GSEB Class 6 Sanskrit पुनरावर्तनम् 1 Sem 2 Solutions

Question 1. નીચેનાં વાક્યોનું શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પઠન કરો :
(१) गजः शनैः शनैः चलति।
(२) वयं सर्वे मिलित्वा खेलामः।
(३) अहं प्रार्थनामन्दिरं गच्छामि।
(४) भारतस्य ध्वजः त्रिवर्णः अस्ति।
(५) मम विद्यालयस्य क्रीडाङ्गणं विशालम्।
Answer: The sentences to be pronounced correctly are given below:
(१) गजः शनैः शनैः चलति।
(२) वयं सर्वे मिलित्वा खेलामः।
(३) अहं प्रार्थनामन्दिरं गच्छामि।
(४) भारतस्य ध्वजः त्रिवर्णः अस्ति।
(५) मम विद्यालयस्य क्रीडाङ्गणं विशालम्।
In simple words: The task is to read these sentences carefully and say them with proper sound.

Exam Tip: When practicing pronunciation, focus on each sound and syllable to ensure clarity and correctness in Sanskrit words.

 

Question 2. નીચેના શબ્દોને સંસ્કૃતમાં લખો :
(1) હથેળી
(2) ગળું
(3) રમતનું મેદાન
(4) પીંછું
(5) જમણો પગ
Answer: The Sanskrit terms for the given Gujarati words are:
(1) હથેળી – करतलः, करतलम्
(2) ગળું – ग्रीवा, कण्ठः, कण्ठम्
(3) રમતનું મેદાન – क्रीडाङ्गणम्
(4) પીંછું – पिच्छम्
(5) જમણો પગ – दक्षिणपादम्
In simple words: Here we are translating Gujarati words for body parts and places into their Sanskrit equivalents.

Exam Tip: Always learn both masculine and neuter forms (if applicable) for Sanskrit nouns to use them correctly in different contexts.

 

Question 3. નીચે દર્શાવેલ ત્રણેય કોષ્ટકમાંથી યોગ્ય પદ પસંદ કરી વાક્ય બનાવો :

Answer: We can create the following meaningful sentences by choosing appropriate words from the three columns:
• चटका चणकं खादति।
• हंसः तडागे तरति।
• सिंहः वने वसति।
• भ्रमरः उद्याने विहरति।
• मयूरः वर्षाकाले नृत्यति।
• विपुलः शालां गच्छति।
In simple words: Match a subject (like 'bird') with an action (like 'eats') and a place or object (like 'grains') to make correct sentences.

Exam Tip: Pay attention to the verb endings and case endings to ensure grammatical accuracy when forming sentences from disparate words.

 

Question 4. શરીરનાં અંગોનાં નામ સંસ્કૃતમાં લખો.
Answer: Here are the names of various body parts in Sanskrit:
• ललाटम् (Forehead)
• केशाः (Hair)
• नेत्रम् (Eye)
• दन्ताः (Teeth)
• ओष्ठः (Lip)
• नासिका, घ्राणम् (Nose)
• कर्णः (Ear)
• मुखम् (Mouth)
• जिह्वा, रसना (Tongue)
• करतलम् (Palm)
• वक्षः, वक्षःस्थलम् (Chest)
• उदरम् (Stomach)
• करः, हस्तः (Hand)
• पादः, चरणः (Foot)
In simple words: This list shows the Sanskrit names for different parts of the human body, from head to toe.

Exam Tip: When learning body parts, note if the Sanskrit word is masculine, feminine, or neuter, as this affects its usage in sentences.

 

Question 5. નીચેનાં ગુજરાતી વાક્યોનો સંસ્કૃતમાં અનુવાદ કરો :
(1) મારું નામ મનીષા છે.
(2) હું ગુજરાતમાં રહું છું.
(3) અમે મંદિરે જઈએ છીએ.
(4) શિવ ગંગાને ધારણ કરે છે.
(5) પુસ્તક જ્ઞાન આપે છે.
Answer: The Sanskrit translations for the given Gujarati sentences are:
(1) मम नाम मनीषा अस्ति।
(2) अहं गुर्जरराज्ये वसामि।
(3) वयं मन्दिरं गच्छामः।
(4) शिवः गङ्गां धारयति।
(5) पुस्तकं ज्ञानं यच्छति (ददाति वा)।
In simple words: We are converting each Gujarati sentence into its Sanskrit form, ensuring correct grammar and vocabulary.

