૂરજદાદા ખિસ્સા પર એક પણ વાર ખિજાતા નથી. તેઓ ખિસ્સાને 'બચુડા' અને 'બચુકડા' કહીને બોલાવે છે અને તેની જોડે પ્રેમથી વાત કરે છે. સૂરજદાદા હંમેશા ખિસ્સા માટે દયા અને સ્નેહ બતાવે છે, તેને શાંતિ આપે છે.
In simple words: સૂરજદાદા ખિસ્સા પર ક્યારેય ગુસ્સે થતા નથી. તેઓ તેને 'બચુડા' અને 'બચુકડા' કહીને પ્રેમથી બોલાવે છે.

Exam Tip: પાત્રોના સંબંધો અને તેમની વાતચીતની રીત પર ધ્યાન આપો.

 

Question 4. ધોબીકાકાનો સ્વભાવ ગુસ્સાવાળો છે કે માયાળુ? તમને કઈ વાતથી ખબર પડી?
Answer: ધોબીકાકાનો સ્વભાવ માયાળુ છે. ખિસ્યું રડતું રડતું તેમની પાસે આવ્યું ત્યારે ધોબીકાકાએ કહ્યું, “એમ વાત છે? અહીં આવ, તારી કરચલીઓ ચપટી વગાડતામાં છુ કરી દઉં.” આ વાત પરથી ખબર પડી કે ધોબીકાકા માયાળુ છે.
In simple words: ધોબીકાકા દયાળુ છે. જ્યારે ખિસ્સું રડતું તેમની પાસે આવ્યું, ત્યારે તેમણે તેને મદદ કરી અને તેની કરચલીઓ દૂર કરી દીધી.

Exam Tip: પાત્રોના કાર્યો અને વાક્યો પરથી તેમના સ્વભાવનું અનુમાન લગાવો.

 

Question 5. 'ખિસ્સાને શર્ટ પર સીવવું' આ વાત વાર્તામાં બીજી કઈ કઈ રીતે કહેવાઈ છે?
Answer: "ખિસ્સાને શર્ટ પર જોડવું" આ વાત વાર્તામાં અલગ અલગ રીતે કહેવામાં આવી છે જેમ કે:
• "બુશકોટભાઈ જોડે રહેવું"
• "બુશકોટ પર ચોંટવું"
• "નીરજભાઈના બુશકોટનો એક ભાગ બનવું"
In simple words: ખિસ્સાને શર્ટ પર લગાવવાને "બુશકોટભાઈ સાથે રહેવું" અને "બુશકોટ પર ચોંટવું" એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે.

Exam Tip: વાર્તામાં સમાન અર્થવાળા જુદા જુદા શબ્દપ્રયોગોને ઓળખો.

 

Question 6. ખિસ્સું ફેરફુદરડી શા માટે કરે છે?
Answer: દરજી ખિસ્સાને શર્ટ પર બેસાડે છે ત્યારે તેને નીરજભાઈના બુશકોટ પર બેસવાની મજા પડે છે, તેથી તે ખુશ થઈ ફેરફુદરડી ફરે છે.
In simple words: દરજીએ ખિસ્સાને નીરજભાઈના શર્ટ પર લગાવ્યું, તેથી ખિસ્સું ખુશ થઈને ગોળ ગોળ ફરે છે.

Exam Tip: પાત્રોની ક્રિયાઓ પાછળના કારણો પર ધ્યાન આપો.

 

Question 7. ખિસ્સે નીરજભાઈની સાથે ભણે, રમે, જમે, સૂએ છે તો તે હવે ગંદું થશે? તે ગંદું થશે તો નીરજભાઈ તેનું શું કરશે? કેમ?
Answer: ખિસ્સે નીરજભાઈની સાથે ભણે, રમે, જમે, સૂએ છે તો તે ચોક્કસ ગંદું થશે જ. તે ગંદું થશે તો નીરજભાઈ બુશકોટને ધોવા આપી દેશે, કારણ કે નીરજભાઈને ગંદુ ખિસું ગમતું નથી.
In simple words: હા, ખિસ્સું ગંદું થશે. જો તે ગંદું થશે તો નીરજભાઈ તેને ધોવા આપશે, કારણ કે તેમને ગંદુ ખિસ્સું પસંદ નથી.

Exam Tip: પરિસ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરો અને તેના સંભવિત પરિણામો વિશે વિચારો.

 

Question 8. મોટા થઈને તમે ખિસ્સામાં શું રાખશો અને તે કયા કામમાં આવશે?
Answer: હું મોટો થઈને મારા ખિસ્સામાં પેન, ઓળખ કાર્ડ અને થોડા પૈસા રાખીશ; જેથી બહાર અવર-જવર કરવામાં તે મદદરૂપ થાય અને સરળતા રહે.
In simple words: હું મોટો થઈને ખિસ્સામાં પેન, કાર્ડ અને પૈસા રાખીશ. તે બહાર આવવા-જવામાં કામ લાગશે.

Exam Tip: ભવિષ્યમાં તમારા ખિસ્સાના ઉપયોગ વિશે વ્યવહારિક દ્રષ્ટિએ વિચારો.

 

Question 1. તમે પોતે ખિસ્સે છો. એ રીતે આ વાર્તા વર્ગમાં કહો.
Answer: હું એક ખિસ્સું છું. નવો બુશકોટ જોઈને મને તેના પર બેસવાની ઈચ્છા થઈ. મેં કહ્યું, “બુશકોટભાઈ, મને તમારી સાથે ઘણું ગમે છે.” બુશકોટભાઈએ મને ગંદું અને વાસ મારતું કહીને મારી સાથે વાત કરવાની પણ ના પાડી. મારી આંખોમાંથી સફરજન જેવા આંસુનાં ટીપાં પડ્યાં. તેનાથી આંસુનું ખાબોચિયું ભરાઈ ગયું. તેથી મારા પર ચોંટેલી ધૂળ ધોવાઈ ગઈ. હું સાફ થઈ ગયું. ખુશીથી હસી પડ્યું. હું રોફથી ચાલવા લાગ્યું.
મેં સૂરજદાદાની લાંબી લાંબી મૂછો જોઈ. હું તો ડરી ગયું; પણ સૂરજદાદાએ હસતાં હસતાં મને તેમની પાસે બોલાવ્યું અને તેમના ખોળામાં બેસાડ્યું. તેમણે મારા ઉપર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો અને હું સૂકાઈ ગયું. પછી તો હું ખુશ થઈને દરજીકાકા પાસે ગયું. મેં તેમને નીરજભાઈના નવા બુશકોટ પર બેસાડી દેવાની વિનંતી કરી. દરજી કાકાએ મને ભગાડી મૂક્યું. તેમણે કહ્યું કે, "હું નીરજભાઈના બુશકોટ પર તો નવું અને સારું ખિસ્સું ચોંટાડવાનો છું. તું તો કરચલીવાળું છે."
હું રડતાં રડતાં ધોબીની દુકાને આવ્યું. ધોબીભાઈ દુકાનમાં શાંતિથી સૂતા હતા. મારા રડવાનો અવાજ સાંભળી તે જાગી ગયા. મારાં આંસુથી તેમનાં કપડાં ભીનાં થઈ ગયાં હતાં. ધોબીભાઈ ગુસ્સે થયા અને મને ભગાડી મૂક્યું. મેં રડતાં રડતાં મારી મુશ્કેલી જણાવી. ધોબીભાઈને દયા આવી. એમણે કહ્યું, “અહીં આવ, તારી કરચલી ચપટી વગાડતાં દૂર કરી દઉં." પછી એમણે ઇસ્ત્રી ગરમ કરીને મારે માથે મૂકી. હું દાઝી ગયું. મારાથી ચીસ પડાઈ ગઈ, પણ થોડીવારમાં મારી કરચલીઓ ગાયબ થઈ ગઈ. હું ખુશીથી હસી પડ્યું. મેં ધોબીભાઈનો આભાર માન્યો.
હવે હું દરજીભાઈની દુકાને ગયું. મેં દરજીભાઈને કહ્યું, “હવે હું તો એકદમ નવું નક્કોર થઈ ગયું છું. મને નીરજભાઈના બુશકોટ પર ચોંટાડશો ને?” દરજીભાઈ ખુશ થઈ ગયા. દરજીભાઈએ સંચો ચલાવ્યો. હું નીરજભાઈના બુશકોટ પર ચોંટી ગયું.
નીરજભાઈ બુશકોટ લેવા આવ્યા. પોતાના નવા બુશકોટ પર મને જોઈને ખુશ થઈ ગયા. હું ખુશીથી હસી પડ્યું, હવે હું નીરજભાઈની સાથે જ ભણવા જાઉં, રમવા જાઉં અને સૂઈ જાઉં છું.
In simple words: હું એક ખિસ્સું છું. નવા બુશકોટ પર બેસવાની ઈચ્છા થઈ પણ બુશકોટભાઈએ ગંદું કહીને કાઢી મૂક્યું, તેથી રડી પડ્યું અને સાફ થઈ ગયું. સૂરજદાદાએ મને સૂકવ્યું. દરજીભાઈએ મને કરચલીવાળું કહીને કાઢી મૂક્યું. ધોબીભાઈએ ઇસ્ત્રી કરીને મારી કરચલીઓ દૂર કરી દીધી. છેવટે દરજીભાઈએ મને નીરજભાઈના બુશકોટ પર લગાવી દીધું. નીરજભાઈ મને જોઈને ખુશ થયા. હવે હું તેની સાથે બધે જાઉં છું.

