GSEB Class 11 Gujarati Textbook Solutions Chapter 3 બે મા

Std 11 Gujarati Textbook Solutions Purak Vachan Chapter 3 બે મા

બે મા પ્રાસ્તાવિક

અડેમ૬ નહિમ ડસમી ૪ન્મ 20 - 11 - 1916].

ઉર્દૂ ભાષાની આ કૃતિમાં રાજાસાહેબ અને ખ્વાજાસાહેબનાં પાસે પાસે રહેતાં બે ખાનદાનો વચ્ચેની કથા છે. બંનેની પત્નીઓ વચ્ચે સતત ઝઘડો ચાલતો. ક્યારેક બંને કુટુંબો ઘરોબો પણ દર્શાવતાં.

રાજાસાહેબ પાસે બ્લડ ન હોય તો બેગમખ્વાજા બ્લેડ એમના હાથમાં મૂકતાં અને ખ્વાજાસાહેબને ક્યારેક બૂટપૉલિશની જરૂર પડે તો રાજાસાહેબનાં બેગમ એ એમને શોધી આપતાં. આમ, સંપ - કુસંપની ચઢઊતર બંને ખાનદાનોમાં નિરંતર ચાલ્યા જ કરતી.

ક્ષણ વાર પહેલાં ઝઘડેલાં આ ખાનદાનો આમ હળીમળી જતાં, એ જોઈને પાડોશીઓને પણ આશ્ચર્ય થતું. દડો ફેંકાયાની એક ઘટનામાંથી બંને બેગમોએ એકબીજાના દીકરાઓ મરે એવી ભયાનક કામનાઓ પણ પ્રગટ કરી હતી.

એવામાં એક દિવસ બેગમરાજાનો દીકરો બેગમખ્વાજાના દીકરાની જાંગમાં પેન્સિલ ઘોંચી દે છે.

આ ધા બેગમરાજા જોઈ - સહી શકતી નથી. એ પોતાના દીકરાને બેસુમાર મારે છે. એને ડામ આપવા પોતાના ઘરમાંથી સળગતું લાકડું લાવે છે, ત્યારે બેગમખ્વાજા એના હાથમાંથી એ લાકડું છીનવી લે છે. બેગમરાજા બેગમખ્વાજાના દીકરાને છાતીએ વળગાડી રડવા લાગે છે.

આસપાસનાં બધાં આ દશ્ય જોઈ મલકી ઊઠે છે અને ત્યારે બંને બેગમો પણ ‘આપણેય તે કેવી મૂરખીઓ !' કહી હસી ઊઠે છે.

આ વાર્તામાં માતૃત્વની હોડ છે. સાચી માતા માત્ર પોતાના બાળકને જ નહીં, પણ અન્યના બાળકને પણ પોતાનું જ ગણે છે. અહીં સ્ત્રીત્વ ઉપર માતૃત્વનો વિજય બતાવવામાં આવ્યો છે.

બે મા શબ્દાર્થ

• ચકમક ઝરવી - ઝઘડો થાય છે.
• આકાશ તૂટી પડવું - અશક્ય વસ્તુ શક્ય બની જાય છે.
• આયાત - કુરાનના શ્લોકો.
• ઢગલો થવું - નિરાશ થવું, એકદમ શિથિલ પડી જવું.
• ઘરોબો - પરિવાર જેવો સંબંધ.
• વાઈ - ફેક (અં.) ખોટી હિસ્ટિરિયાની બિમારી.
• વાસણો ખખડવાં - વાતોમાં તકરાર થવી.
• અભિશાપ - બદદુઆ.
• ભિસ્તી - પાણી ભરનાર વ્યક્તિ.
• મશક - પાણી ભરી શકાય તેવી ચામડાની થેલી.
• જીભ પર આગ મૂકવી - બોલવાનું સંપૂર્ણપણે અટકાવી દેવું.
• હડી કાઢવી - ઝડપથી ભાગવું.
• આનો - પ્રાચીન ચલણ, એક રૂપિયાનો સોળમો અંશ, જે છ પૈસા બરાબર હતો.
• અધમૂઉં - અર્ધમૃત સ્થિતિમાં.
• આંસુ લૂછવા - ચૂપ કરાવવું, હિંમત આપવી.
• રાડારાડ કરવી - વેદનાને કારણે ચીસો પાડવી.
• ખ્વાજાખિઝ - દેવદૂત.
• ઊંબાડિયું - સળગતું લાકડું, અગ્નિગૃહ.