GSEB Class 10 Social Science Solutions Chapter 20 ભારતની સામાજિક સમસ્યાઓ અને પડકારો

1. નીચેના પ્રશ્નોના માગ્યા મુજબ ઉત્તર લખો:

 

Question 1. અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિનાં કલ્યાણ અને વિકાસ માટેની (સામાન્ય) બંધારણીય જોગવાઈઓનો પરિચય આપો. અથવા અનુસૂચિત જાતિઓ અને અનુસૂચિત જનજાતિઓનાં કલ્યાણ અને વિકાસ માટે બંધારણમાં કઈ કઈ સામાન્ય જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે?
Answer: અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના લાભ અને પ્રગતિ માટેના બંધારણના સામાન્ય નિયમો નીચે પ્રમાણે છે:
બંધારણના આર્ટિકલ 15 મુજબ ધર્મ, વર્ગ, જ્ઞાતિ, જાતિ, જન્મસ્થાન, ભાષા કે તેમાંથી કોઈના કારણે:

• સરકાર કોઈપણ નાગરિક સાથે ભેદભાવ કરી શકશે નહિ.
• દુકાનો, રેસ્ટોરાં, હોટલો અને મનોરંજનની જગ્યાઓમાં જવા માટે અથવા કૂવા, તળાવ, નહાવાના ઘાટ, રસ્તાઓ, સંપૂર્ણ કે થોડી સરકાર દ્વારા ચલાવાતી જગ્યાઓના અથવા સામાન્ય લોકો માટે બનાવેલી જગ્યાઓ વાપરવા વિશે કોઈપણ નાગરિક પર કોઈપણ રીતે અયોગ્યતા, ફરજ, અંકુશ કે શરતો લગાડી શકાશે નહિ તેમજ અલગતા રાખી શકાશે નહિ.

બંધારણના આર્ટિકલ 20 પ્રમાણે:

• ભારત દેશમાં કે તેના કોઈપણ ભાગમાં રહેતા લોકો જો કોઈ ખાસ ભાષા, લિપિ કે પોતાની ગણી શકાય તેવી સંસ્કૃતિ રાખતા હશે તો તેને જાળવી રાખવાનો તેમનો હક રહેશે.
• ફક્ત ધર્મ, વર્ગ, ભાષા કે તેમાંથી કોઈના કારણે સરકાર દ્વારા ચાલતી કે પૈસાની મદદથી ચાલતી કોઈપણ શાળામાં કોઈપણ નાગરિકને દાખલ થતા રોકી શકાશે નહિ.

In simple words: અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિના કલ્યાણ માટે બંધારણમાં ઘણા નિયમો છે. આ નિયમો કોઈપણ નાગરિક સાથે ધર્મ, જાતિ, લિંગ કે જન્મસ્થાનના આધારે ભેદભાવ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરે છે. તેઓને શિક્ષણ અને પોતાની સંસ્કૃતિ જાળવવાનો પણ અધિકાર મળે છે.

Exam Tip: આવા વિસ્તૃત ઉત્તરો માટે, બંધારણના અનુચ્છેદોને યાદ રાખો અને દરેક જોગવાઈને સ્પષ્ટપણે સમજાવો. કલ્યાણ અને સમાનતા પર ભાર મૂકો.

 

Question 2. આતંકવાદની સામાજિક અસરો જણાવો.
Answer: આતંકવાદની મુખ્ય સામાજિક અસરો નીચે પ્રમાણે છે:

• આતંકવાદ સમાજની એકતાને તોડી નાખે છે.
• આતંકવાદને કારણે લોકો હંમેશા ડરના છાયામાં રહે છે. તેઓ શંકાશીલ રહેતા હોવાથી એકબીજા પરનો ભરોસો ઘટી જાય છે. આપસી ભાઈચારાની લાગણી ઓછી થાય છે.
• આતંકવાદીઓ ડર ફેલાવવા માટે હુમલા, ચોરી, અપહરણ, ખૂન જેવી હરકતો કરે છે. તેના કારણે નાના બાળકોથી લઈને વૃદ્ધો સુધી સૌ ડરભર્યું જીવન જીવે છે.
• આતંકવાદથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં વિદ્યાર્થીઓનું ભણતર ખરાબ થાય છે. તેઓ શાંતિપૂર્ણ રીતે ભણી શકતા નથી.
• ધાર્મિક ઝઘડા કે રમખાણો વારંવાર થાય છે, જેનાથી સામાજિક વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જાય છે. સમાજમાં ગરબડ અને અશાંતિ પેદા થાય છે.
• જે વિસ્તારોમાં આતંકવાદી હરકતોનું પ્રમાણ વધુ હોય ત્યાં લોકોને એકબીજાને જોડતા પ્રાદેશિક અને રાષ્ટ્રીય તહેવારોની ઉજવણી આનંદથી થઈ શકતી નથી.
• ગામડાં અને શહેરો વચ્ચેનો તેમજ રાજ્યો વચ્ચેનો સંપર્ક ઓછો થઈ જાય છે.

In simple words: આતંકવાદ સમાજની એકતાને નબળી પાડે છે, લોકો ડર અને શંકામાં જીવે છે, જેનાથી ભાઈચારો ઘટે છે. હુમલાઓ, લૂંટફાટ અને હત્યા જેવી ઘટનાઓ સામાન્ય બની જાય છે, જેનાથી બાળકોથી વૃદ્ધો સુધી સૌ ભય અનુભવે છે. શિક્ષણને અસર થાય છે, અને તહેવારોની ઉજવણી પણ મુશ્કેલ બને છે. રાજ્યો વચ્ચેનો સંપર્ક ઘટી જાય છે.

Exam Tip: આતંકવાદની સામાજિક અસરો જણાવતી વખતે, મુખ્યત્વે લોકોના જીવન, શિક્ષણ, સુરક્ષા અને સમાજમાં શાંતિ પર થતી નકારાત્મક અસરો પર ભાર મૂકો.

 

2. નીચેના પ્રશ્નોના માગ્યા મુજબ ઉત્તર લખો:

 

Question 1. સાંપ્રદાયિકતા દૂર કરવાના ઉપાયો જણાવો.
Answer: સાંપ્રદાયિકતા દૂર કરવાના ઉપાયો નીચે પ્રમાણે છે:

• ધાર્મિક જૂથવાદી તત્ત્વો સામે બધા નાગરિકો અને સરકારે કડકાઈથી કાર્યવાહી કરવી. કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં તેમની સામે નમવું નહિ અને સમાધાન પણ ન કરવું.
• શિક્ષણ દ્વારા ધાર્મિક ભેદભાવને સારી રીતે દૂર કરી શકાય છે, તેથી પાઠ્યક્રમોમાં બધા ધર્મોની સારી વાતો શામેલ કરવી જોઈએ. તે ઉપરાંત, શાળાઓમાં બધા ધર્મોની પ્રાર્થનાઓ અને સામાજિક-ધાર્મિક ઉત્સવો ઉજવવા જોઈએ, જેથી બાળકોમાં બધા ધર્મો પ્રત્યે સમાનતાની દ્રષ્ટિ વિકસાવી શકાય.
• ભારતના ચૂંટણી પંચે ધાર્મિક ભેદભાવવાળી વિચારધારા ધરાવતા પક્ષોને ઓળખ ન આપવી. ચૂંટણી માટે એક વિશેષ નિયમસંહિતા બનાવીને તેને સખતપણે લાગુ કરવી અને કરાવવી.
• રેડિયો, ટીવી અને ફિલ્મો જેવા દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય સાધનો લોકોના વિચારો બનાવવામાં શ્રેષ્ઠ ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમો છે. રેડિયો અને ટીવીએ પોતાના કાર્યક્રમો દ્વારા તેમજ સિનેમાના પડદા પર ફિલ્મોએ સમાજમાં બધા ધર્મો પ્રત્યે સમાનતા અને સહનશીલતાની ભાવના ફેલાવવી જોઈએ. રેડિયો અને ટીવીએ દેશના હિતો અને રાષ્ટ્રભક્તિને પ્રોત્સાહન મળે તેવા કાર્યક્રમો પ્રસારવા જોઈએ.
• સક્ષમ, મજબૂત અને નિષ્પક્ષ યુવાનોએ ધાર્મિક હિંસાને મિટાવવા માટે પ્રયાસ કરવા જોઈએ.
• યુવાનોમાંથી ધાર્મિક ભેદભાવની લાગણી દૂર થાય અને તેમનામાં વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી વધે તેવા શૈક્ષણિક અને સામાજિક પ્રયત્નો કરવા જરૂરી છે.
• સમાજના બુદ્ધિમાન લોકો, રાજકીય નેતાઓ, ધાર્મિક આગેવાનો વગેરેએ સાથે મળીને ધાર્મિક ભેદભાવને કાબૂમાં લેવા અને મૂળમાંથી દૂર કરવા ગંભીર પ્રયાસો કરવા જોઈએ.
• ધર્મ, જાતિ, ભાષા અને વિસ્તારથી ઉપર દેશનું હિત અને રાષ્ટ્રગૌરવ છે તેવી સમજ લોકોમાં વિકસાવવી જોઈએ, જે તેમનામાં એકતા, રાષ્ટ્રભક્તિ અને રાષ્ટ્રીય સંગઠનની ભાવનાને વધુ દ્રઢ બનાવે છે.

In simple words: સાંપ્રદાયિકતા દૂર કરવા માટે સરકારે અને લોકોએ કડક પગલાં લેવા જોઈએ. શિક્ષણ દ્વારા બધા ધર્મો પ્રત્યે સમાનતા શીખવવી જોઈએ અને ચૂંટણી પંચે ધાર્મિક ભેદભાવવાળા પક્ષોને માન્યતા ન આપવી. મીડિયાએ પણ સર્વધર્મસમભાવ ફેલાવવો જોઈએ. યુવાનો અને બુદ્ધિજીવીઓએ આ માટે પ્રયત્ન કરવા જોઈએ અને લોકોને રાષ્ટ્રહિત સર્વોપરી છે તે સમજાવવું જોઈએ.

Exam Tip: સાંપ્રદાયિકતા દૂર કરવાના ઉપાયો વર્ણવતી વખતે, શિક્ષણ, કાયદો, મીડિયા અને જનજાગૃતિ જેવા મુખ્ય પાસાઓને આવરી લેવાનો પ્રયાસ કરો.

 

Question 2. લઘુમતીઓનાં કલ્યાણ અને વિકાસ માટેની બંધારણીય જોગવાઈઓનો પરિચય આપો.
Answer: લઘુમતીઓનાં કલ્યાણ અને વિકાસ માટેની બંધારણીય જોગવાઈઓ નીચે પ્રમાણે છે:

• ભારતના બંધારણે દેશની તમામ લઘુમતીઓને બહુમતીઓ જેવા જ અધિકારો સમાન રીતે ભોગવવાનો હક આપ્યો છે.
• લઘુમતીઓના હકો, ફાયદા, ભલાઈ અને પ્રગતિ માટે ભારત સરકારે “રાષ્ટ્રીય લઘુમતી પંચ’ બનાવ્યું છે. તે ઉપરાંત, ભારતમાં મુખ્યત્વે મુસ્લિમ લઘુમતી માટે સરકારે મુસ્લિમ પર્સનલ કાયદો બનાવ્યો છે. તે કાયદા વડે સરકાર મુસ્લિમ સમુદાયના ફાયદાઓનું રક્ષણ કરે છે.
• ધર્મ પાળવાની આઝાદીનો મૂળભૂત હક ખાસ કરીને ધાર્મિક લઘુમતીઓને ખાતરી આપે છે કે તેઓ પોતાના ધર્મનો ફેલાવો કરવા, પ્રચાર કરવા અને તેને આગળ વધારવા માટે પ્રયાસ કરવા મુક્ત છે.
• કાયદો જબરદસ્તીથી કરાવેલા ધર્મ પરિવર્તનને સ્વીકારતો નથી.
• સરકાર પાસેથી પૈસાની મદદ લેતી કોઈપણ શાળામાં ધાર્મિક શિક્ષણ આપી શકાતું નથી.
• બધા ધાર્મિક સમુદાયો પોતાના ધર્મના સંચાલન અને ધાર્મિક કાર્યો માટે સંપત્તિ કે દાન મેળવવાનો અને તેની સંભાળ રાખવાનો હક ધરાવે છે.
• સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક હક દ્વારા મળેલા અધિકારો પ્રમાણે લઘુમતીઓ પોતાની ભાષા, લિપિ અને સંસ્કૃતિને સુરક્ષિત રાખી શકે છે.
• લઘુમતીઓને ધર્મ, કુળ, જાતિ, રંગ કે ભાષાના કારણે સરકારની મદદથી ચાલતી કોઈપણ સંસ્થામાં પ્રવેશતા રોકી શકાશે નહિ.
• સમાજના બધા સમુદાયોને પોતાની મરજી મુજબ ભાષા અને લિપિને જાળવવા અને તેનો વિકાસ કરવા તેમજ પોતાની સંસ્કૃતિને સુરક્ષિત રાખવા માટે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને તેમનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર છે.

In simple words: ભારતીય બંધારણ લઘુમતીઓને બહુમતીઓ જેવા જ સમાન અધિકારો આપે છે. સરકારે તેમના હિતો માટે 'રાષ્ટ્રીય લઘુમતી પંચ' બનાવ્યું છે. તેઓને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા છે, જબરદસ્તીથી ધર્મ પરિવર્તન માન્ય નથી, અને સરકારી શાળામાં ધાર્મિક શિક્ષણ આપી શકાતું નથી. લઘુમતીઓ પોતાની ભાષા, લિપિ અને સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરી શકે છે, અને તેમને કોઈપણ સંસ્થામાં પ્રવેશથી રોકી શકાતા નથી.

Exam Tip: લઘુમતીઓના બંધારણીય અધિકારો વિશે લખતી વખતે, સમાનતા, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા, સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક હકો જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

 

Question 3. આતંકવાદની આર્થિક અસરો વર્ણવો.
Answer: આતંકવાદની મુખ્ય આર્થિક અસરો નીચે પ્રમાણે છે:

• આતંકવાદથી તે વિસ્તારના વેપાર-રોજગારનો વિકાસ અટકી જાય છે. લોકોને કામ-ધંધા માટે બીજા વિસ્તારોમાં જવું પડે છે.
• આતંકવાદીઓ દ્વારા નશીલા પદાર્થોની તસ્કરી અને તેમના ગુપ્ત સંબંધોના કારણે દેશમાં કાળું નાણું આવે છે. જેના કારણે દેશમાં સામાજિક અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય છે.
• કેટલાક આતંકવાદી જૂથો વેપારીઓ, નોકરિયાતો અને ધનવાન વેપારીઓ પાસેથી ડરાવી-ધમકાવીને તેમજ અપહરણ કરીને પૈસા પડાવે છે.
• આતંકવાદથી પોતાના જીવ અને માલ-સામાન ગુમાવવાનો ડર હોવાથી તે વિસ્તારમાં વેપાર કે ઉત્પાદન માટે લોકો જવા તૈયાર થતા નથી.
• આતંકવાદી પ્રદેશના લોકો બીજા વિસ્તારમાં કામ માટે જાય છે, પરંતુ પૂરતું કામ ન મળવાને કારણે તેઓ નશીલા પદાર્થો વાપરે છે; ઘણીવાર ચોરી-લૂંટફાટ જેવી ખરાબ હરકતો કરે છે.
• આતંકવાદ સામે લોકોને સલામતી અને સુરક્ષા આપવા સરકારને કરોડો રૂપિયા વાપરવા પડે છે. તેના કારણે તે વિસ્તારમાં વિકાસના કાર્યો ઓછા થાય છે.
• સરકારે બનાવેલાં અનેક બાંધકામો જેવાં કે રસ્તા, પુલ, ડેમ, રેલવે, મોટી ઇમારતો વગેરેનો બોમ્બ વિસ્ફોટથી નાશ કે નુકસાન થવાથી કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન થાય છે. તે બાંધકામોને ફરીથી બનાવવા કે સુધારવામાં સરકારને કરોડો રૂપિયા વાપરવા પડે છે. તેના કારણે તે વિસ્તારની વિકાસ યોજનાઓ સમયસર પૂરી થઈ શકતી નથી કે નવી યોજનાઓ શરૂ કરી શકાતી નથી.
• આતંકવાદના કારણે દેશના અને રાજ્યના વાહનવ્યવહાર અને પર્યટન વ્યવસાયને આર્થિક નુકસાન થાય છે.
• આતંકવાદી હરકતોની ખરાબ અસર તે વિસ્તારના ઉદ્યોગ-ધંધા અને વાહનવ્યવહાર પર પડે છે. તેથી ત્યાં રોજિંદા જરૂરિયાતની વસ્તુઓની અછત થતા ભાવમાં વધારો જોવા મળે છે. લાંચરુશવત અને ભ્રષ્ટાચાર જેવી ખરાબ પ્રથાઓ ફેલાય છે.

In simple words: આતંકવાદથી વેપાર અને રોજગાર અટકે છે, લોકો સ્થળાંતર કરે છે. નશીલા પદાર્થોની તસ્કરીથી કાળું નાણું વધે છે. આતંકવાદીઓ ધનવાનો પાસેથી પૈસા પડાવે છે, અને ડરથી લોકો તે વિસ્તારોમાં કામ કરવા જતા નથી. સુરક્ષા પાછળ સરકારને કરોડો રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે, જેનાથી વિકાસના કામો અટકે છે. સરકારી બાંધકામોને નુકસાન થાય છે અને વાહનવ્યવહાર તથા પર્યટન ઉદ્યોગને પણ મોટું નુકસાન થાય છે.

Exam Tip: આતંકવાદની આર્થિક અસરો વર્ણવતી વખતે, વેપાર, રોજગાર, કાળું નાણું, સુરક્ષા ખર્ચ, માળખાકીય નુકસાન અને પર્યટન પર થતી અસરો પર ધ્યાન આપો.

 

3. નીચેના પ્રશ્નોના માગ્યા મુજબ ઉત્તર લખો:

 

Question 1. આતંકવાદ અને બળવાખોરી વચ્ચેનો તફાવત લખો.
Answer: આતંકવાદ અને બળવાખોરી વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત નીચે પ્રમાણે છે:

In simple words: આતંકવાદ એક વૈશ્વિક સમસ્યા છે અને તેનો વિસ્તાર મોટો હોય છે, જ્યારે બળવાખોરી એક રાષ્ટ્રની અંદરની સમસ્યા છે. આતંકવાદને સ્થાનિક સહકાર હંમેશા નથી મળતો, પણ બળવાખોરીને સ્થાનિક લોકોનો સહયોગ મળે છે. બંને વિકાસને રોકે છે અને સમાજમાં ડર ફેલાવે છે.