Exam Tip: વાર્તાને પ્રથમ પુરુષમાં કહેતી વખતે, ખિસ્સાની લાગણીઓ અને અનુભવો પર ભાર મૂકો.

 

Question 13. આવું વારંવાર કરતી વ્યક્તિને શું કહેવાય?

Question 1. આવું વારંવાર કરતી વ્યક્તિને શું કહેવાય? (રખડુ, કામગરું, રોતલ, ભટકેલ, ઊંઘણશી, વાતોડિયું, ભૂખાળવું, ખાઉધરું, ડરપોક, ભણેશરી (ભણેશ્રી), લખેશ્રી)
Answer:
1. ઊંઘ્યા કરવાની કેવી મજા આવે ! – ઊંઘણશી
2. ઓ મા ! તેને તો પાંદડું હલે તોય બીક લાગે. – ડરપોક
3. ગમે તેટલું ખાઉં, મને ધરવ ન થાય. – ખાઉધરું
4. કોઈ ન મળે તો ટપુ તો એકલો એકલો વાતો કરે. – વાતોડિયું
5. હું તો સતત ભણભણ જ કરું. – ભણેશરી (ભણેશ્રી)
6. હું તો આમતેમ ફર્યા જ કરું. – રખડું.
7. હું વારેઘડીએ રસ્તો ભૂલી ક્યાંક બીજે ક્યાં કરું. – ભટકેલ
8. અંજલિને લખ્યા કરવું ખૂબ ગમે. – લખેશ્રી
9. કોઈ મારા પર સહેજ ખિજાય કે હું રડી પડું. – રોતલ
10. હર્ષવીને થોડી થોડી વારે ભૂખ લાગે. – ભૂખાળવું
11. હું તો કામમાં પરોવાયેલો રહું. – કામગરું
In simple words: વારંવાર એક જ પ્રકારની ક્રિયા કરતા લોકોને કયા ખાસ નામથી બોલાવાય તે નક્કી કરો.

Exam Tip: દરેક વર્ણનને ધ્યાનથી વાંચો અને તેના માટે યોગ્ય એક શબ્દ પસંદ કરો.

 

Question 14. ઉત્તર વિચારીને ‘મારું પ્રિય વસ્ત્ર' વિશે લખો:

Question 1. તમારું પ્રિય પરિધાન કયા રંગનું છે? તે ક્યા કાપડનું બનેલું છે? તેનો સ્પર્શ તમને કેવો લાગે છે? તે કયા કયા પ્રસંગે, કઈ કઈ જગ્યાએ પહેરી શકાય? તેને પહેરવામાં, ધોવામાં કોઈ ખાસ કાળજી રાખવી પડે છે? કઈ કઈ? તે તમને કેમ ગમે છે?
Answer: મારું પ્રિય વસ્ત્ર મારા જન્મદિવસ પર મળેલું નવું શર્ટ છે. તે આસમાની રંગનું છે. તે સુતરાઉ કાપડનું બનેલું છે. તેના પર હાથ ફેરવું ત્યારે મને તેનો મુલાયમ સ્પર્શ ખૂબ ગમે છે. હવે તો જ્યારે મારે સારા પ્રસંગે બહાર જવાનું થાય ત્યારે મારી પહેલી પસંદગી આ શર્ટની જ રહે છે. તે કોઈ પણ પૅન્ટ સાથે મૅચ થઈ જાય છે. તેને ધોવામાં કોઈ ખાસ કાળજી રાખવી પડતી નથી. હા, ધોયા પછી ઇસ્ત્રી કરવી જ પડે. તે શર્ટ પહેરવાથી ગરમીમાં ખૂબ રાહત રહે છે, તેથી તે મને ગમે છે.
In simple words: મારા જન્મદિવસ પર મને એક નવું વાદળી શર્ટ મળ્યું છે. તે સુતરાઉ કાપડનું છે અને તેનો સ્પર્શ ખૂબ નરમ છે. હું તેને સારા પ્રસંગોએ પહેરું છું. તેને ધોવામાં ખાસ કાળજી નથી જોઈતી, પણ ઇસ્ત્રી કરવી પડે છે. ગરમીમાં આરામ મળતો હોવાથી તે મને ગમે છે.

Exam Tip: તમારા મનપસંદ વસ્ત્ર વિશે લખતી વખતે, તેના રંગ, કાપડ, સ્પર્શ, ઉપયોગ, અને કાળજી વિશે વિગતો આપો.

 

Question 15. સંવાદ પૂરો કરો. પછી ભજવોઃ
Answer:
• ખિસ્સું : બુશકોટભાઈ, આવું શું કરો છો? મને તમારી સાથે બહુ ગમે છે.
• બુશકોટઃ ખસ, આર્થે ખસ, ભાગ અહીંથી. તું રખડેલ છે. જ્યાં-ત્યાં રખડ રખેડ કરે છે એટલે તું કેવું ગંદું અને વાસ મારતું છે ! તને જોઈને મને અણગમો થાય છે. તારી સાથે વાતેય કોણ કરે ? (ખિસું રડી પડે છે. આંસુના ખાબોચિયામાં આળોટે છે. હવે તે સાફ થઈ ગયું છે. પોતાને સાફ જોઈ હસી પડે છે.)
• ખિસું : વાહ, વાહ ! હવે હું રૂપાળું થઈ ગયું. (ખિસું રૉફથી ચાલે છે. સૂરજદાદા ઝગમગ કરતા આવે છે. ખિસ્સે ડરી જાય છે.)
• ખિસું બાપ રે! ગરમાગરમ સૂરજદાદા ! એમની લાંબી લાંબી મૂછો જોઈને હું બી ગયું.
• સૂરજદાદા: એય બચુડા, બીશ નહીં, તું તો ભીંજાયેલું છે. અહીં આવ. તને સૂકવી દઉં. (ખિસ્સે કૂદીને સૂરજદાદાના ખોળે બેસી જાય છે, સૂરજદાદા તેને વહાલ કરતાં કરતાં સૂકવે છે.)
• સૂરજદાદા : જો, મારી ગરમીનો ફાયદો લઈ લે, વહાલુડા હવે તું રડીશ નહીં ને?
• ખિસ્સે : ના રે ના, સૂરજદાદા, હવે હું નહીં રહું! હવે હું સુંદર લાગું છું, નહીં !
• સૂરજદાદા : હવે તો તું વહાલું વહાલું લાગે છે, બચુકડા. (ખિસ્સે હરખાતું હરખાતું દરજીભાઈ પાસે જાય છે.)
• ખિસું : દરજીકાકા કેમ છો? મને નીરજભાઈ બહુ ગમે છે. મને તેમના નવા બુશકોટ પર બેસાડી દો ને.
• દરજીઃ નીરજભાઈના બુશકોટ પર તો હું નવું અને સરસ ખિસ્સે ચોંટાડવાનો છું. તું કરચલીવાળું છું. મારે તારું કામ નથી. ભાગ અહીંથી. (ખિસું રડતાં રડતાં ધોબીની દુકાન પાસે આવે છે. તેનું રડવાનું ચાલે છે.)
• ધોબી (ખિજાઈને): બચોળિયા, ભાગ અહીંથી, મારાં કપડાં બગાડી નાંખ્યાં. આટલું બધું રડે છે કેમ? તને કોણ વઢયું છે?
• ખિસ્ (રડતાં રડતાં) : મને કરચલી પડી છે ને એટલે દરજીકાકા નીરજભાઈના બુશકોટ પર ચોંટાડતા નથી. એટલે મને રડવું આવે છે.
• ધોબીઃ એમ વાત છે? અહીં આવ, તારી કરચલી ચપટી વગાડતાં છૂ કરી દઉં. (ધોબી ઇસ્ત્રી ગરમ કરે છે. ખિસ્સા ઉપર મૂકે છે.).
• ખિસ્ (ચીસ પાડીને) : ઓ બાપ રે ! હું તો દાઝી ગયું. મારાથી નથી સહેવાતું.
• ધોબી : ચૂપુ... (ધોબી જોરજોરથી ઇસ્ત્રી ફેરવે છે. ખિસ્સે કડક થઈ જાય છે.)
• ખિસ્સે (હસતાં હસતાં) : ધોબીકાકા, થેન્ક યુ. તમે તો કમાલ કરી. હું એકદમ કડક અને ફાંકડું થઈ ગયું, આવજો. (ખિસ્સે દરજીની દુકાને જાય છે.)
• ખિસ્સે : દરજીકાકા જુઓ, હવે તો હું એકદમ નવું નક્કોર થઈ ગયું છું. મને નીરજભાઈના બુશકોટ પર ચોંટાડશો ને?
• દરજી : અરે વાહ ! ખરેખર, તું તો સરસ લાગે છે. ચાલ, બેસી જા નીરજભાઈના બુશકોટ પર. (ખિસ્સે ફેરફુદરડી ફરે છે. દરજી સંચો ચલાવી ખિસ્સાને બુશકોટ પર લગાવે છે. નીરજભાઈ શર્ટ જુએ છે.).
• નીરજ : બૅન્ક યૂ દરજી કાકા. આવજો. (ખિસ્સે હસી પડે છે.)
• હવે ખિસ્યું અને નીરજભાઈ સાથે બાલમંદિરે જાય, સાથે રમવા જાય અને સાથે સૂઈ જાય. ખિસું ખુશ અને નીરજભાઈ પણ ખુશ !
In simple words: ખિસ્સું બુશકોટભાઈ, સૂરજદાદા, દરજી, ધોબી અને નીરજભાઈ સાથે વાતચીત કરે છે. આ વાર્તા ખિસ્સાના ગંદા હોવાથી લઈને સાફ થઈને નીરજભાઈના શર્ટ પર લાગવા સુધીની સફર દર્શાવે છે, જેમાં બધા પાત્રો તેને મદદ કરે છે.

