GSEB Class 10 Gujarati Lekhan Kaushalya સંક્ષેપીકરણ Solutions

Std 10 Gujarati Lekhan Kaushalya Sankshepikaran Questions and Answers

Things to Keep in Mind While Summarizing:

1. Read the passage (prose segment) carefully.
2. While reading, you will understand that the given passage is an expansion of some feeling or idea. To express this emotion/idea –
   • Sometimes examples or poetic lines are given to make the idea clearer or to explain it logically.
   • Sometimes the expansion of word groups or compound words can harm the purity and strength of the language.
   • Sometimes a word, phrase, or sentence is repeated to emphasize the point.
   • Sometimes figures of speech are used to strengthen language expression.
3. When summarizing the passage (prose segment) –
   • Remove all the matters mentioned.
4. When removing all the matters mentioned in (a), (b), (c), (d), remember that the words should not become unclear, and the meaning or emotion should not be lost. You remove words while caring for the sense of the passage.
5. The summary should be of words, not of emotion or meaning. For example, if the entire passage has 120 characters, then summarizing 1/3 of it means creating a passage of about 40 characters (approximately).
6. Prepare a rough draft initially. Read it again. While reducing the words of the thought expansion in the original passage, ensure that no harm is done to the summary. Take that care.

Summarize Each of the Following Passages to Approximately One-Third of Its Length and Provide a Suitable Title:

Question 1. સ્ત્રી અને પુરુષ આ મુસાફરી જેવા જીવનમાં એકસાથે સુમેળ ન હોય, તો એ તાલબદ્ધ અને કર્ણપ્રિય હોતું નથી એમ પતિ અને પત્નીમાં સુમેળ ન હોય, તો જીવન સંવાદી હોતું નથી. બંનેની પાસે બંને જણાં વર્તન અને વ્યવહારની બાબતમાં તદ્દન ચોખાપણું ઇચ્છે છે; પરંતુ જો પતિ પત્નીને વફાદાર રહેવા તૈયાર ન હોય તો પત્ની પણ કંઈ પતિને વફાદાર રહેવા બંધાયેલી નથી. જગતનો નિયમ છે કે કોઈ વ્યક્તિ જે રીતે વર્તે એ જ રીતે તે જોઈને બીજી વ્યક્તિ પણ વર્તતી હોય છે. અલબત્ત, પતિ અને પત્ની પોતપોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે સ્વચ્છંદ આચરણ કરનારાં ન બને, પણ પોતાના પગ ઉપર જ ઊભાં રહેનારાં અને સામાના આચારવિચારને યોગ્ય આદરથી સ્વીકારનારા બને. આમ નથી થતું તેથી જ પતિ અને પત્નીના જીવનમાં નાની વાતોને બહુ મોટું રૂપ આપી મોટા ઝઘડા અને સંઘર્ષો થાય છે.
Answer: A harmonious life for a man and woman is like traveling together. If there's no understanding between a husband and wife, their life becomes disharmonious. Both partners expect complete sincerity in each other's conduct and behavior. If the husband is not ready to be faithful to his wife, the wife is not obligated to be faithful to him either. It's a universal rule that people tend to act the way they see others behaving. However, a husband and wife should not act selfishly according to their own desires. Instead, they should be independent and respectfully accept each other's thoughts and actions. If this doesn't happen, small matters often escalate into large disputes and conflicts in their lives.
In simple words: A good life needs both partners to be in harmony, showing honesty and respect. If there's no trust or mutual respect, small issues grow into big fights, making life difficult.

Exam Tip: When summarizing, focus on the core argument about mutual respect and conflict resolution in relationships. Ensure the title reflects this main idea.