Exam Tip: આતંકવાદ અને બળવાખોરી વચ્ચેનો તફાવત લખતી વખતે, તેમની વ્યાખ્યા, ભૌગોલિક વ્યાપ, લક્ષ્યો અને સ્થાનિક સમર્થનના આધારે મુદ્દાઓ સ્પષ્ટ કરો.

 

Question 2. નક્સલવાદી આંદોલન વિશે નોંધ લખો.
Answer: નક્સલવાદી આંદોલન અંગેની મુખ્ય બાબતો નીચે પ્રમાણે છે:

• ચીનમાં માઓ-સે-તુંગના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલી સામ્યવાદી ક્રાંતિમાંથી પ્રેરણા લઈને ભારતમાં નક્સલવાદી ચળવળ શરૂ થઈ છે.
• આ ક્રાંતિકારી વિચારસરણીને નક્સલવાદ કહેવાય છે, કારણ કે તેની શરૂઆત પશ્ચિમ બંગાળના નક્સલબારી વિસ્તારમાંથી થઈ હતી.
• ઈ. સ. 1967માં પશ્ચિમ બંગાળમાં ચારુ મજમુદારના આગેવાનપદ હેઠળ નક્સલવાદી ચળવળ શરૂ થઈ હતી.
• ત્યારપછી આ આંદોલન ઓડિશા, આંધ્ર પ્રદેશ, કેરલ, ત્રિપુરા, છત્તીસગઢ, ઝારખંડ, મધ્ય પ્રદેશ વગેરે રાજ્યોના પહાડી અને જંગલ વિસ્તારોમાં ફેલાયું છે. હાલ ભારતના 13 રાજ્યો નક્સલવાદની અસર નીચે છે.
• નક્સલવાદી આંદોલનમાં પીપલ્સ વોર ગ્રૂપ (પી.ડબ્લ્યુ.જી.) અને માઓવાદી-સામ્યવાદી કેન્દ્ર (એમ.સી.સી.) જેવા બે મુખ્ય સંગઠનો છે.
• નક્સલવાદી બળવાખોરો ચોરી, અપહરણ, હિંસક હુમલાઓ, બોમ્બ વિસ્ફોટ જેવી હિંસક પ્રવૃત્તિઓ કરે છે.
• તેમની હરકતો ખાસ કરીને રાજ્ય સરકારોના શાસનતંત્ર સામે હોય છે.

In simple words: નક્સલવાદી આંદોલન ચીનની સામ્યવાદી ક્રાંતિથી પ્રેરિત છે, જે પશ્ચિમ બંગાળના નક્સલબારીથી શરૂ થયું હતું. ચારુ મજમુદારના નેતૃત્વ હેઠળ 1967માં શરૂ થયેલું આ આંદોલન હવે ભારતના ઘણા રાજ્યોના પહાડી અને જંગલ વિસ્તારોમાં ફેલાયું છે. આ સંગઠનો લૂંટફાટ, અપહરણ અને હિંસક હુમલાઓ જેવી પ્રવૃત્તિઓ કરે છે, જે મુખ્યત્વે રાજ્ય સરકારોની સામે હોય છે.

Exam Tip: નક્સલવાદી આંદોલન વિશે લખતી વખતે, તેનો ઉદ્ભવ, પ્રેરણા, મુખ્ય સંગઠનો અને પ્રવૃત્તિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

 

4. નીચેના દરેક પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર આપો:

 

Question 1. ભારતની સામાજિક સંરચના કઈ બાબત પર આધારિત છે?
(a) સાંપ્રદાયિકતા
(b) જ્ઞાતિવાદ
(c) ભાષાવાદ
(d) જૂથવાદ
Answer: (b) જ્ઞાતિવાદ
In simple words: ભારતનો સામાજિક ઢાંચો મુખ્યત્વે જ્ઞાતિ પ્રણાલી પર આધારિત છે, જે સમાજને જુદા જુદા જૂથોમાં વહેંચે છે.