Exam Tip: સંવાદોને પૂર્ણ કરતી વખતે, દરેક પાત્રના સ્વભાવ અને વાર્તાના પ્રસંગોને ધ્યાનમાં રાખો.

 

Question 16. ખિસ્સાં જુદા જુદા પ્રકારનાં કેમ હોય? ચર્ચા કરો.
Answer: Pockets come in many types and patterns because they fulfill different requirements. Some are simply for style, adding a lovely design to clothes. Others are made for particular uses, like keeping pens, keys, or mobile phones safe. The fabric, dimension, and location of pockets are selected based on the garment's purpose and the things it is meant to hold.
In simple words: Pockets are different because they have different jobs. Some are for looks, others are for holding things like keys or phones. Their design changes based on what the clothing is for and what you need to put inside.

Exam Tip: When discussing types of things, remember to cover their appearance, function, and the reasons for their variations. This helps provide a complete picture.

 

Question 17. જૂથમાં કામ કરો. એક સભ્ય પાઠ મોટેથી વાંચશે. બાકીના ગણશે કે ‘ખિસ’ વાર્તામાં [.], [?], [!] નિશાનીવાળાં વાક્યો કેટલાં છે? તેમાંથી બેબે વાક્યો અહીં લખો.
(i) [.]:
(ii) [?]:
(iii) [!]:
Answer:
(i) વાક્યો :
[.] : એનાથી હસી પડાયું. એ તો રૉફથી ચાલવા લાગ્યું.
(ii) [?] : તને કોણ વહ્યું છે? કેમ બચુકડા, હવે તું રડીશ નહીં ને?
(iii) [!] : એક હતું ખિસ્યું, નાનકડું ને નમણું ! આવા બુશકોટ પર બેસવાની કેવી મજા પડે !
In simple words: This activity asks you to find sentences with full stops (.), question marks (?), and exclamation marks (!) in the story. You then write two sentences for each type of punctuation mark you find.

Exam Tip: Pay close attention to the end of each sentence to correctly identify the punctuation mark. This helps understand the sentence's purpose (statement, question, or exclamation).

 

Question 18. આપેલ સંવાદ મોટેથી વાંચો :
1. આરવ ઃ તને ખબર છે, ગજવું એટલે શું?
નીરવ : માપિયું? દૂધ માપવા વપરાય તેવું?
આરવ : અરે ના! ગજવું એટલે ખિસ્સું.
નીરવ : હેં? ખિસ્સાને ગજવું કહેવાય?
આરવ : હા, ખિસ્સાને ગજવું પણ કહેવાય!
2. જાગૃતિ ઃ ખબર છે, કાચબો કેટલું જીવે?
જ્યોત્સના: મને ખબર છે-સો વરસ.
જ્યોતિ : શી વાત કરે છે! કેટલાક કાચબા તો તેથીય વધુ જીવે.
જ્યોતિ ઃ સો વરસ! કેટલું બધું કહેવાય, નહીં!
3. મમ્મી : માણસને કેટલી આંખ હોય?
ઋતા, શ્રેય : બે વળી.
મમ્મી : પક્ષીઓને?
ઋતા, શ્રેય : બે જ હોય ને!
પ્રાણીઓને પણ.
મમ્મી : મધમાખીને?
શ્રેય : એક
ઋતા : ત્રણ?
ઋતા, શ્રેય : ઓહો મધમાખીને પાંચ આંખ હોય!
In simple words: Read aloud the dialogues given. It's about learning new words, how long animals live, and surprising facts about how many eyes creatures like bees have.

Exam Tip: When reading dialogues, use different tones of voice for each character to make the conversation sound more natural and engaging.

 

Question 19. જૂથમાં કામ કરો. નીચેનામાંથી કોઈ પણ ત્રણ વાક્યો પરથી સંવાદ બનાવો અને વર્ગ સમક્ષ રજૂ કરો :
1. ઇયળનું લોહી ઠંડું હોય છે.
2. દેડકાં શિયાળા – ઉનાળામાં ઊંઘી જાય છે.
3. વરુ એ કૂતરાંનાં દાદા-દાદી છે.
4. એક મોબાઇલ બનાવવા 1000 લિટર પાણી વપરાય છે.
રજૂ કરેલા સંવાદોમાંથી જે સંવાદ તમને ગમી જાય તે અહીં નોંધી લો :
Answer:
(Example Dialogue)
રાકેશ : અરે ભાઈ, આ દેડકાં હવે કેમ દેખાતાં નથી? તેઓ ક્યાં ગયાં?
પરેશ : કેમ, તારે દેડકાંનું શું કામ છે?
રાકેશ : વરસાદમાં તે કેવાં ‘ડ્રાઉં ... ડ્રાઉં...' કરવા મંડી પડ્યાં હતાં ! તે બધાં વરસાદના પાણીમાં તણાઈ ગયાં કે શું?
પરેશ : ના રે ના, એ તો પાણીમાં અને જમીનમાં એમ બંને જગ્યાએ જીવતાં રહે છે.
રાકેશ : તો શું તેઓ અત્યારે ઊંધે છે?
પરેશ : હા, ભાઈ હા. દેડકાં શિયાળા – ઉનાળામાં જમીનની અંદર ઊંધી જાય છે.
In simple words: Choose three facts from the list and create a conversation between two people using those facts. For example, a conversation about frogs going to sleep in winter and summer is provided here.

Exam Tip: When creating a dialogue, make sure the conversation flows naturally and the characters respond to each other's statements logically. Use the facts to introduce new information.

 

Question 20. વિગત વાંચો અને તેના આધારે સૂચના મુજબ કામ કરો :
‘ડાકણ’ એટલું સાંભળતાં જ જયા, મયૂર અને ઋતુ ગભરાઈ ગયાં. શિક્ષકે તેમને પોતાની પાસે બેસાડ્યાં અને અંશુલને કહ્યું, ‘કર હવે જાદુ' તે પછી અંશુલે વર્ગ સમક્ષ લીંબુ કાપ્યું. લીંબુમાંથી લોહી જેવું ટપક્યું. તેમણે તે જાદુ કપાસના જીંડવાથી કરેલો. ડરેલાં બાળકોની બીક આવું જાણ્યા પછી જતી રહી.
જોડકાં જોડો:

Answer:
(Matching pairs are already presented in the table format above.)
In simple words: The passage describes how children got scared by a "witch" story, but then the teacher and Anshul showed them a magic trick to remove their fear. The table shows questions and answers based on this story.

Exam Tip: Read the passage carefully to understand the context. Then, match each answer to the correct question by finding the specific information mentioned in the text.

 

Question. બોધરાજ તો વળી નિશાળેથી છૂટી શહેરમાં, શહેરની બહાર રખડવા જતો. તે પંખી, જીવજંતુને ધ્યાનથી જોતો. એમ કરતાં તે તેમના વિશે ઘણી અવનવી વાતો શીખી ગયો હતો. તેને ડર લાગતો ન હતો.
જોડકાં જોડો:

Answer:
(Matching pairs are already presented in the table format above.)
In simple words: This passage talks about Bodhraj, who would roam around the city after school and learn about birds and insects by observing them. The table above asks questions based on this passage and provides the answers.