Question 2. શિસ્તના બે પ્રકાર છે: સ્વયંશિસ્ત અને ફરજિયાત શિસ્ત, સોટી વાગે ચમચમ અને વિદ્યા આવે ધમધમ’ એ નિયમ મુજબ વિદ્યાર્થીઓ પર ફરજિયાત શિસ્ત લાદવામાં આવે છે; પરંતુ આજના જમાનામાં આવી શિસ્ત કારગત નીવડી શકે તેમ નથી. સ્વયંશિસ્ત કે સ્વૈચ્છિક શિસ્તના વાતાવરણમાં જ બાળકોનો સાચો વિકાસ થઈ શકે છે. ફરજિયાત પળાવવામાં આવતી શિસ્તમાં ભય હોય છે. સ્વયંશિસ્તમાં ભયને કોઈ સ્થાન હોતું નથી. વ્યક્તિઓ જાતે જ સમજી-વિચારીને શિસ્તનું પાલન કરે છે. આપણામાં સ્વયંશિસ્તની ભાવના કેળવાયેલી હશે તો અમેરિકા અને ઇંગ્લેન્ડની જેમ આપણા દેશની પણ પ્રગતિ થઈ શકશે. શિસ્તના અભાવે અનેક સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની અનિયમિતતા, ઘોંઘાટ, માલ-મિલકતનું નુકસાન, હડતાલ, મારામારી વગેરે ગેરશિસ્તનાં જ પરિણામ છે. શિસ્તને સવ્યવહાર સાથે ગાઢ સંબંધ છે. જ્યાં વિનય, વિવેક અને જવાબદારીની ભાવના હોય છે ત્યાં શિસ્ત જળવાય છે અને વાતાવરણ સુખદ બને છે.
Answer: There are two types of discipline: self-discipline and enforced discipline. The rule 'spank them to learn' often applies enforced discipline to students. However, this type of discipline isn't effective in modern times. Children's true growth can only happen in an environment of self-discipline or voluntary discipline. Enforced discipline includes fear, but self-discipline doesn't allow any room for fear. Individuals obey discipline willingly and thoughtfully. If we develop a sense of self-discipline, our country can progress like America and England. A lack of discipline causes many problems. Irregularity among students in schools, noise, damage to property, strikes, and fights are all results of indiscipline. Discipline is closely linked to good behavior. Where courtesy, discretion, and a sense of responsibility exist, discipline is maintained, and the atmosphere becomes pleasant.
The true reason for development is voluntary discipline. Discipline has two types: self-discipline and enforced discipline. Children's true progress can happen only in an atmosphere of self-discipline or voluntary discipline.
In simple words: There are two kinds of discipline: self-discipline, where you choose to follow rules, and forced discipline. Forcing rules with fear isn't good. Real growth comes from choosing to be disciplined. This also helps a country develop and keeps things peaceful.

Exam Tip: Clearly distinguish between self-discipline and enforced discipline, explaining the benefits of the former and the drawbacks of the latter. Mention real-world consequences of indiscipline.

Question 3. પશ્ચાત્તાપ એ એક કીમતી ધર્માનુભવ છે. જે વાસણ માટી કે રાખથી સાફ થતાં નથી તે જેમ તેજાબથી સાફ થાય છે ને કાટ બધો ઓગાળી કે બળી જઈ વાસણ ચળકવા માંડે છે, તેવી જ રીતે ધર્મજીવન પર બાઝેલી કેટલયે શિથિલતા પશ્ચાત્તાપથી દૂર થઈ જાય છે અને માણસ એકાએક પલટો ખાય છે. ખરેખર પશ્ચાત્તાપની અસર તેજાબથી ઓછી નથી હોતી. સૃષ્ટિ માટે ને એમાંય માનવજીવન માટે ઈશ્વરની યોજના છે મંગળ ને પવિત્ર. એમાં ભંગાણ પાડી શકે માનવીની મૂર્ખાઈથી, પણ એ ભંગાણ પાછું સંધાય છે. માનવીના પશ્ચાત્તાપથી ને ઈશ્વરની અનહદ કૃપાથી. આખરે એની એ દિવ્ય યોજના આગળ ચાલવાની જ. – કાકા કાલેલકર
Answer:**The Acidic Effect of Remorse** Remorse is a valuable spiritual experience. Just as vessels that cannot be cleaned with mud or ash become shiny when cleaned with acid, dissolving or burning away all rust, so too does remorse remove much of the laxity that accumulates on spiritual life, causing a person to suddenly transform. Indeed, the effect of remorse is no less than that of acid. God’s plan for creation, and especially for human life, is benevolent and sacred. This plan can be broken by human foolishness, but that breach can be mended again through human remorse and God's boundless grace. Ultimately, His divine plan will continue to unfold.
In simple words: Feeling sorry for your mistakes is a precious spiritual experience. It cleanses your soul like acid cleans rust from metal. While human errors can disrupt God's good plan, sincere remorse and divine grace help fix things, allowing God's beautiful design to proceed.

