Official NCERT Book for Class 6 Sanskrit: Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
Access the official NCERT textbook for Class 6 Sanskrit, updated for the 2026-27 academic session. This digital resource provides the foundational knowledge required for exam success and conceptual clarity.
Chapter-wise Study Material: Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
Navigate directly to the Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha section using the digital viewer below. Organizing your study sessions chapter-by-chapter allows for seamless offline review. Be sure to utilize the accompanying NCERT Solutions to verify your textbook answers.
पाठ १२: त्वम् आपणं गच्छ
सुनें कहानी
अम्बा - राकेश! कुत्र असि? अत्र आगच्छ।
राकेश: - आमु अम्ब! कथय किं कार्यं करवाणि?
अम्बा - अथ तव तात: कार्यालयात् विलम्बेन आगमिष्यति। त्वम् आपणं गच्छ। वस्तुनि आनय। वस्तूनां नामावली अपि अत्र अस्ति।
राकेश: - अस्तु। स्यूतं वदातु। वस्तूनां नामावलीम् अहं स्वीकरोमि।
अम्बा - स्वीकुर। धनमु अपि नय।
राकेश: - अम्ब! इतोऽपि एकं वस्तु स्वीकरवाणि?
अम्बा - चाकलेहम् इच्छति खलु बस्त! जानातु, अधिके चाकलेह-खादने स्वास्थ्याय हानिकरं भवति।
राकेश: - केवलम् अथ एव स्वीकरोमि।
अम्बा - अस्तु। मार्गं यानानां गतिं प्रश्यतु। अनन्तरं साधने पारें गच्छतु।
राकेश: - आमु। अहं गच्छामि।
शिक्षक की टिप्पणी
इस संवाद में राकेश बाजार जाने के लिए तैयार हो रहा है। अम्बा उसे सावधान करती हैं कि रास्ते में सावधान रहे और चॉकलेट ज्यादा मत खरीद लेना। संवाद को धीरे-धीरे बोलकर सुनिए और समझिए कि राकेश को कौन-कौन सी चीजें लानी हैं।
पाठ के शब्दार्थ
| शब्द: | अर्थ: | हिंदी | English | मातृभाषा अर्थ लिखन्तु |
|---|---|---|---|---|
| स्यूतम् | प्रसेवम् | ठीक | Bag | |
| नामावली | नामसूचि: | सूची | List | |
| आपणम् | वस्तु-विक्रय-केन्द्रम् | बाजार की | Market | |
| आनय | आहर | लाओ | (You) Bring | |
| नय | गुहाण | ले जाओ | (You) Take away | |
| चाकलेह: | चाकलेह: | चॉकलेट | Chocolate | |
| यानानाम् | बाहनानाम् | गाड़ियों की | Of vehicles | |
| गतिम् | गमनम् | चलना | Movement | |
| मुद्र: | धान्यविशेष: | मूंग | Green Gram | |
| शर्करा | सिता | चीनी | Sugar | |
| गुड: | इक्षुशार: | गुड़ | Jaggery | |
| द्विदलम् | द्विदलम् | दाल | Pulses | |
| सर्षप: | सर्षप: | सरसों | Mustard seeds | |
| अवशिष्टम् | शेषभाग: | बाकी | Remaining | |
| विपणिम् | आपण-वीथिम् | बाजार | Market |
अत्र स्थलाषरे: लिखितानि पदानि प्रश्नन्तु।
एतानि क्रियापदानि लोटुलकारे आञ्ञा / प्रार्थना इति अर्थयो: संति।
लोटुलकार: क्रिया: भावसूचक: (Mood) भवति।
तस्य रूपाणि प्रश्यन्तु -
पद्-धातु: (लोटुलकार:)
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | |
|---|---|---|---|
| प्रथमपुरुष: | पठतु | पठताम् | पठन्तु |
| मध्यमपुरुष: | पठ | पठतम् | पठत |
| उत्तमपुरुष: | पठानि | पठाव | पठाम |
वयम् अभ्यासं कुर्मः:
- पूर्वपुष्ठस्य कोष्ठके दत्तानि रूपाणि द्विष्टुवा सिकतस्थानानि पूरयतु -
लिखतु लिखताम् ............................. ............................ लिखतम् लिखत लिखानि लिखाव ............................ ............................ क्रीडताम् ............................ ............................ क्रीडतम् ............................ क्रीडानि क्रीडाव क्रीडाम - निम्नलिखितेषु सुभाषितेषु लोटुलकारस्य क्रियापदानि चित्वा लिखन्तु -
(क) कालें वर्षन्तु पृथ्वी सस्यशालिनी। देशोऽय श्रोभरहित: सज्जना: सन्तु निर्भया: ॥
....................................... ......................................