Exam Tip: When answering questions based on a passage, always refer back to the text to ensure your answers are accurate and directly supported by the information given.

 

Question. નવ વર્ષનો દિવ્યેશ શાળાના સમય પહેલાં અને પછી તેના પપ્પાને કામમાં ટેકો કરે. તે જેટલો મહેનતુ તેટલો જ હોશિયાર અને અવનવું બનાવવામાં પ્રવીણ. મિત્રોના જન્મદિવસે તે 'વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ' ભેટ બનાવી બધાંને આપતો.
આપેલ ઉત્તર માટે ઉપરનો ફકરો ફરીથી વાંચી પ્રશ્નો બનાવો.
प्रश्न 1.

Answer:
(The generated questions for the given answers are presented in the table above.)
In simple words: Read the paragraph about Divyesh, who is helpful and creative. Then, for each answer given in the table, you need to create a question that can be answered by that information from the paragraph.

Exam Tip: To create a question from an answer, think about what information the answer provides and formulate a 'who', 'what', 'when', 'where', or 'how' question that would elicit that specific answer.

 

Question. બપોરે મછી મિટુડાને રામજીબાપાના ખેતરે લઈ ગઈ. બાપા કહે, “એક શરતે રહેવા દઉં. તારે કામમાં ટેકો કરવાનો." ગોળના થપ્પા જોયા પછી મિર્ડો તો ત્યાં રહેવા ઊછળી પડેલો :
ટૂંકમાં ઉત્તર લખો :
प्रश्न 1.
1. કોણ?
2. ક્યાં?
3. શું? –
4. ક્યારે? –
5. કેમ? –
6. કોને? –
Answer:
1. કોણ? – મંછી
2. ક્યાં? – રામજીબાપાના ખેતરે
3. શું? – ગોળ
4. ક્યારે? – બપોરે
5. કેમ? – ગોળ ખાવા
6. કોને? – મિઠુડાને
In simple words: This passage tells about Manchi taking Mithuda to Ramjibapa's farm, where Mithuda agrees to help with work after seeing piles of jaggery. Answer the short questions based on the details in the story.

Exam Tip: For short answer questions based on a passage, scan the text for keywords from the question to quickly locate the relevant information and formulate a concise answer.

 

Question 22. જોડકાં જોડો:
प्रश्न 1.

प्रश्न 2.
Answer:
(The matching pairs are already presented in the table formats above.)
In simple words: Match the question words (like "why", "how", "what") with their typical answer types (like "this way", "that thing", "at that time"). These tables help you understand what kind of information each question word asks for.

Exam Tip: Understanding common question words and their corresponding answer types is fundamental to clear communication and comprehension.

 

Question 1. “હુરે... હુર્રે...” જુદી જુદી રીતે બોલો.
Answer: “હુર્રે... હુર્ર ...” જુદી જુદી રીતે બોલવું.
In simple words: This activity asks you to say "Hurray" in different ways, showing various feelings.

Exam Tip: Varying your tone and expression when speaking can convey different emotions, even for the same word. Practice makes perfect.

 

Question 2. તમને 'દાંત આવ્યા' ગીતમાં કઈ વાત સૌથી વધુ ગમી? શા માટે?
Answer: દાંત આવતાં અક્ષયભાઈ હુર્રે, હુર્રે કરે છે, તે મને સૌથી વધુ ગમ્યું. The poem shows the excitement and joy of a child when they get their first teeth, making it quite relatable and happy.
In simple words: I liked how Akshay was so happy saying "Hurray, hurray!" when his teeth came. It made me feel happy too.

Exam Tip: When expressing your favorite part of a poem or story, always provide a reason for your choice. This shows deeper understanding and engagement with the content.

 

Question 3. અક્ષયભાઈનું ગીત સાંભળીને તમને કોણ યાદ આવ્યું? કેમ? તેમની વાત કહો.
Answer: અક્ષયભાઈનું ગીત સાંભળીને મને મારા પાડોશીનો મોજું યાદ આવ્યો. દાંત આવતાં તે બધાંને બચકાં ભરતો, માટી ખાતો, જે હાથમાં આવે તે મોંમાં નાખતો. He was very playful and always exploring things with his new teeth.
In simple words: Akshay's song made me remember my neighbor's kid. When he got teeth, he would bite everyone, eat dirt, and put anything in his mouth.

Exam Tip: Personal connections to a story or song make learning more engaging. Always be ready to share relevant experiences when asked.

 

Question 4. દાંત આવતા હોય એવા કોઈ બાળકે તમને બચકાં ભર્યા છે? એ અનુભવ વર્ગમાં કહો.
Answer: મોર્ને દાંત આવતા હતા. હું વાંચતો હતો ત્યારે તે ઓચિંતો આવી ચડ્યો. મારા ખોળામાં બેસીને મારા ગાલ પર બચકાં ભરવા લાગ્યો. મેં પરાણે તેને છોડાવ્યો. It was a funny but slightly painful experience, as his new teeth were quite sharp.
In simple words: Yes, a baby named Morn had new teeth. He came to me while I was reading, sat on my lap, and started biting my cheek. I had to make him stop.

Exam Tip: When narrating an experience, describe the sequence of events clearly and include details about your feelings or reactions.

 

Question 5. તમારા ઘરમાં કોણ કોણ બોખું છે? તેમને દાંત હું કેમ નથી?
Answer: મારા ઘરમાં અત્યારે કોઈ બોખું નથી. Most people in my family have a complete set of teeth, ensuring good oral health. If someone were toothless, it would likely be due to old age or dental issues.
In simple words: Right now, no one in my house is without teeth. Everyone has their teeth.

Exam Tip: When asked about family, make sure to give accurate information. If there are no such members, simply state that.

 

Question 6. અક્ષયને દાંતનું ચોકઠું બનાવીને અપાય? કેમ?
Answer: અક્ષયને દાંતનું ચોકઠું બનાવીને ના અપાય. તે નાનું બાળક છે. તેને દુધિયા દાંત પડ્યા પછી કુદરતી રીતે જ નવા દાંત આવશે. Providing him with dentures now would interfere with the natural development of his permanent teeth.
In simple words: No, Akshay should not get false teeth. He is a small child, and after his milk teeth fall out, new natural teeth will grow.

Exam Tip: For questions about child development, recall the natural biological processes involved. Young children have milk teeth before permanent ones appear.

 

Question 7. બોખી વ્યક્તિ શું ન ખાઈ શકે? કેમ?
Answer: બોખી વ્યક્તિ ચણા જેવી કઠન્ન વસ્તુ ખાઈ ન રૂં શકે, કારણ કે તેમ કરતાં તેમનાં પેઢાં દુખે. Hard and chewy foods would put too much pressure on their gums, causing pain and discomfort.
In simple words: A person without teeth cannot eat hard things like chickpeas. If they try, their gums will hurt because there are no teeth to chew with.

Exam Tip: When discussing limitations due to a physical condition, always explain the underlying reason to provide a complete answer.

 

Question 8. તમને શું ચાવવાનું સૌથી વધુ ગમે?
Answer: મને સીંગ, ચણા વગેરે ચાવવાનું સૌથી વધુ ગમે. I enjoy the crunchy texture and savory taste of these foods, and chewing them is satisfying.
In simple words: I like chewing peanuts, chickpeas, and similar crunchy snacks the most.

Exam Tip: When asked about personal preferences, be honest and concise. You can also briefly mention why you like something.

 

Question 9. પક્ષી તેમજ પતંગિયાં, ઇયળ જેવાં જંતુ ખોરાક કેવી રીતે ખાય?
Answer: પક્ષી ચાંચ વડે ખાય, પતંગિયાં રસ ચૂસે અને ઇયળ લાળથી ખાય. Each creature has a unique method adapted for its specific diet and physical structure.
In simple words: Birds eat with their beaks, butterflies drink nectar by sucking, and caterpillars eat by biting and chewing with their mouthparts.

Exam Tip: When describing how different animals eat, focus on their specific mouthparts or feeding behaviors unique to their species.

 

Question 10. તમે દાંતની કાળજી રાખવા માટે શું શું કરો છો?
Answer: હું સવારે ઊઠીને અને સાંજે સૂતાં પહેલાં બ્રશ કરું છું. કંઈ પણ ખાધા પછી કે પીધા પછી હું કોગળા કરી દાંત સાફ કરું છું. અતિ ગરમ કે અતિ ઠંડા પદાર્થો ખાતો નથી. These habits help maintain good oral hygiene and prevent cavities.
In simple words: I brush my teeth in the morning when I wake up and at night before sleeping. After eating or drinking, I rinse my mouth to clean my teeth. I also avoid very hot or very cold foods.

Exam Tip: When listing personal care habits, ensure you include key actions that contribute to good health. Oral hygiene is crucial for overall well-being.