Exam Tip: Use the analogy provided in the text (acid cleaning rust) to explain the power of remorse. Emphasize how remorse helps align human actions with divine plans.

Question 4. યુવાન માણસમાં ઘણીવાર ગમી જાય તો કહી દેવાની ટેવ હોય છે, જેથી કરી લુચ્ચાઈમાં પાકા થયેલા માણસોનો તેઓ બિચારા ભોગ થઈ પડે છે. કોઈ લુચ્ચો માણસ તેમને કહેશે કે હું તમારો મિત્ર છું તો ખરે જ તેને ખરો મિત્ર ગણે અને ક્ષણિક મિત્રતાના વચનથી તેમાં વગર વિચારે બેહદ વિશ્વાસ રાખે. તેથી પોતાને હંમેશાં નુકસાન થાય; એટલું જ નહિ પણ ઘણી વખત વિનાશકારક પરિણામ નીપજે. આથી મોઢે બોલીને દર્શાવેલી મિત્રતાથી સાવધ રહેવું. તેના મિત્ર આવે ત્યારે તેમને ઘણી સલુકાઈથી મળવું, પણ તેમના બોલવામાં કાંઈ ભરોસો રાખવો નહિ. પહેલી જ મુલાકાતમાં અથવા થોડીક ઓળખાણમાં લોકો મિત્ર થઈ જાય છે એવું કદી ધારતા નહિ. ખરી મિત્રતા તો હળવે હળવે થાય છે અને અન્યોન્યના ગુણનું જ્ઞાન થયા વગર તે મિત્રતા વૃદ્ધિ પામીને કદી પક્વ થતી નથી.
Answer:**Detecting True Friendship** Many naive young people immediately believe someone who says, "I am your friend," thus becoming victims of cunning individuals. If a trickster tells them he is their friend, they truly consider him a friend and place immense trust in his fleeting promises of friendship without thinking. This always causes them harm; not only that, but it often leads to destructive outcomes. Therefore, one should be careful with friendships expressed merely through words. When such friends arrive, one should treat them with much courtesy, but never trust their words. Never assume that people become friends after just one meeting or a brief acquaintance. True friendship grows slowly, and it never becomes mature without mutual understanding of each other's qualities.
In simple words: Young people often trust easily, making them easy targets for tricksters. True friendship develops over time, with a deep understanding of each other's qualities, not just from quick promises or first meetings. Be cautious about friendships that are only spoken and not proven.

Exam Tip: Focus on the theme of true friendship vs. superficial acquaintance. Highlight the importance of cautious trust and gradual understanding for lasting relationships.

Question 5. “પુસ્તક આધુનિક માનવીને આનંદ આપનાર સૌથી અને સૌથી શિષ્ટ સાધન છે. તેનો આનંદ અનેરો હોય છે. પુસ્તકની પ્રશસ્તિ કરીએ એટલી ઓછી. માણસને એની સાથે એવી મહોબત છે કે પુસ્તક સાથે તે હસે છે, રડે છે, ઉદાસ થઈ જાય છે, આનંદ પામે છે. પુસ્તકની હાજરીમાં પોતાની જાત સાથે વાતો કરવા લાગે છે અને પોતાની જાતને ક્યારેક તો માત્ર પુસ્તક પાસે જ ખુલ્લી કરે છે. પુસ્તક માનવીને માટે દિલોજાન દોસ્ત છે. પુસ્તક એક વિસ્મયકારક વસ્તુ છે. તેને ભૌતિક શરીર હોય છે અને તેને આત્મા પણ હોય છે. વિચારો, લાગણીઓ, ધબકાર, જ્ઞાન, માહિતી કંઈ કેટલુંય સંયોજિત થઈને તેમાંથી પુસ્તક બને છે. તેની સાથે તમે વાતો કરી શકો છો, સફર કરી શકો છો. ? પુસ્તક એક જાદુઈ દીવો છે. દીવાની પાસે એકલા બેઠા હોઈએ અને સાથે પુસ્તક હોય એના જેવો આનંદ દુનિયામાં એકે નથી. – મોહમ્મદ માંકડ
Answer:**A Book: A Magical Lamp** A book is the most sophisticated and joyous tool for modern humans. Its delight is unique, and its praise is never enough. People have such an affection for books that they laugh, cry, become sad, and feel happy with them. In the presence of a book, one starts talking to oneself and sometimes reveals their true self only to the book. A book is a heartfelt friend to humanity. A book is a marvelous thing; it has a physical body and also a soul. Thoughts, feelings, beats, knowledge, and information combine to form a book. You can talk to it, travel with it. There is no joy in the world like sitting alone by a lamp with a book.
A book, like a lamp, spreads the light of knowledge and gives joy.
In simple words: Books are wonderful tools that bring joy and wisdom. People can feel every emotion with a book, and it acts like a true friend. Books combine ideas, feelings, and knowledge. Reading a book quietly brings a unique kind of happiness and understanding.

