Download GSEB Solutions for Class 8 Social Science Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા
Access comprehensive textbook solutions for Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા using the official curriculum guides for Class 8 Social Science. Designed to align with the 2026-27 GSEB standards, these detailed answers help students reinforce core academic concepts.
Access GSEB Solutions and Answers
Navigate directly to the solved Social Science textbook exercises using the digital viewer below. Each solution includes detailed step-by-step explanations, allowing students to instantly cross-check their work and identify areas requiring further revision.
1. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર એક વાક્યમાં આપો:
Question 1. યુરોપનાં કયાં કયાં રાષ્ટ્રોએ ભારત આવવાનો જળમાર્ગ શોધવા કમર કસી હતી?
Answer: યુરોપનાં પોર્ટુગલ, સ્પેઇન, હોલેન્ડ વગેરે દેશોએ ભારત આવવાનો દરિયાઈ માર્ગ શોધવા માટે ખૂબ પ્રયત્ન કર્યા હતા. આ દેશોએ સક્રિય રીતે આ માર્ગની શોધ કરી હતી.
In simple words: પોર્ટુગલ, સ્પેન અને હોલેન્ડ જેવા યુરોપીયન દેશોએ ભારતમાં આવવા માટે દરિયાઈ માર્ગની શોધ કરવાનું કામ હાથ ધર્યું હતું.
Exam Tip: યાદ રાખો કે પોર્ટુગલ, સ્પેન અને હોલેન્ડ જેવા દેશોએ જળમાર્ગ શોધવાની પહેલ કરી હતી.
Question 2. યુરોપની પ્રજાને ભારતીય મરી-મસાલાની ખૂબ આવશ્યકતા શાથી હતી?
Answer: યુરોપની પ્રજા મોટાભાગે માંસ ખાતી હોવાથી, તેમને માંસને સાચવવા માટે મરી, તજ, સૂંઠ જેવા મરી-મસાલાની ઘણી જરૂરિયાત હતી. આ મસાલા ખોરાકને લાંબા સમય સુધી તાજો રાખવામાં મદદ કરતા હતા.
In simple words: યુરોપના લોકો માંસ ખાનારા હોવાથી, તેમને માંસને સંગ્રહ કરવા માટે ભારતીય મરી-મસાલાની ખૂબ જ જરૂર હતી.
Exam Tip: મુખ્ય કારણ હતું માંસ સાચવવાની જરૂરિયાત, જેના માટે મરી-મસાલા અનિવાર્ય હતા.
Question 3. કયા યુદ્ધના પરિણામસ્વરૂપ બંગાળમાં દ્વિમુખી શાસનપદ્ધતિ અમલમાં આવી?
Answer: ઈ. સ. 1764ના બક્સરના યુદ્ધના પરિણામ રૂપે બંગાળમાં બેવડી શાસનપદ્ધતિ શરૂ થઈ હતી. આ યુદ્ધે બંગાળના વહીવટમાં મોટો બદલાવ લાવ્યો.
In simple words: ઇ.સ. 1764ના બક્સર યુદ્ધ પછી બંગાળમાં દ્વિમુખી શાસનપદ્ધતિ લાગુ પડી.
Exam Tip: બક્સરનું યુદ્ધ (1764) અને દ્વિમુખી શાસનપદ્ધતિને એકબીજા સાથે જોડો.
Question 4. કયા ધારા અન્વયે સર્વોચ્ચ અદાલતની સ્થાપના થઈ?
Answer: ઈ. સ. 1773ના નિયામક ધારા હેઠળ ભારતમાં એક સર્વોચ્ચ અદાલતની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ કાયદા દ્વારા ન્યાયતંત્રનો પાયો નખાયો.
In simple words: ઇ.સ. 1773ના નિયામક કાયદા દ્વારા ભારતમાં સર્વોચ્ચ અદાલત સ્થાપિત થઈ.
Exam Tip: રેગ્યુલેટિંગ એક્ટ (નિયામક ધારો) 1773 એ ભારતમાં સર્વોચ્ચ અદાલતની સ્થાપના માટે મહત્વપૂર્ણ હતો.