 

Question ભાડું : થોડા સમય માટે વસ્તુ કે જગ્યા વાપરવાની કિંમત
(i) ધરમાં કોઈનાં લગ્ન હોય ત્યારે કઈ કઈ વસ્તુઓ ભાડે લાવવામાં આવે છે?
(ii) મામાને ગામ જવા કેટલું ભાડું થાય?
(iii) અમને રિક્ષાભાડું ન પોષાય.
Answer:
(i) When there is a wedding at home, things like marquees, chairs, and musical instruments are rented.
(ii) To go to uncle's village, the fare is Rs. 200.
(iii) We cannot afford rickshaw fare.
In simple words: Rent is the cost to use something or a place for a short time. Example sentences ask about things rented for a wedding, travel fare, and affordability of rickshaw fare.

Exam Tip: When a definition is provided, make sure your answers to the example questions directly apply that definition in context. Also, ensure you convert ₹ to Rs.

 

Question ચળઃ ખંજવાળ, ખણ, એક જ કામ વારંવાર કરવાની ઇચ્છા
(i) વાગ્યા પછી નવી ચામડી આવે ત્યારે ત્યાં ચળ આવે છે.
(ii) અમને વાર્તા સાંભળવાની ચળ ઊપડે છે.
(iii) તારા હાથ-પગ ગંદા છે, એટલે ત્યાં ચળ આવે છે.
Answer:
(i) After an injury, when new skin grows, it feels itchy there.
(ii) We get an urge to listen to stories.
(iii) Your hands and feet are dirty, so they itch there.
In simple words: "Itch" means a scratchy feeling or a strong desire to do something repeatedly. The examples describe an itch from new skin or a strong desire to hear a story, or an itch from dirty hands.

Exam Tip: Note how the word 'ચળ' (itch/urge) can be used for both physical sensations and strong desires. Pay attention to context to understand its meaning.

 

Question લાગઃ તક, યોગ્ય સમય
(i) ગરોળી લાગ જોઈને જીવડાં પર તરાપ મારે છે.
(ii) એક પગે ઊભા રહેલા બગલાએ લાગ મળતાં જ માછલી પકડી લીધી.
(iii) લાગ મળતાં જ તુષારે ચોગ્ગો ફટકાર્યો.
Answer:
(i) The lizard pounces on insects when it sees an opportunity.
(ii) The heron standing on one leg caught a fish as soon as it got the chance.
(iii) Tushar hit a four as soon as he got the right opportunity.
In simple words: "Opportunity" means the right moment or chance. Examples show a lizard waiting for a chance to hunt, a heron catching a fish when it gets an opportunity, and a player hitting a four at the right time.

Exam Tip: The word 'લાગ' (opportunity) is often used in contexts where timing is crucial for success, like hunting or sports.

 

Question નીરવું: ઢોરને ઘાસ નાખવું
(i) ઉત્તરાયણને દિવસે બધા ગાયને ઘાસ નીરે છે.
(ii) અમે અમારી ભેંસને સવાર-સાંજ ઘાસ નીરીએ છીએ.
(iii) ખેડૂત બળદોને ધાસ નીર્યા પછી જ પોતે જમે છે.
Answer:
(i) Everyone feeds grass to the cows on the day of Uttarayan.
(ii) We feed grass to our buffalo in the morning and evening.
(iii) The farmer eats only after feeding grass to his oxen.
In simple words: "To feed grass" means giving grass to cattle. Examples show people feeding cows on Uttarayan, feeding buffaloes daily, and a farmer feeding his oxen before eating.

Exam Tip: This term is specific to feeding fodder to livestock. Understanding such nuanced verbs helps in describing rural activities accurately.

 

Question હિંસક : બીજાને નુકસાન કરનાર
(i) સિંહ હિંસક હોય છે. તે પ્રાણીઓને મારે છે.
(ii) હિંસક પ્રવૃત્તિ કરનારને પોલીસ પકડી જાય છે.
(iii) હિંસક પ્રવૃત્તિ કરનારને પોલીસ પકડી જાય છે.
Answer:
(i) Lions are violent. They kill animals.
(ii) The police arrest those who engage in violent activities.
(iii) The police arrest those who engage in violent activities.
In simple words: "Violent" means harming others. Examples state that lions are violent animals that kill, and police catch people who do violent acts.

Exam Tip: The word 'હિંસક' (violent) describes someone or something that causes harm to others. It is often used to characterize predatory animals or criminal behavior.

 

Question 1. ગીતને આધારે વિકલ્પો પસંદ કરીને પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો. સાચા વિકલ્પ સામે 'હુર્રે' તથા ખોટા વિકલ્પ સામે 'કૂરે કૂરે' લખો.
(1) અક્ષયજીની ઉંમર લગભગ કેટલી હશે?
(a) 70 – 80 વર્ષ
(b) 10 – 12 મહિના
(c) 10 – 12 વર્ષ
Answer: (b) 10 – 12 મહિના
In simple words: Akshaya's age is likely to be around 10 to 12 months, as this is the time when babies usually start getting their first teeth.

Exam Tip: For questions about age related to milestones like teething, always consider typical developmental stages for children.

 

Question 1. (2) અક્ષયના મોંમાં કેટલા દાંત આવ્યા છે?
(a) છે અને સાત
(b) છે અથવા સાત
(c) છે તેથી સાત
Answer: (b) છે અથવા સાત
In simple words: Akshaya has about six or seven teeth in his mouth, which is suggested by the number of "tenants" mentioned in the song.

Exam Tip: Pay close attention to descriptions in stories or poems that hint at numerical answers, like "છ-સાત" for counts.

 

Question 1. (3) ‘લઈને બારાત આવ્યા' એટલે?
(a) દાંત વરઘોડો કાઢીને આવે છે.
(b) દાંતનાં જીભ સાથે લગ્ન છે.
(c) આગળના દાંત આવ્યા પછી બીજા દાંત અને દાઢ પણ ફૂટવા માંડ્યાં.
Answer: (c) આગળના દાંત આવ્યા પછી બીજા દાંત અને દાઢ પણ ફૂટવા માંડ્યાં.
In simple words: The phrase "લઈને બારાત આવ્યા" (came with a procession) means that after the first few teeth arrived, many more teeth and molars also started to grow, like a big celebration.

Exam Tip: Understand metaphorical language in poems. "Baraat" here signifies a grand arrival or many things happening at once.

 

Question 1. (4) નાનાં બાળકો દરેક વસ્તુ મોઢામાં નાખે છે, કારણ કે....
(a) દાંત ફૂટે ત્યારે તેમને ખંજવાળ આવતી હોય છે તેથી.
(b) બાળકોને બધું જ ભાવતું હોય છે તેથી.
(c) મમ્મી બાળકને બધી વસ્તુ ખાવા આપે છે તેથી.
Answer: (a) દાંત ફૂટે ત્યારે તેમને ખંજવાળ આવતી હોય છે તેથી.
In simple words: Babies put everything in their mouths because their gums feel itchy when new teeth are growing, and chewing helps to ease this discomfort.

Exam Tip: Relate the questions to common observations about child behavior, especially during the teething phase.

 

Question 1. વાક્યોને ગીતની કઈ પંકિત લાગુ પડશે? શોધીને લખો.
(1) એકલું દૂધ ને દૂધ જ પીવાનું તે કાંઈ ગમે?
Answer: પંક્તિ: મોઢામાંથી બૉટલનો ડૂચો મારતા હતા ! એને નીરતા'તા હાય હાય કેવો ખોરાક.
In simple words: The sentence describes a child being fed only milk, which relates to the song line mentioning being given a bottle and feeling deprived of real food.

Exam Tip: Connect the given sentence's sentiment or situation directly to the implied meaning of the song line.

 

Question 1. (2) દાંત આવ્યા એટલે જાતભાતના સ્વાદવાળી વસ્તુઓ ખાઈ શકાય છે.
Answer: પંક્તિ: હવે ભેળ, ભૂસું, ભજિયાં ને ભાત આવ્યાં.
In simple words: This means that after teeth come in, a person can eat various tasty foods, which is reflected in the song line listing different solid dishes.

Exam Tip: Look for lines that indicate a change in diet or capability, as this often points to the arrival of teeth.

 

Question 1. (3) મોંના ઘરમાં થોડા જણ રહેવા આવ્યા છે, મોટી ઉંમરે ઘર ખાલી કરી દેશે.
Answer: પંક્તિ: મોંના ફ્લેટમાં છ-સાત ભાડવાત આવ્યા.
In simple words: This line explains that a few teeth have arrived in the mouth, and later, more teeth will naturally fall out, similar to how tenants move in and out of a home.

Exam Tip: Identify analogies or metaphors used in the text and match them to their literal interpretations.

