CBSE Class 5 Sanskrit Worksheet Set 03

Official Class 5 Languages Worksheets: Sanskrit

Access comprehensive chapter-wise worksheets for Sanskrit using the CBSE Class 5 Sanskrit Worksheet Set 03. Designed to align with the 2026-27 academic syllabus for Class 5 Languages, these printable practice sets help students reinforce key concepts and improve their overall exam readiness.

Solved Practice Worksheets for Languages

Navigate directly to the solved Languages worksheets using the digital viewer below. Each practice set includes detailed step-by-step solutions, allowing students to instantly cross-check their work and identify areas requiring further revision.

पठित-अवबोधनम्

प्रश्न 1. नीचे लिखे गद्यांश को पढ़कर पूछे गये प्रश्नों के उत्तर लिखें -
एषः मम विद्यालयः अस्ति। मम विद्यालयस्य भवनं सुन्दरम् अस्ति। अद्य मम विद्यालये संस्कृतस्य चित्रप्रदर्शनी अस्ति। सर्वासु कक्षासु अनेकानि चित्राणि संति।

प्रश्नाः -
I. एक शब्य में उत्तर लिखें -
(i) कस्य चित्रप्रदर्शनी अस्ति?
(ii) किम् सुन्दरम् अस्ति?
Answer:
(i) विद्यालयस्य
(ii) विद्यालयस्य भवनम्
In simple words: विद्यालय में चित्र प्रदर्शनी है और विद्यालय का भवन सुंदर है।

Exam Tip: गद्यांश से सीधे एक शब्द वाले उत्तर छाँटकर लिखें।

 

II. एक वाक्य में उत्तर लिखें -
अनेकानि चित्राणि कुत्र संति?
Answer:
सर्वासु कक्षासु अनेकानि चित्राणि संति।
In simple words: सभी कक्षाओं में अनेक चित्र हैं।

Exam Tip: पूर्ण वाक्य में उत्तर लिखते समय 'कुत्र' के स्थान पर सही स्थान (सर्वासु कक्षासु) का प्रयोग करें।

 

III. उचित उत्तर चुन कर लिखें -
(i) चित्रप्रदर्शनी कदा अस्ति?
(अ) एषः (ब) अस्ति (स) अद्य (द) मम
(ii) 'संस्कृतस्य' इति पदे का विभक्ति?
(अ) पञ्चमी (ब) द्वितीया (स) तृतीया (द) चतुर्थी
Answer:
(i) (स) अद्य
(ii) (ब) द्वितीया (या षष्ठी विभक्ति, यहाँ विकल्प अनुसार पञ्चमी/द्वितीया/तृतीया/चतुर्थी में से व्याकरणिक रूप से सम्बन्ध दर्शाने हेतु षष्ठी होती है, किन्तु प्राथमिक स्तर के अनुसार विकल्प देखें)
In simple words: प्रदर्शनी आज है और संस्कृतस्य में विभक्ति पहचानी गई है।

Exam Tip: विकल्पों को ध्यानपूर्वक पढ़कर सही विकल्प चुनें।

 

प्रश्न 2. नीचे लिखे गद्यांश को पढ़कर पूछे गये प्रश्नों के उत्तर लिखें -
मह्यम् श्रवणशक्तिम् प्रयच्छ।
हितवचनानाम् श्रवणम् करिष्यामि।।

प्रश्नाः -
I. एक शब्य में उत्तर लिखें -
(i) मह्यम् किम् प्रयच्छ?
(ii) किम् करिष्यामि?
Answer:
(i) श्रवणशक्तिम्
(ii) श्रवणम्
In simple words: श्रवणशक्ति प्रदान करने की प्रार्थना की गई है।

Exam Tip: श्लोक या गद्यांश की पंक्ति से उचित शब्द चुनें।

 

II. एक वाक्य में उत्तर लिखें -
केषाम् श्रवणम् करिष्यामि?
Answer:
हितवचनानाम् श्रवणम् करिष्यामि।
In simple words: मैं हितवचनों का श्रवण करूँगा।

Exam Tip: 'केषाम्' के स्थान पर 'हितवचनानाम्' लिखकर वाक्य पूरा करें।

 

III. उचित उत्तर चुन कर लिखें -
(i) श्रवणम् पदे किम् वचनम्?
(अ) एकवचनम् (ब) द्विवचनम् (स) बहुवचनम् (द) सर्ववचनम्
(ii) 'हितवचनानाम्' इति पदे का विभक्ति?
(अ) प्रथमा (ब) चतुर्थी (स) तृतीया (द) पञ्चमी
Answer:
(i) (अ) एकवचनम्
(ii) (स) तृतीया / षष्ठी (यहाँ विकल्पों के अनुसार षष्ठी नहीं है, अतः मूल रूप समझें)
In simple words: शब्दों के वचन और विभक्ति पहचानी गई हैं।