Exam Tip: When explaining the importance of books, emphasize their role as companions, sources of emotional connection, and knowledge. Use metaphors like "magical lamp" to convey their value.

Question 6. “લોકો મારું કામ જુએ કે ન જુએ, તેની કદર કરે કે ન કરે, મને શાબાશી આપે કે ન આપે, તોયે હું સંપૂર્ણ નિષ્ઠાથી અને મારી શક્તિના ઉચ્ચતમ ધોરણ મુજબ મારું એ કામ કરતો રહીશ. પરીક્ષા હોય કે ન હોય તો હું સરખી રીતે વાંચીશ, કસોટીના ગુણ છેલ્લા પરિણામ માટે ગણાય કે ન ગણાય તોયે હું તે સરખી કાળજીથી લખીશ; ક્રિકેટમૅચ ટ્રૉફી માટેની હોય કે ખાલી "મૈત્રીરમત' હોય તોયે હું સરખા ઉત્સાહથી રમીશ. સ્થળ વળતરની આશા નહિ, પણ મારા લાયક કામ કર્યાનો આત્મસંતોષ એ મારું પ્રેરકબળ હશે. મનના આ વલણને કલાકારો “કલા ખાતર કલા' કહે છે. પણ છે તો જુદી જુદી પરિભાષામાં એક જ સિદ્ધાંતના ભાષાંતર. કામને અર્થે જ કરેલું ઉત્તમ કોટિનું કામ. પૂજામાં દેવમૂર્તિને ચોખા ચડાવાય છે. ચોખાના દાણા અક્ષત હોવા ઘટે. એ સારા દાણા ભેગો એક તૂટેલો હોય તો “ચાલશે' એમ માને તે સાચો પૂજારી નથી.” – ફાધર વાલેસ
Answer:**A True Devotee of Life** Whether people see my work or not, appreciate it or not, or praise me or not, I will continue to do my work with full dedication and to the highest standard of my ability. Whether there is an exam or not, I will study properly. Whether test scores count towards the final result or not, I will write with the same care. Whether a cricket match is for a trophy or just a "friendly game," I will play with the same enthusiasm. The expectation of reward will not be my motivation; rather, the self-satisfaction of having done my deserving work will be my driving force. Artists call this attitude "art for art's sake." But in different terms, it's just a translation of a single principle: doing excellent quality work for the sake of the work itself. In worship, whole grains of rice are offered to the idol. These grains should be unbroken. One who thinks "it will do" if there's a broken grain among the good ones is not a true worshipper.
I will keep doing my work with full effort and complete dedication, without hoping for praise or recognition. Whether it's an exam or a cricket match result, my spirited involvement is important to me. This is because my motivation is self-satisfaction, not reward.
In simple words: Do your work with full effort and honesty, no matter if people see it or praise you. The real reward is the feeling of having done a good job, not what others think or what you get from it. This is like "art for art's sake," doing something well just for the sake of doing it.

Exam Tip: Emphasize the concept of 'duty for duty's sake' or 'work for work's sake'. Explain that intrinsic motivation and integrity in action are more important than external rewards or recognition.