2. (અ) ટૂંક નોંધ લખોઃ
Question 1. પ્લાસીનું યુદ્ધ
Answer: પ્લાસીનું યુદ્ધ બંગાળના નવાબ સિરાજ-ઉદ્દોલા અને અંગ્રેજો વચ્ચે થયું હતું. સિરાજ-ઉદ્-દૌલાએ 15 જૂન, 1756ના રોજ ફોર્ટ વિલિયમ પર હુમલો કર્યો અને અંગ્રેજોને હરાવી દીધા. આ સમાચાર મળતા જ મદ્રાસ(ચેન્નઈ)ના અંગ્રેજોએ ક્લાઇવના નેતૃત્વ હેઠળ લશ્કરને કલકત્તા (કોલકાતા) મોકલ્યું. નવાબના વિશ્વાસુ માણેકચંદે લાંચ લઈને કલકત્તા (કોલકાતા) અંગ્રેજોને સોંપી દીધું. અંગ્રેજો સીધી લડાઈમાં નવાબ સિરાજ-ઉદ્દોલાને હરાવી શકે તેમ નહોતા. આથી તેમણે સિરાજ-ઉદ્-દૌલાને હરાવવા માટે લાંચ અને લાલચ જેવી યુક્તિઓનો આશ્રય લીધો. ક્લાઇવે બંગાળના મુખ્ય સેનાપતિ મીરજાફરને નવાબ બનાવવાની લાલચ આપીને તેનો ટેકો મેળવ્યો (તેને ફોડી નાખ્યો). તેણે બંગાળના મોટા શાહુકારી જગત શેઠ, રાય દુર્લભ અને અમીચંદને પણ પોતાના પક્ષમાં લીધા.
માર્ચ, 1757માં અંગ્રેજોએ ફ્રેન્ચ વસાહત પર હુમલો કર્યો અને નવાબના સર્વોપરિતાને પડકાર્યું. પરિણામે 23 જૂન, 1757ના રોજ મુર્શિદાબાદ પાસે આવેલા 'પ્લાસી'ના મેદાનમાં ક્લાઇવના નેતૃત્વ હેઠળ અંગ્રેજ સૈન્ય અને સિરાજ-ઉદ્-દૌલાના સૈન્ય વચ્ચે યુદ્ધ થયું. સેનાપતિ મીરજાફરના વિશ્વાસઘાતને કારણે પ્લાસીના યુદ્ધમાં સિરાજ-ઉદ્દોલાની હાર થઈ. સિરાજ-ઉદ્-દૌલાને પકડીને તેની હત્યા કરવામાં આવી.
અંગ્રેજોએ મીરજાફરને બંગાળનો નવાબ બનાવ્યો, તેના બદલામાં મીરજાફરે અંગ્રેજોને બંગાળની 24 પરગણાની જાગીર આપી અને જકાત ભર્યા વિના વેપાર કરવાની છૂટ આપી. આમ, પ્લાસીના યુદ્ધ પછી ભારતમાં અંગ્રેજ સત્તાનો આરંભ થયો.
In simple words: પ્લાસીનું યુદ્ધ બંગાળના નવાબ સિરાજ-ઉદ્દોલા અને અંગ્રેજો વચ્ચે થયું હતું. અંગ્રેજોએ નવાબના સેનાપતિ મીરજાફરને લાંચ આપીને તેમને હરાવ્યા. આ યુદ્ધથી ભારતમાં અંગ્રેજોની સત્તા શરૂ થઈ.
Exam Tip: પ્લાસીના યુદ્ધના મુખ્ય મુદ્દાઓ યાદ રાખો: પક્ષો (નવાબ સિરાજ-ઉદ્-દૌલા અને અંગ્રેજો), કારણ (ફોર્ટ વિલિયમ પર હુમલો, ક્લાઇવની કાવતરાખોરી), પરિણામ (નવાબની હાર, મીરજાફરને નવાબ બનાવવો, અંગ્રેજ સત્તાનો પ્રારંભ).