Exam Tip: शब्दरूपों का अभ्यास करें।

 

प्रश्न 3. नीचे लिखे वाक्यों को पढ़कर पूछे गये प्रश्नों के उत्तर लिखें -
दीपाली मध्याह्ने तरबूजम् खादति। अहम् मध्याह्ने नारियलजलम् पिबामि। वयं सर्वे सायंकाले रसं पिबामः। सुखिनः वसामः।

प्रश्नाः -
I. एक शब्य में उत्तर लिखें -
(i) दीपाली कदा तरबूजम् खादति?
(ii) अहम् मध्याह्ने किम् पिबामि?
Answer:
(i) मध्याह्ने
(ii) नारियलजलम्
In simple words: दीपाली दोपहर में तरबूज खाती है और मैं नारियल पानी पीता हूँ।

Exam Tip: 'कदा' का उत्तर समय या काल (मध्याह्ने) होता है।

 

II. एक वाक्य में उत्तर लिखें -
के रसं पिबामः?
Answer:
वयं सर्वे सायंकाले रसं पिबामः।
In simple words: हम सब शाम को रस पीते हैं।

Exam Tip: वाक्य रचना गद्यांश के अनुसार ही करें।

 

III. उचित उत्तर चुन कर लिखें -
(i) दीपाली पदे किम् लिङ्गम्?
(अ) पुँल्लिङ्गम् (ब) स्त्रीलिङ्गम् (स) नपुंसकलिङ्गम् (द) पुर्लिङ्गम्
(ii) 'अहम्' इति पदे किम् पुरुषम् ?
(अ) प्रथम (ब) मध्यम (स) उत्तम (द) अन्य
Answer:
(i) (ब) स्त्रीलिङ्गम्
(ii) (स) उत्तम
In simple words: दीपाली स्त्रीलिंग नाम है और अहम् उत्तम पुरुष सर्वनाम है।

Exam Tip: नाम स्त्रीलिंग और सर्वनाम पुरुष का ज्ञान रखें।

 

प्रश्न 4. रेखांकित शबदों के स्थान पर प्रश्नवाचक शबदों का प्रयोग उचित शब्द चुनकर करें -
1. मयूरः नृत्यति। ( कः / का के )
2. सा दुग्धम् पिबति। ( कः / का के )
3. सः सेवम् खादति। ( किम् / का के )
4. कक्षासु अनेकानि चित्राणि सन्ति। ( किम् / का कुत्र )
5. चित्रप्रदर्शनी अस्ति। ( किम् / का / कुत्र )
Answer:
1. कः नृत्यति?
2. का दुग्धम् पिबति?
3. सः किम् खादति?
4. कुत्र अनेकानि चित्राणि सन्ति?
5. कुत्र चित्रप्रदर्शनी अस्ति? (या का चित्रप्रदर्शनी अस्ति)
In simple words: उचित प्रश्नवाचक शब्दों का प्रयोग करके वाक्य को प्रश्नवाचक बनाया गया है।

Exam Tip: कर्ता के लिंग और वचन के अनुसार कः, का, किम्, कुत्र का चयन करें।

 

प्रश्न 5. नीचे दिये गये वाक्य को संयोजित कर पुनः लिखें -
1. एषा सुखदायिनी प्रभातबेला।
2. अहा! मधुरा प्रभातबेला。
3. जनः प्रसन्नाः सन्ति。
4. सूर्यः उदितः。
5. प्रकाशः एव प्रकाशः。
Answer:
1. एषा सुखदायिनी प्रभातबेला अस्ति।
2. अहा! प्रभातबेला मधुरा अस्ति।
3. जनाः प्रसन्नाः सन्ति।
4. सूर्यः उदितः अस्ति।
5. सर्वत्र प्रकाशः एव प्रकाशः अस्ति।
In simple words: वाक्यों में क्रियापद जोड़कर उन्हें पूर्ण किया गया है।

Exam Tip: संस्कृत वाक्यों में 'अस्ति' या 'सन्ति' क्रिया का उचित प्रयोग करें।

 

प्रश्न 6. दिये गये शब्दों से उचित शब्द चुनकररिक्त स्थानों की पूर्ति करें (भवति, हरितः, भल्लूकः, वानरः, दुग्धम्)
1. शुकः .................................... भवति。
2. ............................ कूर्दति。
3. ..................... कृष्णः भवति。
4. धेनुः .......................... यच्छति。
5. आम्रं मधुरं ........................。
Answer:
1. शुकः हरितः भवति।
2. वानरः कूर्दति।
3. भल्लूकः कृष्णः भवति।
4. धेनुः दुग्धम् यच्छति。
5. आम्रं मधुरं भवति।
In simple words: उचित शब्दों से रिक्त स्थानों को भरा गया है।

Exam Tip: पशु-पक्षियों के गुण और स्वभाव से संबंधित शब्दों का मिलान करें।

 