Question 7. સમગ્ર વિશ્વને સંસ્કૃતિ અને સભ્યતાથી ચકિત કરી દેનારા ભારતદેશમાં આજે એકવીસમી સદીમાં પણ સ્ત્રીઓની હાલત દયનીય છે. વિજ્ઞાન આદિ ક્ષેત્રોમાં સ્વાવલંબી બન્યા છતાં સ્ત્રી-સ્વાતંત્ર્યની બાબતમાં હજી ઘણા પછાત છીએ. રાજા રામમોહન રાય, પૂ. બાપુ, મહર્ષિ કર્વે, રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા મહાન પુરુષોએ નારી-સ્વાતંત્ર્યની ઝુંબેશમાં અને સ્ત્રી-શિક્ષણમાં પોતાનો અમૂલ્ય ફાળો આપ્યો, પરિણામે સ્ત્રી આગળ આવી. આઝાદ દેખાઈ પણ બની શકી નહિ. આજે જાહેર ક્ષેત્રમાં ભારતીય નારી સ્વ-બળે પુરુષ સમોવડી' હોવાનો દાવો કરે છે પણ હાલત તો “આગ નીચે જલે છે અંગારા' જેવી છે. સ્ત્રીની મનોદશા હજુ પણ દયનીય રહી છે. પુરુષની સફળતા પાછળ સ્ત્રીનો હાથ તેને પસંદ છે, પણ સ્ત્રીને આઝાદી આપવાની વાત આવે ત્યારે તે બે-ઘડી વિચારમાં પડી જાય છે. નારી તું નારાયણી'નો આદર્શ છે, પણ વ્યવહાર નથી. શિક્ષિત અને સામાજિક – વ્યાવસાયિક મોભાવાળી સ્ત્રી પણ ઘરમાં પતિના હુકમ તળે દબાયેલી રહે છે. નવા જમાનામાં ગર્ભ-પરીક્ષણ બાદ સ્ત્રી-ભૂણની હત્યા કરાય છે. આધુનિક નારીએ હર સંજોગમાં પુરુષની નજરથી બચતા રહેવાની કોશિશ કરવી પડે છે. આઝાદ ભારતમાં સ્ત્રીની સુરક્ષા છીનવાઈ ગઈ છે. તેને છાના ખૂણે ડૂસકાં જ સાથ આપે છે. નારી સ્વતંત્ર બને એ સમાજ ઇચ્છતો નથી.
Answer:**An Insecure Woman** In India, a country that has astonished the whole world with its culture and civilization, the condition of women is still pathetic in the twenty-first century. Even after becoming self-reliant in fields like science, we are still very backward in terms of women's freedom. Great men like Raja Rammohan Roy, Mahatma Gandhi, Maharshi Karve, and Rabindranath Tagore made invaluable contributions to the women's liberation movement and women's education, as a result, women progressed. However, they could not become truly free. Today, the Indian woman in the public sphere claims to be "equal to men" by her own strength, but her situation is like "embers burning under ashes." The psychological state of women remains pitiable. Men like the idea of women supporting their success, but when it comes to granting women freedom, they hesitate for a moment. "Nari tu Narayani" (woman is divine) is an ideal, but not a reality. Even educated women with social and professional standing remain oppressed under their husband's orders at home. In modern times, after fetal sex determination, female fetuses are aborted. Modern women have to try to escape male gaze in every situation. In independent India, women's safety has been snatched away. Only quiet sobs accompany them in hidden corners. Society does not want women to be independent.
In India, a country praised for its culture, the state of women remains concerning even today. Despite achievements in science, we lag in female freedom. While great leaders helped women advance, true independence isn't yet achieved. Even educated women are often oppressed at home. Female infanticide is a new issue, and women's safety is still not guaranteed. Society often does not desire women's independence.
In simple words: Despite India's progress, women still face many struggles, even educated ones. They're often not truly free and still experience oppression and insecurity, as society sometimes resists their independence.

Exam Tip: When discussing women's status, highlight the contradiction between cultural ideals and practical realities. Mention specific issues like oppression, lack of safety, and resistance to independence, along with contributions of reformers.