 

Question 1. (4) આ મોઢાના ઘરમાં તો દાંત વિના હું સાવ એલી અટુલી હતી.
Answer: પંક્તિ: જીભને મોંમાં સૂનું સૂનું લાગતું હતું, દાંત તો શું દંતડિયુંય આવતું ન’તું !
In simple words: This sentence means the mouth felt very empty and lonely without teeth, which matches the song line describing the tongue feeling desolate and missing even dentures.

Exam Tip: Look for words expressing absence, loneliness, or emptiness to match them with similar sentiments in the song.

 

Question 1. (5) નમસ્તે કરવાના બહાને હું તો બચકું ભરવાની મજા લઈ લઉં છું.
Answer: પંક્તિ: શિર ઝુકાવી, એ પહેલાં તો 'જે જે કરે. પછી લાગ જોઈ, બરડામાં બચકું ભરે !
In simple words: This implies that a child, under the guise of greeting, takes the opportunity to bite, correlating with the song line about bowing first and then biting when the chance arises.

Exam Tip: Identify mischievous or playful actions described and find the corresponding playful or cunning lines in the song.

 

Question 1. નીચે આપેલા શબ્દોને 'દાંત આવતાં પહેલાં' અને 'દાંત આવ્યા પછી'ની પરિસ્થિતિ મુજબ અલગ તારવો.

Exam Tip: Classify words by understanding their context in relation to the development of teeth in a child. Words related to helplessness or liquid food belong to 'before teeth', while words related to solid food and actions of biting belong to 'after teeth'.

 

28. પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

Question 1. અક્ષય હોશિયાર છે કે નહિ? કઈ રીતે ખબર પડી?
Answer: Akshaya is quite clever. We know this because he takes advantage of greetings to discreetly bite others on their back.
In simple words: Yes, Akshaya is smart. We know this because he cleverly bites people on the back by pretending to greet them.

Exam Tip: Look for actions that show cunning or intelligence beyond simple obedience to determine a character's smartness.

 

Question 2. દાંતની સાથે ઝઘડો અને પંચાત આવ્યાં, એમ કેમ કહ્યું હશે?
Answer: It likely said that conflict and trouble arrived with the teeth because as soon as Akshaya got teeth, he started putting various things in his mouth and biting others on their backs when he got the chance, which caused arguments.
In simple words: This statement implies that when Akshaya got teeth, he began biting things and people, which led to fights and complaints.

Exam Tip: Understand that "ઝઘડો અને પંચાત" (conflict and trouble) refers to the problems caused by a child's biting and chewing habits during teething.

 

Question 3. દાંત આખી જાન લઈને આવ્યા છે, એવું કેમ કહ્યું હશે?
Answer: It was probably said that the teeth arrived with a whole procession because once the process of teething began, many teeth started appearing one after another, like a grand arrival.
In simple words: The expression "આખી જાન લઈને આવ્યા" (came with a full procession) means that after the first few teeth, many more teeth kept coming out, making it seem like a big group arrived.

Exam Tip: Recognize that "જાન" (procession) is a metaphor for the sequential and numerous emergence of teeth, not just one or two.

 

Question 4. શું દાંત વગરના અક્ષયને તેનાં મમ્મી-પપ્પા ભૂખ્યો રાખતાં હશે? તો 'તમે અક્ષયને ભૂખો મારતા હતા' એમ કેમ કહ્યું હશે?
Answer: Akshaya's parents would not starve him, even without teeth. However, he was given food only in liquid form through a bottle. He could not eat delicious dishes, so it was said, 'You were starving Akshaya,' to convey that he was deprived of solid food.
In simple words: His parents wouldn't starve him. But because he only drank from a bottle and couldn't eat solid, tasty foods, the song says they "starved" him, meaning he missed out on good food.

Exam Tip: Understand that "ભૂખો મારતા હતા" (were starving) is a hyperbole here, meaning depriving someone of a variety of enjoyable foods, not actual hunger.

 

Question 5. અક્ષય નાનો હોવા છતાં એને માનથી કેમ બોલાવે?
Answer: When referring to a child's special qualities or actions, it is common to speak respectfully to them. That is why Akshaya is addressed with respect, even though he is young.
In simple words: Even though Akshaya is small, he is called respectfully to highlight his unique or special actions.

Exam Tip: Note that using respectful language for a child in a narrative can emphasize their significant role or unique characteristics in the story.

 

Question 6. દાંત આવતાં પહેલાં જીભને એકલું ને એકલું લાગતું હશે ત્યારે એ શું શું કહેતી હશે?
Answer: Before the teeth arrived, the tongue must have felt very lonely, saying things like: 'Must I stay alone in such a big house? How great it would be if someone came to keep me company!'
In simple words: Before teeth grew, the tongue probably felt alone and wished for companions in the big mouth.

Exam Tip: Imagine the perspective of a body part in a metaphorical context to deduce its feelings and thoughts.

 

29. ઉદાહરણને આધારે શબ્દ બનાવો.

Question 1. ઉદાહરણને આધારે શબ્દ બનાવો.
1. દાંત: ..........................
2. બચું: ..........................
3. તારો: ..........................
4. વાત: ..........................
5. લપ: ..........................
6. ધુમાડો: ..........................
7. સાત: ..........................
8. દોઢ: ..........................
9. એક: ..........................
10. સાપ: ..........................
11. ઉતાવળ: ..........................
12. ટકટક: ..........................
Answer:
1. દાંત: દેતોડિયું (one who has teeth)
2. બચું: બચડિયું (a tiny child)
3. તારો: તારલિયું (star-like, dear little one)
4. વાત: વાતોડિયું (talkative person)
5. લપ: લપલપિયું (flickering, chattering)
6. ધુમાડો: ધુમાડિયું (smoky object/place)
7. સાત: સાતોડિયું (related to seven)
8. દોઢ: દોઢિયું (one and a half, also used for a slow/lazy person)
9. એક: એકલિયું (lonely person)
10. સાપ: સાપોલિયું (a young snake)
11. ઉતાવળ: ઉતાવળિયું (hasty person)
12. ટકટક: ટકટકિયું (something that makes a ticking sound)
In simple words: This exercise asks you to form descriptive or diminutive words from given root words, often adding suffixes like -ડિયું or -લિયું to create new meanings.

Exam Tip: Understanding Gujarati suffixes like -ડિયું, -લિયું, and -ઉડિયું can help in forming diminutive or characteristic words. Practice with more examples to master this.

 

30. નીચે આપેલા શબ્દો ઝડપથી બોલો. કયા અક્ષર બોલતી વખતે જીભ દાંતને અડે છે? કહો.

Question 1. નીચે આપેલા શબ્દો ઝડપથી બોલો. કયા અક્ષર બોલતી વખતે જીભ દાંતને અડે છે? કહો.
તબડક તબડક તબાક તબડક
થપ થપથપ થપથપાટ થપ
ધડ ધડ ધડ ધડ ધડામ ધડ ધડ
ટનનનનનનનનનનનનનન
ઢિશૂમ ઢિશ ઢિશ ઢિશૂમ
દડ દંડ દંડ દેડ દડાક દડ દંડ
દે ધનાધન દે ધનાધન
તડ તડ તડ તડ તડાક તડ તડ
Answer: While speaking these words, the tongue touches the teeth when pronouncing the letters ત (ta), થ (tha), દ (da), ધ (dha), ટ (ṭa), ઠ (ṭha), ડ (ḍa), ઢ (ḍha), ણ (ṇa), લ (la), સ (sa), ર (ra).
In simple words: When you say these sounds, your tongue touches the back of your front teeth. This is how you make these sounds correctly.

Exam Tip: This exercise focuses on articulation and phonetics in Gujarati. Paying attention to how your tongue moves helps in correct pronunciation.

 

31. ધારો કે તમે સવારે ઊઠો ત્યારે તમને ખબર પડે કે તમારા દાંત ગાયબ થઈ ગયા છે. હવે તમે શું શું કરી શકો? શું ન કરી શકો? ચર્ચા કરો:

Question 1. ધારો કે તમે સવારે ઊઠો ત્યારે તમને ખબર પડે કે તમારા દાંત ગાયબ થઈ ગયા છે. હવે તમે શું શું કરી શકો? શું ન કરી શકો? ચર્ચા કરો:
Answer: If your teeth were gone, you could still drink liquids, eat mashed or pureed food, and rinse your mouth. However, you would not be able to speak clearly, chew hard items like chickpeas or rotis, or brush your teeth.
In simple words: If you lost your teeth, you could drink and eat soft foods, but you couldn't chew hard things or speak very clearly.

Exam Tip: When considering hypothetical situations, think practically about the functions of the missing item and how daily activities would be affected.

 

32. ત્રણના જૂથમાં કામ કરો. તમારા દાંતને પાછા બોલાવવા માટે આપેલો પત્ર પૂરો કરો.

Question 1. તમારા દાંતને પાછા બોલાવવા માટે આપેલો પત્ર પૂરો કરો.
Answer:
5, આદિનાથ નગર,
નરોડા, અમદાવાદ.
તારીખ: 15-06-'21

મારા પ્રિય દાંત,
તમને કોગળા ભરીને યાદ.

