CBSE Class 6 Sanskrit Worksheet Set 18

I अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्प्रश्नान् उत्तरत

अधुना व्यायाम-शिक्षकः आसने तिष्ठति। सः छात्रेभ्यः पादकन्दुक-खेलस्य नियमान् कथयति। शिक्षके छात्राणां पूर्णः विश्वासः अस्ति। छात्रेषु च शिक्षकानां स्नेहः भवति। एकपदेन उत्तरत -

Question 1. सः कस्य खेलस्य नियमान् कथयति ?
Answer: पादकन्दुक-खेलस्य
In simple words: He is telling the rules of football (पादकन्दुक-खेल).

Exam Tip: Identify the genitive (षष्ठी विभक्ति) word modifying खेलस्य in the passage: 'पादकन्दुक-खेलस्य'.

Question 2. छात्राणां विश्वासः कस्मिन् अस्ति ?
Answer: शिक्षके
In simple words: The students have faith in the teacher.

Exam Tip: Look for the words 'छात्राणां विश्वासः' in the passage and find the locative form associated with it.

Question 3. व्यायाम-शिक्षकः छात्रेभ्यः किं कथयति ?
Answer: व्यायाम-शिक्षकः छात्रेभ्यः पादकन्दुक-खेलस्य नियमान् कथयति।
In simple words: The physical education teacher tells the students the rules of the football game.

Exam Tip: For 'एकवाक्येन उत्तरत', write the complete sentence from the passage containing the question keywords.

Question 4. 'छात्र' इति पदस्य षष्ठी विभक्ति रूपाणि लिखत -
Answer:
एकवचनम् - छात्रस्य
द्विवचनम् - छात्रयोः
बहुवचनम् - छात्राणाम्
In simple words: Write the genitive case (षष्ठी विभक्ति) forms for the masculine noun 'छात्र' in all three numbers.

Exam Tip: Memorize standard अकारान्त पुल्लिंग declensions like रामस्य, रामयोः, रामाणाम्.

Question 5. 'शिक्षकानां' इत्यत्र का विभक्तिः?
Answer: षष्ठी विभक्तिः, बहुवचनम्
In simple words: The word 'शिक्षकानां' is in Genitive case, Plural number.

Exam Tip: Words ending in -ानाम् or -णाम् in masculine/neuter plural typically denote the genitive plural form.

II अधोदत्तस्य शब्दस्य रूपणि लिखत -

वृक्षः

Question 6. वृक्ष शब्दस्य सर्वाणि रूपाणि लिखत।
Answer:
प्रथमा - वृक्षः, वृक्षौ, वृक्षाः
द्वितीया - वृक्षम्, वृक्षौ, वृक्षान्
तृतीया - वृक्षेण, वृक्षाभ्याम्, वृक्षैः
चतुर्थी - वृक्षाय, वृक्षाभ्याम्, वृक्षेभ्यः
पञ्चमी - वृक्षात्, वृक्षाभ्याम्, वृक्षेभ्यः
षष्ठी - वृक्षस्य, वृक्षयोः, वृक्षाणाम्
सप्तमी - वृक्षे, वृक्षयोः, वृक्षेु
सम्बोधनम् - हे वृक्ष, हे वृक्षौ, हे वृक्षाः
In simple words: Complete declension table for the masculine noun 'वृक्ष' across all cases and numbers.

Exam Tip: Practice standard अकारान्त पुल्लिंग शब्दरूप (like बालक or राम) to write all cases accurately.

III अधोदत्तस्य शब्दस्य रूपाणि लिखत कन्या

Question 7. कन्या शब्दस्य सर्वाणि रूपाणि लिखत।
Answer:
प्रथमा - कन्या, कन्ये, कन्याः
द्वितीया - कन्याम्, कन्ये, कन्याः
तृतीया - कन्यया, कन्याभ्याम्, कन्याभिः
चतुर्थी - कन्यायै, कन्याभ्याम्, कन्याभ्यः
पञ्चमी - कन्यायाः, कन्याभ्याम्, कन्याभ्यः
षष्ठी - कन्यायाः, कन्ययोः, कन्यानाम्
सप्तमी - कन्यायाम्, कन्ययोः, कन्यासु
सम्बोधनम् - हे कन्ये, हे कन्ये, हे कन्याः
In simple words: Complete declension table for the feminine noun 'कन्या' across all cases and numbers.

Exam Tip: Practice standard आकारांत स्त्रीलिंग शब्दरूप (like लता or बालिका) for accurate spelling and endings.