Question 2. બક્સરનું યુદ્ધ
Answer: બક્સરનું યુદ્ધ 22 ઑક્ટોબર, 1764ના રોજ બંગાળના નવાબ મીરકાસીમ, અવધના નવાબ અને મુઘલ શહેનશાહ શાહઆલમ બીજાના સંયુક્ત લશ્કર અને મેજર મનરોના નેતૃત્વ હેઠળના અંગ્રેજોના લશ્કર વચ્ચે થયું. સંયુક્ત લશ્કરમાં 50,000 સૈનિકો હતા, જ્યારે અંગ્રેજોના લશ્કરમાં ફક્ત 7072 સૈનિકો જ હતા. આટલો મોટો તફાવત હોવા છતાં, સંયુક્ત લશ્કરની હાર થઈ અને અંગ્રેજોની જીત થઈ.
અંગ્રેજોએ બંગાળના નવાબ તરીકે મીરકાસીમને પદ પરથી હટાવ્યો. યુદ્ધને અંતે થયેલા કરાર મુજબ અંગ્રેજોને બંગાળ, બિહાર અને ઓરિસ્સા (ઓડિશા)માં જમીન મહેસૂલ ઉઘરાવવાની દીવાની સત્તા મળી, જ્યારે વહીવટ કરવાની જવાબદારી નવાબને સોંપવામાં આવી. દીવાની સત્તાથી અંગ્રેજો વાસ્તવિક રીતે બંગાળના શાસક અને માલિક બન્યા.
આમ, બક્સરના યુદ્ધથી બંગાળ, બિહાર અને ઓરિસ્સા (ઓડિશા)માં અંગ્રેજોની અને નવાબની બેવડી શાસનપદ્ધતિ અમલમાં આવી. આ વ્યવસ્થા 'દ્વિમુખી શાસનપદ્ધતિ' તરીકે ઓળખાઈ.
In simple words: બક્સરનું યુદ્ધ ઇ.સ. 1764માં મીરકાસીમ, અવધના નવાબ અને મુઘલ બાદશાહના સંયુક્ત સૈન્ય અને અંગ્રેજો વચ્ચે થયું હતું. અંગ્રેજો જીત્યા અને તેમને બંગાળ, બિહાર, ઓડિશામાં મહેસૂલ ઉઘરાવવાનો હક મળ્યો. આથી 'દ્વિમુખી શાસનપદ્ધતિ' શરૂ થઈ.
Exam Tip: બક્સર યુદ્ધના પક્ષો (ત્રણ સંયુક્ત શાસકો વિરુદ્ધ અંગ્રેજો), તારીખ (1764), અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિણામ (અંગ્રેજોને દીવાની સત્તા અને દ્વિમુખી શાસન) યાદ રાખો.
Question 3. અંગ્રેજ -મરાઠા યુદ્ધ
Answer: મરાઠા અને અંગ્રેજો વચ્ચે (ઈ. સ. 1775થી ઈ. સ. 1782) થયેલા પહેલા યુદ્ધમાં કોઈની હાર-જીત ન થઈ. સાલબાઈની સંધિ મુજબ બંનેએ એકબીજાના વિસ્તારો પરત કર્યા. બીજું અંગ્રેજ-મરાઠા યુદ્ધ ઈ. સ. 1803થી ઈ. સ. 1805 દરમિયાન થયું. તેમાં વેલેસ્લીના હાથે મરાઠાઓની હાર થઈ. આ યુદ્ધથી ઓડિશા અને યમુનાની ઉત્તરે આવેલા આગરા અને દિલ્હીના વિસ્તારો અંગ્રેજોની સત્તા નીચે આવ્યા. ત્રીજું અંગ્રેજ-મરાઠા યુદ્ધ ઈ. સ. 1817થી 1819 દરમિયાન થયું. તેમાં મરાઠાઓની હાર થઈ. અંગ્રેજોએ પેશ્વાને પુણેમાંથી દૂર કરીને કાનપુર પાસે બિઠુરમાં મોકલી દીધો. પેશ્વાને પેન્શન આપવામાં આવ્યું. આ યુદ્ધના વિજયથી વિધ્યાચળથી છેક દક્ષિણ ભારત સુધી અંગ્રેજોની સત્તા સ્થપાઈ. આમ, ઈ. સ. 1818 સુધીમાં સમગ્ર ભારત પર બ્રિટિશ સત્તા સ્થપાઈ ગઈ.