આજે સવારે હું જાગ્યો ત્યારે મને ખબર પડી કે તમે અચાનક મારું મોઢું છોડીને ગાયબ થઈ ગયા છો. તમારા વિના મને કેટલી મુશ્કેલી પડે છે એ હું તમને કેવી રીતે કહું? હું સેવ, ચણા, પાપડ અને રોટલી જેવી વસ્તુઓ ખાઈ શકતો નથી. તમે હતા ત્યારે આ બધી વસ્તુઓ ખાવાની કેવી મજા પડતી! તમને ખબર છે, આજે મારે માત્ર દૂધ પીને જ કામ ચલાવવું પડે છે! આમ તો શીરો મને ભાવે છે પણ તમે મોંમાં નથી ત્યારે મને એનો સ્વાદ બદલાયેલો લાગે છે. હવે તમે આવી જશો તો આપણે સરસ સરસ વસ્તુઓ ખાઈશું. તમારી આજુબાજુ જીભબહેન ડાન્સ કરશે. હું તમને ખૂબ ચોખ્ખા રાખીશ. સવાર-સાંજ બ્રશ કરીશ. તમારું ખૂબ ધ્યાન રાખીશ. તમારી સાથે વાતો કરીશ.

મહેરબાની કરીને તમે પાછા આવી જાઓ ને! તમારા વગર મારાથી ઘણું કહેવા જેવું બોલાતું નથી. હે મારા વહાલા, ધોળા, રૂપાળા દાંત! હું તમને વિનંતી કરું છું અને હા, સાથે દાઢબહેનને પણ લેતા આવજો. અત્યાર સુધી મારી જે ભૂલ થઈ હોય, એની માફી માગું છું.

તમારા આવવાની રાહ જોઉં છું. તમે આવશો તો મને રાહત થશે. તમને હું સારું સારું ખવડાવીશ, આવશો ને?

લિ. તમારો મિત્ર,
અજય

Exam Tip: When writing a persuasive letter, describe the problem clearly, explain the difficulties caused by the absence, express remorse for past mistakes, and promise better care in the future.

 

33. બાળક ચાલતું થાય તો તેને 'પગ આવ્યા' એમ કહે છે. બાળકને પગ આવતાં પહેલાં અને પછી શું થાય તે માટેનાં વાક્યો બનાવો.

Question 1. બાળક ચાલતું થાય તો તેને 'પગ આવ્યા' એમ કહે છે. બાળકને પગ આવતાં પહેલાં અને પછી શું થાય તે માટેનાં વાક્યો બનાવો.
Answer: You can use words like obedient, cradle, tied to a peg, pilgrimage/journey, crawling, mischief, running around, breaking things. When a child learns to walk, it's often said 'their legs have arrived.'

Before the child learns to walk, they are usually obedient and play in their cradle. They move by crawling. After their legs arrive, they create more mischief. They run around and break whatever they get their hands on. Sometimes, they need to be metaphorically tied to a peg (controlled) due to their mischief.
In simple words: Before walking, children are calm, stay in their cradle, and crawl. After learning to walk, they become more mischievous, run everywhere, and sometimes break things, requiring more supervision.

Exam Tip: For narrative-style questions, use descriptive words and structure your answer chronologically to show clear before-and-after scenarios.

 

લગભગ સરખા (Synonyms / Definitions)

• આવું: (ક્રિયાપદ) પાસે આવવું; (વિશેષણ) આવું; આ પ્રકારનું. (Meaning: (verb) to come closer; (adjective) of this kind; such.)
• સૂગ ચઢવી: કોઈ વસ્તુ પ્રત્યે અતિશય અણગમો થવો. (Meaning: To feel extreme disgust towards something.)
• ખાબોચિયું: પાણીથી ભરેલો નાનો ખાડો. (Meaning: A small pit or depression filled with water, a puddle.)
• ભીંજાવું: પલળી જવું, પાણીથી ભીનું થવું. (Meaning: To get drenched, to become wet with water.)
• નિરાંત: ફુરસદ, આરામ. (Meaning: Leisure, rest, peace.)
• કરચલી: કોઈ સુંવાળી, સાફ વસ્તુ સંકોચાવાથી તેમાં પડતો સળ. (Meaning: A crease or fold that forms when a soft, clean object wrinkles or shrinks.)
• કમાલ: નવાઈ ઉપજાવે એવું કાર્ય; ઘણું સારું કે અદભુત. (Meaning: A surprising feat; something very good or wonderful.)
• ફાંકડું: રસિક; દેખાવડું; ઉત્તમ. (Meaning: Stylish; attractive; excellent.)
• કડક: કઠણ; સખત; આકરું. (Meaning: Hard; rigid; harsh.)
• સંચો: કપડાં સીવવા માટેનું મશીન. (Meaning: A machine used for sewing clothes.)
• અતિશય: ઘણું જ; પુષ્કળ પ્રમાણમાં. (Meaning: Very much; in abundance.)
• હરખ: આનંદ; ખુશી. (Meaning: Joy; happiness.)
• ધાબું: (નામ) ડાઘો; (સ્થળ) છાપરા પર બનાવેલી અગાસી. (Meaning: (noun) A stain or mark; (place) a terrace built on a roof.)
• છાકો પાડવો: ગર્વ કરવો; રોફ કરવો; પ્રભાવ પાડવો. (Meaning: To show off; to boast; to create an impression.)
• અવનવું: નવી નવી જાતનું; નવતર. (Meaning: Something new or novel; unique types.)
• જાણકાર: જાણનાર વ્યક્તિ; માહિતી ધરાવનાર. (Meaning: A knowledgeable person; one who possesses information.)
• ચોકઠું: (વસ્તુ) દાંતનું ચોકઠું; (બાંધકામ) બારી કે બારણાં બેસાડવા માટેનું ચોરસ લાકડાનું માળખું. (Meaning: (object) A denture or set of teeth; (construction) a rectangular wooden frame for fitting windows or doors.)
• બચકું: દાંત વડે કરડવું તે ક્રિયા. (Meaning: The act of biting with teeth.)
• ગાયબ: અલોપ થઈ ગયેલું; ગુમ થયેલું. (Meaning: Vanished; lost; disappeared.)
• કહ્યાગરું: કહેલું કાર્ય કરનારું; આજ્ઞાંકિત. (Meaning: One who obeys commands; obedient.)
• ધમાલ: ધમાચકડી; તોફાન. (Meaning: Commotion; mischief; ruckus.)
• ભાખોડિયું: ઘૂંટણિયું ભરીને ચાલવું. (Meaning: To move by crawling on one's knees and hands.)

Exam Tip: Expanding your vocabulary by learning synonyms and detailed definitions helps in precise communication and better understanding of texts.

 

વિશેષ પ્રશ્નોત્તરી

નીચેના પ્રશ્નોના એક- એક વાક્યમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. બુશકોટભાઈએ ખિસ્સાને કેવું કહ્યું?
Answer: Bushkotbhai called the pocket wandering, dirty, and stinky.
In simple words: Bushkotbhai said the pocket was messy, dirty, and smelly.

Exam Tip: For simple recall questions, state the facts directly from the story, ensuring all details are included.

 

Question 2. ખિસ્સે સૂરજદાદાથી કેમ ડરી ગયું?
Answer: The pocket became scared of Suryadada (Sun-God) after seeing his long, flowing mustache.
In simple words: The pocket was afraid of Suryadada because it saw his very long mustache.

Exam Tip: Identify the specific visual detail that caused the character's reaction as stated in the text.

 

Question 3. ખિસ્સા પર કોણે વહાલથી હાથ ફેરવ્યો?
Answer: Suryadada (Sun-God) affectionately stroked the pocket with his hand.
In simple words: Suryadada gently petted the pocket.

Exam Tip: Recall the specific character who performed the action described in the question.

 

Question 4. ખિસ્સાની કરચલી કોણે દૂર કરી આપી? કેવી રીતે?
Answer: Dhobibhai (the washerman) removed the pocket's wrinkles by heating an iron and gliding it over the fabric.
In simple words: The washerman smoothed out the pocket's wrinkles using a hot iron.

Exam Tip: When asked 'how', provide a brief explanation of the method used by the character.

 

નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

Question 1. નીરજભાઈને કેવું ખિસ્સું ગમે? તેમણે ખિસ્સાને કેમ કાઢી મૂક્યું?
Answer: Nirajbhai likes clean and new pockets. Since the pocket was dirty and stinky, Nirajbhai removed it from his bushkot.
In simple words: Nirajbhai prefers clean, new pockets. He took off the pocket because it was dirty and smelled bad.

Exam Tip: Ensure your answer directly addresses both parts of a multi-part question, giving reasons where necessary.