मेघा: उचिते समये वर्षेन्तु। तेन भूमि: समुद्रा पूर्णा च भवतु। एप: देश: शान्त: भवतु। सर्वे सज्जना: भर्य विना जीवन् यापयन्तु। (एवं परमेश्वर प्रति प्रार्थना अस्ति।)
(ख) सर्वे भवन्तु सुखिन: सर्वे सन्तु निरामया: ।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद् दु:खभाग् भवेत् ॥................................... ................................... .....................................
सर्वे जना: सुखेन तिष्ठन्तु। सर्वे नीरोगा: भवन्तु। सर्वे भद्राणि पश्यन्तु कर्तव्य। केस्यापि कृते दु:खस्य अनुभव: न भवतु।
शिक्षक की टिप्पणी
लोटुलकार में जब आप किसी को कोई आदेश या प्रार्थना देते हैं, तो क्रिया का रूप बदलता है। 'पठ' धातु से 'पठतु', 'पठताम्' और 'पठन्तु' - ये तीनों रूप अलग-अलग लोगों के लिए बनते हैं। पहले पुरुष के रूपों को ध्यान से देखिए: एकवचन में 'तु' जुड़ता है, द्विवचन में 'ताम्' और बहुवचन में 'न्तु'।
मुख्य बिंदु
- संवाद में राकेश की माता उसे बाजार जाने के लिए सूची देती हैं और सावधानियाँ बताती हैं।
- लोटुलकार का प्रयोग आदेश, अनुमति और प्रार्थना के लिए किया जाता है।
- धातु के साथ लोटुलकार के विभिन्न रूप पुरुष और वचन के अनुसार बदलते हैं।
यह अध्याय के पहले 5 पृष्ठों का पूर्वावलोकन है। पूरा अध्याय पाने के लिए नीचे क्लिक करें।
Download NCERT E-Textbook: Class 6 Sanskrit Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha
Class 6 Sanskrit Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha Official E-Book
Access the official NCERT Textbook for Class 6 Sanskrit Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha, updated for the current academic session. Recognized as the core reading material across schools nationwide, board evaluations rely entirely on this syllabus.
English Medium NCERT Textbooks for Class 6
Access a full archive of NCERT books in English Medium tailored for Class 6 courses. Units like Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha deliver in-depth concepts and thorough review questions at the section close.
Additional Study Resources for Class 6 Sanskrit
Elevate your study routine by reviewing our comprehensive NCERT Solutions and revision notes available on our platform free of charge.
FAQs
You can download the latest, teacher-verified PDF for NCERT Class 6 Sanskrit Deepakam Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha (त्वम् आपणं गच्छ) PDF Download for free on StudiesToday.com. These digital editions are updated as per 2026-27 session and are optimized for mobile reading.
Yes, our collection of Class 6 Sanskrit NCERT books follow the 2026 rationalization guidelines. All deleted chapters have been removed and has latest content for you to study.
Downloading chapter-wise PDFs for Class 6 Sanskrit allows for faster access, saves storage space, and makes it easier to focus in 2026 on specific topics during revision.
NCERT books are the main source for NCERT exams. By reading NCERT Class 6 Sanskrit Deepakam Chapter 12 Tvam Apanam Gachchha (त्वम् आपणं गच्छ) PDF Download line-by-line and practicing its questions, students build strong understanding to get full marks in Sanskrit.