In simple words: અંગ્રેજો અને મરાઠાઓ વચ્ચે ત્રણ યુદ્ધ થયાં. પહેલા યુદ્ધમાં કોઈ જીત્યું નહીં, બીજામાં વેલેસ્લીએ મરાઠાઓને હરાવ્યા અને ઓડિશા-દિલ્હી અંગ્રેજોને મળ્યા. ત્રીજા યુદ્ધમાં પણ મરાઠાઓ હાર્યા, પેશ્વાને દૂર કરાયા, અને 1818 સુધીમાં લગભગ આખા ભારતમાં અંગ્રેજોની સત્તા આવી ગઈ.
Exam Tip: અંગ્રેજ-મરાઠા યુદ્ધોની ત્રણ શ્રેણીઓ, તેમની સમયરેખા, મુખ્ય વ્યક્તિઓ (વેલેસ્લી) અને ભારતમાં બ્રિટિશ સત્તાના વિસ્તરણ પર તેમની અસરને યાદ રાખો.
Question 4. મૈસૂર વિગ્રહો
Answer: દક્ષિણ ભારતમાં ઈ. સ. 1761માં વિજયનગર સામ્રાજ્યના અંત પછી હૈદરઅલીના નેતૃત્વમાં મૈસૂર સૌથી શક્તિશાળી રાજ્ય બન્યું. હૈદરઅલીએ પોતાના સૈનિકોને યુરોપિયન પદ્ધતિએ તાલીમ આપીને શસ્ત્રસજ્જ કર્યા. હૈદરઅલીની ઝડપથી વધતી સત્તા અને તાકાતને કારણે અંગ્રેજો ભયભીત થયા. અંગ્રેજોએ મૈસૂરની સત્તા મેળવવા માટે મૈસૂર સાથે ઈ. સ. 1767 - 69, ઈ. સ. 1780 - 84, ઈ. સ. 1790 - 92, અને ઈ. સ. 1799નાં વર્ષો દરમિયાન ચાર વિગ્રહો કર્યા.
આ વિગ્રહો પૈકી પ્રથમ બે વિગ્રહો હૈદરઅલી સાથે અને બીજા વિગ્રહો હૈદરઅલીના શક્તિશાળી પુત્ર ટીપુ સુલતાન સાથે થયા.
પ્રથમ વિગ્રહનું કોઈ પરિણામ ન આવ્યું. બીજા વિગ્રહ દરમિયાન ઈ. સ. 1782માં હૈદરઅલીનું મૃત્યુ થતાં બંને પક્ષો વચ્ચે સંધિ થઈ. ત્રીજા મૈસૂર વિગ્રહમાં ટીપુ સુલતાનનો કારમો પરાજય થયો. ચોથા વિગ્રહમાં ટીપુ સુલતાન લડતાં લડતાં વીરગતિ પામ્યો. આમ, અંગ્રેજોએ મૈસૂરની સત્તાનો અંત લાવી બ્રિટિશ સામ્રાજ્યને મજબૂત બનાવ્યું.
ગવર્નર જનરલ લૉર્ડ વેલેસ્લીએ મૈસૂર રાજ્ય અગાઉના વાડિયાર રાજવંશને સોંપ્યું અને તેને સહાયકારી યોજના સ્વીકારવાની ફરજ પાડી.
In simple words: હૈદરઅલીએ મૈસૂરને શક્તિશાળી બનાવ્યું, જેનાથી અંગ્રેજો ડરી ગયા. તેમણે મૈસૂર સાથે ચાર યુદ્ધો કર્યા. પહેલા બે હૈદરઅલી સાથે અને પછીના બે તેના પુત્ર ટીપુ સુલતાન સાથે. ટીપુ સુલતાન ચોથા યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા અને અંગ્રેજોએ મૈસૂરને જીતી લીધું, જે પછી વાડિયાર રાજવંશને સહાયકારી યોજના હેઠળ અપાયું.
Exam Tip: મૈસૂર વિગ્રહોની સંખ્યા (ચાર), તેમાં સામેલ શાસકો (હૈદરઅલી અને ટીપુ સુલતાન), અને દરેક વિગ્રહના મુખ્ય પરિણામોને યાદ રાખવા જરૂરી છે.
(બ) નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપોઃ
Question 1. યુરોપિયન પ્રજાને ભારત તરફનો જળમાર્ગ શોધવાની ફરજ પડી. વિધાન સમજાવો.