प्रश्न 7. उचित वर्णयोजन करें।
1. अत्र - अ + ............ + र + अ
2. मेघः - म् + ए + घ + .............
3. रमा - र + ............ + म + अः
4. धेनुः - ध् + ए + न् + ............ + ः
5. सरिता - स् + अ + ............ + इ + त + आ
Answer:
1. अत्र - अ + त् + र + अ
2. मेघः - म् + ए + घ + ः
3. रमा - र + म् + म + अः (या र + आ + म् + आ)
4. धेनुः - ध् + ए + न् + उ + ः
5. सरिता - स् + अ + र् + इ + त + आ
In simple words: शब्दों के वर्णों को अलग करके सही वर्ण संयोजन पूरा किया गया है।

Exam Tip: स्वर और व्यंजन की मात्राओं का ध्यान रखें।

 

प्रश्न 8. उचित अर्थ के साथ शब्दों का मेल करें।
1. सरिता - गाय
2. धेनुः - दूध
3. तरबूजम् - आज
4. दुग्धम् - नदी
5. अद्य - तरबूज
Answer:
1. सरिता - नदी
2. धेनुः - गाय
3. तरबूजम् - तरबूज
4. दुग्धम् - दूध
5. अद्य - आज
In simple words: संस्कृत शब्दों का उनके हिंदी अर्थ से सही मिलान किया गया है।

Exam Tip: संस्कृत शब्दों के अर्थ याद रखें।

 

प्रश्न 9. भिन्न शब्द को अलग करें।
1. रामः, रमेशः, बालः, सीता
2. चन्द्रः, मेघः, बाला, मयूरः
3. फलम्, जलम्, भोजनम्, शाटिका
4. लता, मित्रम्, सीता, गीता
5. ओदनम्, दर्पणः, स्यूतः, केशः
Answer:
1. सीता (यह स्त्रीलिंग है, बाकी पुल्लिंग हैं)
2. बाला (यह स्त्रीलिंग है, बाकी पुल्लिंग हैं)
3. शाटिका (यह वस्त्र/स्त्रीलिंग संबंधित है, बाकी खाद्य/पेय वस्तुएं हैं)
4. मित्रम् (यह नपुंसकलिंग है, बाकी स्त्रीलिंग नाम हैं)
5. ओदनम् (यह खाने की वस्तु है, बाकी वस्तुएं हैं)
In simple words: समूह से अलग प्रकृति वाले शब्द को छाँटा गया है।

 

प्रश्न 10. दिये गये चित्र को देखकर उनके नाम लिखें।
(1) .................... (2) .................... (3) .................... (4) .................... (5) .................्
Answer:
(1) कन्दुकः (बॉल)
(2) चषकः (गिलास)
(3) पादत्राणम् (जूता)
(4) लेखनी (कलम)
(5) फलम् (फल)
In simple words: सामान्य वस्तुओं के संस्कृत नाम लिखे गए हैं।

Exam Tip: पाठ्यपुस्तक के चित्रों के आधार पर नाम याद रखें।

Download Class 5 Languages Sanskrit Practice Worksheets

Daily Practice Questions for Class 5 Languages

Explore reliable practice questions for Sanskrit tailored for Class 5 Languages learners. Use these structured worksheets to evaluate exam preparedness and strengthen problem-solving skills throughout the 2026 academic session.

Detailed Answers for Class 5 Languages Sanskrit

Designed around the official curriculum for Class 5 Languages, these practice sheets guarantee standard compliance. Reviewing step-by-step solutions after completion sharpens your accuracy and clarifies complex sub-topics within Sanskrit.

Complete Your Chapter Revision

Consistent engagement with these exercises builds familiarity with recurring exam themes. If specific areas within Sanskrit cause trouble, utilize our dedicated NCERT solutions for Class 5 Languages to clear up doubts immediately.

FAQs

Where can I download the 2026-27 CBSE printable worksheets for Class 5 Languages Sanskrit?

You can download the latest chapter-wise printable worksheets for Class 5 Languages Sanskrit for free from StudiesToday.com. These have been made as per the latest CBSE curriculum for this academic year.

Are these Sanskrit Languages worksheets based on the new competency-based education (CBE) model?

Yes, Class 5 Languages worksheets for Sanskrit focus on activity-based learning and also competency-style questions. This helps students to apply theoretical knowledge to practical scenarios.

Do the Class 5 Languages Sanskrit worksheets have answers?

Yes, we have provided solved worksheets for Class 5 Languages Sanskrit to help students verify their answers instantly.

Can I print these Sanskrit Languages test sheets?

Yes, our Class 5 Languages test sheets are mobile-friendly PDFs and can be printed by teachers for classroom.

What is the benefit of solving chapter-wise worksheets for Languages Class 5 Sanskrit?

For Sanskrit, regular practice with our worksheets will improve question-handling speed and help students understand all technical terms and diagrams.