 

Question 2. ખિસું ચોખ્ખું કેવી રીતે થઈ ગયું?
Answer: When Bushkotbhai called the pocket dirty and smelly, it started crying. Tears, as big as apples, began to fall from its eyes, filling a puddle. The pocket became soaked in this puddle, washing away the dust that had clung to it, making it clean.
In simple words: The pocket cried when called dirty, and its tears formed a puddle. It soaked in this puddle, which washed away the dirt and made it clean.

Exam Tip: Describe the sequence of events clearly when explaining how something happened, maintaining the story's unique details.

 

Question 3. નીરજભાઈ નવો બુશકોટ પહેરીને ક્યાં ક્યાં જાય?
Answer: Nirajbhai goes to kindergarten wearing his new bushkot. He also goes to play and sleeps while wearing his new bushkot.
In simple words: Nirajbhai wears his new bushkot to kindergarten, to play, and even to sleep.

Exam Tip: List all mentioned locations or activities in the answer, ensuring completeness as per the story's details.

 

નીચેના વિધાનોમાથી ખરા વિધાની સામે [V] ની અને ખોટાં વિધાનો સામે [X] ની નિશાની કરો:

Question 1. ખિસ્સાનાં આંસુથી તળાવ ભરાઈ ગયું.
Answer: (X)
In simple words: The pocket's tears did not create a full pond; it was a puddle.

Exam Tip: Distinguish between literal and figurative language; "puddle" is not a "pond."

 

Question 2. દરજીભાઈએ ખિસ્સાને સૂકવી નાખ્યું.
Answer: (X)
In simple words: Suryadada, not the tailor, dried the pocket.

Exam Tip: Accurately recall which character performed which action in the story.

 

Question 3. ધોબીભાઈએ ઇસ્ત્રી ગરમ કરીને ખિસ્સાની માથે મૂકી દીધી.
Answer: (V)
In simple words: The washerman did heat an iron and placed it on the pocket to remove wrinkles.

Exam Tip: Confirm the actions described in the statement align with the events in the story.

 

Question 4. ધોબીભાઈએ ખિસ્સાને 'પૅન્ક યુ' કહ્યું.
Answer: (X)
In simple words: The washerman did not say "Thank you" to the pocket.

Exam Tip: Be precise about the dialogue or interactions between characters in the narrative.

 

Question 5. ખિસ્સાને નીરજભાઈના બુશકોટ પર બેસવાની મજા પડી.
Answer: (V)
In simple words: The pocket really enjoyed being on Nirajbhai's bushkot.

Exam Tip: Identify the character's feelings or experiences as depicted in the story.

 

નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે તે લખો:

Question 1. “એય, બચુડા, બીશ નહીં."
Answer: સૂરજદાદા (Suryadada)
In simple words: These words, meaning "Hey, little one, don't be afraid," were spoken by Suryadada.

Exam Tip: Attributing dialogues to the correct character is crucial for demonstrating comprehension of the story's interactions.

 

Question 2. “મને તમારી સાથે બહુ ગમે છે."
Answer: ખિસ્સે (The Pocket)
In simple words: These words, meaning "I really like being with you," were spoken by the Pocket.

Exam Tip: Pay attention to the emotional context of a dialogue to correctly identify the speaker.

 

Question 3. “હવે તું વહાલું વહાલું લાગે છે, બચુકડા."
Answer: સૂરજદાદા (Suryadada)
In simple words: These words, meaning "Now you look very dear, my little one," were spoken by Suryadada.

Exam Tip: Remember who uses terms of endearment like "બચુકડા" (little one) in the story.

 

Question 4. “આટલું બધું રડે છે કેમ? તને કોણ વહ્યું?”
Answer: ધોબીભાઈ (Dhobibhai)
In simple words: These words, meaning "Why are you crying so much? Who hurt you?", were spoken by Dhobibhai.

Exam Tip: Associate questions about sadness or distress with the character who typically offers comfort or asks for reasons.

 

Question 5. “ચાલ, બેસી જા નીરજભાઈના બુશકોટ પર.”
Answer: દરજીભાઈ (Darjibhai)
In simple words: These words, meaning "Come on, sit on Nirajbhai's bushkot," were spoken by Darjibhai.

Exam Tip: Recall which character is responsible for attaching the pocket to the bushkot to identify the speaker.

 

કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો:

Question 1. કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ પસંદ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો.
1. .......................... ને લાંબી લાંબી મૂછો હતી. (દરજીભાઈ, સૂરજદાદા)
2. ખિસ્સે .......................... ના બુશકોટ પર ચોંટી ગયું. (નીરજભાઈ, નેહાબહેન)
3. .......................... એ ખિસ્સાને દુકાનમાંથી હાંકી કાઢ્યું. (દરજીભાઈ, ધોબીભાઈ)
4. ખિસ્યું .......................... ના ખોળામાં બેસી ગયું. (નીરજભાઈ, સૂરજદાદા)
5. ખિસ્સાની કરચલી .......................... એ દૂર કરી. (દરજીભાઈ, ધોબીભાઈ)
Answer:
1. સૂરજદાદા ને લાંબી લાંબી મૂછો હતી.
2. ખિસ્સે નીરજભાઈ ના બુશકોટ પર ચોંટી ગયું.
3. દરજીભાઈ એ ખિસ્સાને દુકાનમાંથી હાંકી કાઢ્યું.
4. ખિસ્યું સૂરજદાદા ના ખોળામાં બેસી ગયું.
5. ખિસ્સાની કરચલી ધોબીભાઈ એ દૂર કરી.
In simple words: Fill in the blanks with the correct character or entity from the story to complete the sentences accurately.

Exam Tip: Read each sentence carefully and identify the key action or description to select the correct word from the options provided.

 

પ્રશ્ન વાક્ય, ઉગાર વાક્ય અને વિધાન વાક્યનાં પાંચ પાંચ ઉદાહરણ લખો:

Question 1. પ્રશ્ન વાક્યના પાંચ ઉદાહરણ લખો.
Answer:
1. તમારું નામ શું છે?
2. તું કેમ રડે છે?
3. તમે મને રમાડશો ને?
4. આજે કયો વાર થયો?
5. તું ક્યાંથી આવે છે?
In simple words: These sentences are questions, which ask for information and usually end with a question mark.

Exam Tip: Interrogative sentences always seek information and typically use question words like 'what', 'why', 'who', 'where', and 'how', ending with a question mark.

 

Question 2. ઉદ્ગાર વાક્યના પાંચ ઉદાહરણ લખો.
Answer:
1. વાહ! તમે કેવાં સુંદર લાગો છો!
2. ઊંઘ્યા કરવાની કેવી મજા આવે!
3. હાશ! બચી ગયા!
4. કોયલ કેવું મીઠું મીઠું ગાય છે!
5. બાપ રે! કેવડો મોટો અજગર!
In simple words: These are sentences that show strong feelings or emotions, like joy, surprise, or relief, and always end with an exclamation mark.

Exam Tip: Exclamatory sentences often begin with words like 'વાહ' (wow), 'અરે' (oh), or 'કેવું' (how) and express intense feelings, always concluding with an exclamation mark.

 

Question 3. વિધાન વાક્યના પાંચ ઉદાહરણ લખો.
Answer:
1. અક્ષયજીને દાંત આવ્યા.
2. કાચબો સો વરસ જીવે.
3. સૂરજદાદા ગરમી આપે છે.
4. મારે એક ભાઈ છે.
5. નિશાળમાં રવિવારે રજા હોય છે.
In simple words: These sentences simply state a fact or an opinion and end with a full stop.

Exam Tip: Assertive sentences are used to make statements or provide information and are characterized by their straightforward structure, typically ending with a full stop.

 

નીચેનાં વાક્યમાં '?', '!', '”” ચિહ્નોમાંથી યોગ્ય ચિહ્નો મૂકો:

Question 1. નીચેનાં વાક્યમાં '?', '!', '”” ચિહ્નોમાંથી યોગ્ય ચિહ્નો મૂકો.
1. તમારા પિતાજીનું નામ શું છે
2. વાહ કેવું સુંદર દશ્ય
3. મારું ગામ મને ગમે છે
4. આ અમારી શાળા છે
5. તમારે કોનું કામ છે
6. હાશ હવે જીવ હેઠો બેઠો
Answer:
1. તમારા પિતાજીનું નામ શું છે?
2. વાહ કેવું સુંદર દશ્ય!
3. મારું ગામ મને ગમે છે.
4. આ અમારી શાળા છે.
5. તમારે કોનું કામ છે?
6. હાશ હવે જીવ હેઠો બેઠો!
In simple words: Add the correct punctuation marks to the end of each sentence: a question mark for questions, an exclamation mark for strong feelings, and a full stop for simple statements.

Exam Tip: Proper punctuation clarifies sentence meaning and tone. Question marks indicate inquiries, exclamation marks convey strong emotions, and full stops mark the end of declarative statements.