Answer: પ્રાચીનકાળથી ભારત અને યુરોપના દેશો વચ્ચે મોટા પાયા પર વેપાર-ધંધો ચાલતો હતો. તે સમયે યુરોપનાં બજારોમાં ભારતથી મરી-મસાલા, તેજાના, સુતરાઉ કાપડ, રેશમી કાપડ, ગળી, સૂરોખાર, ઇમારતી લાકડાં, અફીણ વગેરેની ખૂબ મોટા પ્રમાણમાં નિકાસ થતી હતી. પૂર્વ અને પશ્ચિમના દેશો વચ્ચેનો વેપાર મધ્ય એશિયાના જમીનમાર્ગે થતો. તે સમયમાં કૉન્સ્ટેન્ટિનોપલ શહેર ભારત અને યુરોપ વચ્ચે જમીનમાર્ગે ચાલતા વેપારનું મુખ્ય મથક હતું. ઈ. સ. 1453માં તુર્કોએ યુરોપનું પ્રવેશદ્વાર ગણાતું આ શહેર જીતી લીધું. પરિણામે યુરોપના દેશોનો ભારત સાથેના વેપારનો માર્ગ બંધ થઈ ગયો. યુરોપના દેશોમાં ભારતનો માલ જતો બંધ થઈ ગયો. યુરોપની પ્રજા મુખ્યત્વે માંસાહારી હોવાથી માંસ સાચવવા તેમને ભારતના મરી-મસાલાની અત્યંત આવશ્યકતા હતી. યુરોપના લોકોને ભારતનાં મરી-મસાલા, તેજાના, સુતરાઉ કાપડ વગેરે વિના ચાલી શકે તેમ નહોતું. તેથી યુરોપિયન પ્રજાને ભારત તરફનો જળમાર્ગ શોધવાની ફરજ પડી.
In simple words: યુરોપ અને ભારત વચ્ચે પહેલા જમીન દ્વારા વેપાર થતો હતો, પણ 1453માં તુર્કોએ કૉન્સ્ટેન્ટિનોપલ જીતી લેતા તે માર્ગ બંધ થઈ ગયો. યુરોપના લોકોને માંસ સાચવવા માટે ભારતીય મસાલાની ખૂબ જરૂર હતી, તેથી તેમને ભારત આવવા માટે નવો દરિયાઈ માર્ગ શોધવો પડ્યો.
Exam Tip: જળમાર્ગ શોધવાનું મુખ્ય કારણ મસાલાની જરૂરિયાત અને જૂનો જમીનમાર્ગ બંધ થવાનું હતું. કૉન્સ્ટેન્ટિનોપલનું પતન અને તુર્કોનું નિયંત્રણ આ ઘટના માટે નિર્ણાયક હતા.
Question 2. બ્રિટિશ પોલીસતંત્ર વિશે મુદ્દાસર નોંધ લખો.
Answer: લશ્કર જેટલું જ બ્રિટિશ પોલીસતંત્રનું મહત્વ હતું. તેથી ગવર્નર જનરલ લૉર્ડ કૉર્નવૉલિસે ભારતના કંપનીના તાબાના સમગ્ર વિસ્તારના પોલીસતંત્રમાં એકરૂપતા લાવવા કેટલાક સુધારા કર્યા. તેણે પરંપરાગત ભારતીય સામંતશાહી પોલીસખાતાની જગ્યાએ આધુનિક પોલીસખાતાની સ્થાપના કરી. તેણે જિલ્લા કક્ષાએ પોલીસ અધિકારી તરીકે જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષક (DSP)ની નિમણૂક કરી. તેણે જુદી જુદી જગ્યાએ પોલીસ સ્ટેશનો શરૂ કર્યા. દરેક પોલીસ સ્ટેશન પર એક ફોજદારની નિમણૂક કરી. દરેક ગામમાં એક ચોકીદાર નીમ્યો.
બ્રિટિશ પોલીસતંત્રમાં ઉચ્ચ હોદ્દાઓ પર માત્ર અંગ્રેજોની જ નિમણૂક કરવામાં આવતી. ભારતીયોની સિપાહી (કૉસ્ટેબલ) કક્ષાએ ભરતી કરવામાં આવતી.