Question 8. આપણા જીવનમાંથી માવજતની માત્રા ઘટતી જાય છે, અને તૈયાર માલ ઓછી મહેનતે મેળવવાની તાલાવેલી વધતી જાય છે. આજ સુધી કોઈ માએ પોતાના દીકરાને વર્ષગાંઠે હોટલમાં જમાડ્યો સાંભળ્યો છે? કોઈ સમાજમાં આયા વડે સારાં છોકરાં તૈયાર થયાં છે? કોઈ હૉટલની રસોઈમાં માની રસોઈનો હૂંફાળો સ્વાદ મળ્યો છે? એમાં ફરક છે માવજતનો. આ જમાનામાં જ્યારે લોકોને ઓછી મહેનતે વધુ પ્રમાણમાં તૈયાર વસ્તુની પ્રાપ્તિ માટે ધસતા જોઉં છું ત્યારે લાગે છે કે જાણેઅજાણે પણ લોકોમાં “માવજત’ ભુલાતી જાય છે. માવજત કરનારામાં પ્રમાણભાન, ધીરજ, હળવે હાથે કામ કરવાની આવડત, ક્ષમતા, સહનશક્તિ અને સ્નેહ હોવાં જોઈએ. કોઈ પણ ગરીબ માએ જહેમત ઉઠાવી ઉછેરીને ખૂબ ભણાવેલા મોટા દાક્તર દીકરાની પાછળ માવજતનો મંતર છે. કોઈ પણ સફળ દાક્તરની સફળતા પાછળ માવજતનો ટહુકો છે. કોઈ સફળ પ્રોફેસરના સુંદર વ્યાખ્યાનની છટા પાછળ માવજતનો ધ્વનિ છે. માવજતનો મંતર આ જમાનામાં સૌએ વાગોળવા જેવો, આચરવા જેવો છે. માવજત જીવન અજવાળશે.
Answer:**The Glory of Care** The amount of care in our lives is decreasing, and the desire to obtain ready-made goods with less effort is increasing. Has anyone ever heard of a mother feeding her son in a hotel for his birthday? Have good children ever been raised by nannies in any society? Has anyone found the warm taste of a mother's cooking in a hotel kitchen? The difference lies in care. In this era, when I see people rushing to get more ready-made things with less effort, it seems that people are, knowingly or unknowingly, forgetting "care." Those who provide care should possess a sense of proportion, patience, the skill to work gently, capability, endurance, and affection. Behind a great doctor, educated through the hard work of any poor mother, lies the magic of her care. Behind the success of any successful doctor is the echo of care. Behind the elegance of any successful professor's beautiful lecture is the resonance of care. The mantra of care is worth contemplating and practicing for everyone in this era. Care will illuminate life.
The importance of care in our lives is diminishing due to the rush for readily available things with minimal effort. A mother's special care in raising her child or cooking cannot be matched by a nanny or a hotel chef. The success of doctors or professors often stems from their mothers' dedicated care. People providing care need qualities like patience, skill, and affection. Embracing this care can truly brighten our lives.
In simple words: We're losing the art of caring, always wanting quick results. True care, like a mother's love in raising a child or cooking, is unique and can't be replaced by quick fixes. Success often comes from thoughtful care, and if we all practice it, life will improve.

Exam Tip: Emphasize the value of genuine care and effort in all aspects of life, contrasting it with the modern inclination towards shortcuts and instant gratification. Provide examples from parenting and professional success.

Question 9. “મનુષ્યમાત્રનો પોતાના પડોશી પ્રત્યે પહેલો ધર્મ છે. એમાં પરદેશીનો દ્વેષ નથી અથવા સ્વદેશીનો પક્ષપાત નથી. શરીરધારીની સેવા કરવાની શક્તિને મર્યાદા છે. એ પોતાના પડોશીને મુશ્કેલીથી પહોંચી શકે છે. પોતાના પડોશી પ્રત્યેનો ધર્મ સહુ બરાબર પાળે તો જગતમાં કોઈ મદદ વિના દુઃખી ન થાય. પડોશીની સેવા કરનાર આખા જગતની સેવા કરે છે એમ કહી શકાય. પડોશી પ્રત્યેના ધર્મનું પાલન એટલે જગત પ્રત્યેના ધર્મનું પાલન. જગતની સેવા બીજી રીતે અશક્ય છે, જે પડોશીને તરછોડે છે ને પોતાના શોખને પૂરે છે તે સ્વેચ્છાચારી ૩ છે, સ્વચ્છંદી છે; તે કેવળ પોતાના માટે જ જીવે છે. જેને મન આખું જગત કુટુંબ છે તેનામાં બધાની સેવા કરવાની શક્તિ હોવી જોઈએ. જગતની સેવા પડોશીની સેવા વડે જ થઈ શકે.” – ગાંધીજી
Answer:**The Duty Towards Neighbors** The first duty of every human being is towards their neighbor. This doesn't involve hatred for foreigners or bias towards one's own country. The ability to serve others is limited by the physical body. One can easily reach their neighbor in times of difficulty. If everyone properly fulfills their duty towards their neighbors, no one in the world would suffer without help. It can be said that serving a neighbor is serving the entire world. Fulfilling one's duty towards neighbors means fulfilling one's duty towards the world. Serving the world is impossible in any other way. One who neglects their neighbor and fulfills only their own desires is arbitrary and self-indulgent; they live only for themselves. One who considers the entire world as their family should have the capacity to serve everyone. Service to the world can only happen through service to one's neighbors.
Serving one's neighbor is the primary duty of every person. Serving neighbors means serving the whole world. It's impossible to serve the world in any other way. One who ignores their neighbors and only satisfies their own desires is selfish and lives solely for themselves. If you consider the whole world as your family, you should strive to serve everyone. World service truly starts with neighborly service.
In simple words: Mahatma Gandhi taught that helping your neighbor is your first duty, and it's like helping the whole world. If you only care about yourself and ignore those nearby, you're living only for yourself. Helping people close to you is how you begin to help everyone.