Exam Tip: ભારતીય સમાજમાં સામાજિક સંરચનાના મૂળભૂત ઘટકોને સમજવાથી આવા પ્રશ્નોના ઉત્તર સરળતાથી આપી શકાય છે.

 

Question 2. અનુસૂચિત જાતિ નક્કી કરવા માટે કઈ બાબતને આધાર ગણવામાં આવે છે?
(a) અસ્પૃશ્યતા
(b) ધર્મ
(c) સંપ્રદાય
(d) None of the options
Answer: (a) અસ્પૃશ્યતા
In simple words: અનુસૂચિત જાતિને ઓળખવા માટે અસ્પૃશ્યતાને મુખ્ય આધાર તરીકે ગણવામાં આવે છે.

Exam Tip: અનુસૂચિત જાતિની વ્યાખ્યા અને તેમની ઓળખ માટેના માપદંડો વિશે સ્પષ્ટ સમજ રાખો.

 

Question 3. બંધારણના કયા આર્ટિકલ પ્રમાણે અસ્પૃશ્યતા નાબૂદ કરવામાં આવી છે?
(a) આર્ટિકલ 25
(b) આર્ટિકલ 29
(c) આર્ટિકલ 17
(d) આર્ટિકલ 46
Answer: (c) આર્ટિકલ 17
In simple words: ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ 17 મુજબ અસ્પૃશ્યતાને કાયદેસર રીતે નાબૂદ કરવામાં આવી છે, જેને કોઈપણ સ્વરૂપમાં પાળી શકાતી નથી.

Exam Tip: બંધારણના મૂળભૂત અધિકારો અને સંબંધિત અનુચ્છેદોને યાદ રાખો, ખાસ કરીને સામાજિક સમાનતા સાથે જોડાયેલા.

 

Question 4. નીચેનામાંથી કઈ સમસ્યા વૈશ્વિક છે?
(a) જ્ઞાતિવાદ
(b) સાંપ્રદાયિકતા
(c) ભાષાવાદ
(d) આતંકવાદ
Answer: (d) આતંકવાદ
In simple words: જ્ઞાતિવાદ, સાંપ્રદાયિકતા અને ભાષાવાદ સ્થાનિક કે રાષ્ટ્રીય સમસ્યાઓ છે, જ્યારે આતંકવાદ એ એક વૈશ્વિક સમસ્યા છે જે આખી દુનિયાને અસર કરે છે.

Exam Tip: વૈશ્વિક સમસ્યાઓ એવી હોય છે જે એકથી વધુ દેશો કે આખા વિશ્વને અસર કરે, જ્યારે સ્થાનિક સમસ્યાઓ કોઈ ચોક્કસ પ્રદેશ પૂરતી મર્યાદિત હોય છે.

 

Question 5. નીચે આપેલાં જોડકાં લક્ષમાં લઈ આપેલા વિકલ્પો પૈકી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:

(a) (1-a), (2-d), (3-c), (4-b)
(b) (1-c), (2-d), (3-a), (4-b)
(c) (1-c), (2-d), (3-b), (4-a)
(d) (1-c), (2-b), (3-d), (4-a)
Answer: (c) (1-c), (2-d), (3-b), (4-a)
In simple words: આ જોડકાંમાં, ત્રિપુરા એ એ.ટી.ટી.એફ. સાથે, મણિપુર એ કે.એન.એફ. સાથે, નાગાલેન્ડ એ એન.એસ.સી.એન. સાથે અને અસમ એ ઉલ્ફા સાથે સંબંધિત બળવાખોરી સંગઠનો ધરાવે છે. આ બધા ભારતના પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં સક્રિય સંગઠનો છે.

Exam Tip: મેળવવાની જોડીઓવાળા પ્રશ્નોમાં, દરેક વિકલ્પને કાળજીપૂર્વક ચકાસો અને પછી આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો સંયોજન પસંદ કરો.