In simple words: લોર્ડ કૉર્નવૉલિસે ભારતમાં આધુનિક પોલીસ વ્યવસ્થા શરૂ કરી, પરંપરાગત પોલીસને બદલી. તેમણે જિલ્લામાં DSP, પોલીસ સ્ટેશનો પર ફોજદાર અને ગામમાં ચોકીદાર નીમ્યા. ઉચ્ચ હોદ્દાઓ ફક્ત અંગ્રેજો માટે હતા, જ્યારે ભારતીયો સિપાહી બનતા હતા.
Exam Tip: લૉર્ડ કૉર્નવૉલિસને બ્રિટિશ પોલીસતંત્રના સુધારા સાથે સાંકળો. મુખ્ય સુધારા: DSP, પોલીસ સ્ટેશનો, ફોજદાર, અને ભારતીયો માટે નીચલા હોદ્દા.
Question 3. “ભારતની પ્રજા માટે વિદેશી શાસન અને વિદેશી કાયદો એ બંને અસ્વીકાર્ય છે.” મહાત્મા ગાંધીના આ વિધાનને સમજાવો.
Answer: વિદેશી શાસન અને વિદેશી કાયદો બંને ભારતને પરાધીન સ્થિતિમાં રાખનાર મુખ્ય કારણો હતા. બંને કારણોએ ભારતમાં બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના પાયા મજબૂત બનાવ્યા હતા. બ્રિટિશ શાસનના વિવિધ તંત્રોએ ભારતમાં ગરીબી, બેકારી અને ભૂખમરો સર્જ્યો હતો. ગામડાંનું અર્થતંત્ર છિન્નભિન્ન કર્યું હતું. શહેરોમાં અનેક સમસ્યાઓ ઊભી થઈ હતી. અંગ્રેજોએ ભારતીયો વિરુદ્ધ નિરંકુશ રીતે વિદેશી કાયદાઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો. પરિણામે ભારતમાં બ્રિટિશ શાસન પ્રત્યે અવિશ્વાસનું વાતાવરણ ઊભું થયું હતું. ભારતના વિદ્વાન અને બુદ્ધિશાળી લોકોએ વિદેશી શાસન – બ્રિટિશ શાસનનો સખત વિરોધ કર્યો. મહાત્મા ગાંધીએ પણ બ્રિટિશ શાસનમાંથી ભારતને સ્વતંત્ર કરવા ચલાવેલી રાષ્ટ્રીય ચળવળ દરમિયાન લખ્યું હતું કે, “ભારતની પ્રજા માટે વિદેશી શાસન અને વિદેશી કાયદો એ બંને અસ્વીકાર્ય છે, કારણ કે તેનાથી ભારતીય જનતાની સુખાકારીને બદલે બ્રિટિશ સ્વાર્થની પૂર્તિ થાય છે.”
In simple words: ગાંધીજીએ કહ્યું કે વિદેશી શાસન અને તેના કાયદા ભારતીયોને સ્વીકાર્ય નથી, કારણ કે તે ભારતીયોને ગુલામ બનાવે છે. બ્રિટિશ શાસને ગરીબી અને બેરોજગારી વધારી હતી, અને તેમના કાયદા ભારતીય લોકોના હિતમાં નહોતા. તેથી, ગાંધીજીએ તેને ભારત માટે યોગ્ય માન્યું નહીં.
Exam Tip: ગાંધીજીના વિધાનને સમજાવતી વખતે, બ્રિટિશ શાસનથી થતી ભારતીયોની આર્થિક દુર્દશા (ગરીબી, બેકારી) અને અન્યાયી કાયદાઓ પર ભાર મૂકો.
Question 4. દ્વિતીય અંગ્રેજ – મરાઠા યુદ્ધનાં પરિણામો જણાવો.
Answer: દ્વિતીય અંગ્રેજ – મરાઠા યુદ્ધ ઈ. સ. 1803થી 1805 વચ્ચે થયું. તેમાં ગવર્નર જનરલ વેલેસ્લીના સૈન્યના હાથે મરાઠાઓની હાર થઈ. આ યુદ્ધથી ઓડિશા અને યમુના નદીની ઉત્તરે આવેલા આગરા અને દિલ્હીના પ્રદેશો અંગ્રેજોની સત્તા નીચે આવ્યા.