Exam Tip: Highlight Gandhiji's philosophy of 'neighborly duty as world service'. Explain how local action (helping neighbors) contributes to global well-being, emphasizing the interconnectedness of humanity.

Question 10. કેટલીક વાર એવું બને કે સાચા દિલની પ્રાર્થનાનો ઉત્તર ન મળે. એવું બને ત્યારે નિરાશ ન થવું. શ્રદ્ધા ગુમાવવી નહિ. માનવું કે આપણી શ્રદ્ધાની કસોટી થઈ રહી છે. ભગવાન આપણા હૃદયને વધારે વિશુદ્ધ કરી રહ્યા હોય તેમાં વિલંબ તો થાય જ ને? એવી સમજ નહિ રાખી હોય તો અધીર બનીને ભગવાન વિષે અભાવ જાગશે. ઊંચા માર્ગ પરથી સરી જવાશે. નિશ્ચય પીગળી જશે. માટે ધેર્ય તો રાખવું જ પડે. કેટલીક વાર કડક પરીક્ષા થાય છે. ત્યારે એમ ન સમજવું કે પરમેશ્વરનું કાળજું કઠણ થઈ ગયું છે. એમનાથી આપણી પ્રાર્થના સંભળાતી નથી. પ્રાર્થનાનો ઉત્તર ન મળે કે મોડો મળે એમાં અજંપો શો? ભગવાન ફળ આપે ત્યારે એમનો આભાર માનવો એટલું તો સૌ કોઈ કરી શકે. પરંતુ એમને કરેલી પ્રાર્થના નિષ્ફળ જાય ત્યારે એમને કે પોતાના ભાગ્યને દોષ ન દેતાં ધીરજ રાખે તેવા સાધકો જ આગળ વધી શકે છે. – સ્વામી શિવાનંદજી
Answer:**The Power of Patience** Sometimes it happens that a heartfelt prayer goes unanswered. When this occurs, one should not despair. Do not lose faith. Believe that your faith is being tested. If God is purifying our hearts, wouldn't there be a delay? If one doesn't have this understanding, impatience will lead to a lack of devotion towards God. One will stray from the higher path. Resolve will melt away. Therefore, patience is essential. Sometimes there are tough tests. At such times, one should not think that God's heart has become hard or that He does not hear our prayers. What is the point of restlessness if prayer is not answered or is answered late? Everyone can thank God when He grants results. But only those seekers who remain patient when their prayers seem to fail, without blaming God or their fate, can truly progress.
When a heartfelt prayer doesn't get answered, we should not lose hope. We must believe that our faith is being tested and that God is purifying our hearts, which can naturally take some time. If we don't understand this, impatience can turn us away from God and weaken our resolve. Patience is vital during tough times. It's wrong to think God is harsh or not listening if prayers aren't answered quickly. While everyone can thank God for fulfilling desires, true spiritual growth comes to those who remain patient when prayers seem to fail, without blaming God or their fate.
In simple words: If your prayers aren't answered right away, don't lose hope or faith. It might be a test or a time when God is helping you grow. Being patient is key; don't blame God or fate. True progress comes to those who wait patiently, no matter what.

Exam Tip: Stress the importance of faith and patience in the face of unanswered prayers. Explain that delays may be part of a divine plan for spiritual growth, and blaming higher powers or fate hinders progress.