In simple words: ઇ.સ. 1803-1805ના બીજા અંગ્રેજ-મરાઠા યુદ્ધમાં મરાઠાઓ હાર્યા. આથી ઓડિશા, આગરા અને દિલ્હી જેવા વિસ્તારો અંગ્રેજોના તાબામાં આવી ગયા.
Exam Tip: દ્વિતીય અંગ્રેજ-મરાઠા યુદ્ધના મુખ્ય પરિણામોમાં મરાઠાઓની હાર અને ઓડિશા, આગરા, દિલ્હી જેવા પ્રદેશો પર અંગ્રેજોનું નિયંત્રણ યાદ રાખો.
3. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધી ઉત્તર લખો:
Question 1. રાજધાની કઈ હતી?
(a) દીવ
(b) દમણ
(c) ગોવા
(d) દાદરા-નગરહવેલી
Answer: (c) ગોવા
In simple words: પોર્ટુગીઝોએ ગોવાને તેમની મુખ્ય રાજધાની બનાવી હતી. તે ભારતમાં તેમના વહીવટનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું.
Exam Tip: યુરોપિયન સત્તાઓની ભારતમાં આવેલી રાજધાનીઓ અથવા મુખ્ય કેન્દ્રો યાદ રાખો.
Question 2. ગોલકોંડાના શાસક પાસેથી ફરમાન મેળવી મછલીપમમાં પોતાનું સ્થાન જમાવનાર યુરોપિયન પ્રજા કઈ હતી?
(a) અંગ્રેજ
(b) ડચ
(c) ફ્રેન્ચ
(d) ડેનિશ
Answer: (b) ડચ
In simple words: ગોલકોંડાના શાસક પાસેથી પરવાનગી મેળવીને ડચ લોકોએ મછલીપટ્ટનમમાં તેમનું વેપારી કેન્દ્ર સ્થાપ્યું.
Exam Tip: જુદી જુદી યુરોપિયન પ્રજાઓએ ભારતમાં કયા સ્થળોએ પોતાની વેપારી કોઠીઓ સ્થાપી હતી તે યાદ રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે.
Question 3. ભારતમાં ન્યાયતંત્રની શરૂઆત કરનાર અંગ્રેજ અધિકારી કોણ હતો?
(a) ડેલહાઉસી
(b) વેલેસ્લી
(c) ક્લાઇવ
(d) વૉરન હેસ્ટિંગ્સ
Answer: (d) વૉરન હેસ્ટિંગ્સ
In simple words: ભારતમાં ન્યાયની પ્રણાલી અને અદાલતોની રચનાનો પાયો વૉરન હેસ્ટિંગ્સે નાખ્યો હતો.
Exam Tip: વૉરન હેસ્ટિંગ્સનું નામ ભારતીય ન્યાયતંત્રના પ્રારંભ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે.
Free study material for Social Science
Social Science Class 8 Curriculum Solutions: Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા
Chapter Exercise Answers for Class 8 Social Science
Explore reliable textbook solutions for Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા tailored for Class 8 learners. Utilizing these complete exercise answers ensures your preparation aligns exactly with official GSEB standards for Social Science.
Detailed Answer Guides for Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા
Each solution includes detailed reasoning to foster genuine comprehension of Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા concepts. Reviewing these step-by-step breakdowns allows learners to master both analytical and descriptive questions expected in school evaluations.
Complete Preparation Kit for Class 8 Exams
These resources act as an effective roadmap for daily homework tasks and independent study. Supplement your review of Chapter 01 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા with official sample papers and interactive practice tests available on our platform free of charge.
FAQs
The complete and updated GSEB Class 8 Social Science Solutions Chapter 1 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 8 Social Science are as per latest GSEB curriculum.
Yes, our experts have revised the GSEB Class 8 Social Science Solutions Chapter 1 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Social Science concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using GSEB language because GSEB marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our GSEB Class 8 Social Science Solutions Chapter 1 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 8 Social Science. You can access GSEB Class 8 Social Science Solutions Chapter 1 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire GSEB Class 8 Social Science Solutions Chapter 1 ભારતમાં યુરોપિયનો અને અંગ્રેજી શાસનની સ્થા in printable PDF format for offline study on any device.