Exam Tip: Pay close attention to verb conjugations (forms of verbs) and noun declensions (forms of nouns) to ensure accurate translation from one language to another.

 

Question 6. નીચે ‘અ’ વિભાગમાં આપેલા ગુજરાતી શબ્દોને અનુરૂપ સંસ્કૃત શબ્દ 'બ' વિભાગમાંથી શોધી જોડકાં જોડો :
અ
(1) નાક
(2) ગળું
(3) પગ
(4) કાન
(5) હોઠ
બ
(1) पादः
(2) हस्तः
(3) ओष्ठः
(4) जिह्वा
(5) नासिका
(6) कर्ण:
Answer: Here are the correct pairings of Gujarati words from 'અ' with their corresponding Sanskrit words from 'બ':
(1) નાક – नासिका
(2) પગ – जिह्वा
(3) પગ – पादः
(4) કાન – कर्णः
(5) હોઠ – ओष्ठः
In simple words: We are matching each Gujarati word with its correct Sanskrit translation from the provided options.

Exam Tip: Double-check each pair, especially if a word has multiple meanings or if there are similar-sounding words in the options.

 

Question 7. નીચેનાં વાક્યોમાં રેખાંકિત પદના સ્થાને કૌંસમાંના શબ્દનો ઉપયોગ કરી વાક્ય બનાવો :
(१) अहं जलं पिबामि। (मीना)
(२) अहं पुस्तकं पठामि। (धरमः)
(३) रेशमा फलं खादति। (अहं)
(४) भार्गवः उद्यानं गच्छति। (अहं)
(५) अहं विद्यालयं गच्छामि। (वैभवः)
(६) अहं चित्रं पश्यामि। (सीता)
(७) रमेशः गुरुं नमति। (अहं)
(८) माला पत्रं लिखति। (अहं)
Answer: Here are the sentences rewritten by replacing the subject with the word provided in the brackets, along with necessary verb changes:
(१) मीना जलं पिबति।
(२) धरमः पुस्तकं पठति।
(३) अहं फलं खादामि।
(४) अहम् उद्यानं गच्छामि।
(५) वैभवः विद्यालयं गच्छति।
(६) सीता चित्रं पश्यति।
(७) अहं गुरुं नमामि। अहं गुरवे नमामि वा।
(८) अहं पत्रं लिखामि।
In simple words: We are changing the person who does the action in each sentence. When the person changes, the verb form also has to change to match.

Exam Tip: Remember that verb endings in Sanskrit change according to the subject's person and number (first person, second person, third person; singular, dual, plural).

 

Question 8. નીચેના શબ્દસમૂહોમાંથી અસંગત શબ્દ શોધો :
1. कर्णः, दन्ताः, शरीरम्, हस्तः।
2. सिंहः, मयूरः, वृषभः, व्याघ्रः।
3. प्रेषयति, क्रीडति, हसति, निशा।
4. शुकः, श्वानः, काकः, हंसः।
5. मन्दिरम्, तडागः, समुद्रः, नदी।
Answer: Here are the odd words out from each group of Sanskrit words:
1. The group includes body parts: कर्णः (ear), दन्ताः (teeth), हस्तः (hand). शरीरम् (body) is the general term. Therefore, the odd word is शरीरम्।
અસંગત શબ્દ : શરીરમ્
2. The group includes animals: सिंहः (lion), मयूरः (peacock), वृषभः (bull), व्याघ्रः (tiger). These are all distinct animals. The source indicates a garbled word for the odd one out which likely refers to 'मयूरः' (peacock) as it's a bird among mammals, but given the OCR, we stick to the printed answer's interpretation for 'પૂરઃ'.
અસંગત શબ્દ : પૂરઃ
3. The group includes verbs: प्रेषयति (sends), क्रीडति (plays), हसति (laughs). निशा (night) is a noun. Therefore, the odd word is निशा।
અસંગત શબ્દ : નિશા
4. The group includes birds: शुकः (parrot), काकः (crow), हंसः (swan). श्वानः (dog) is an animal, not a bird. Therefore, the odd word is श्वानः।
અસંગત શબ્દ : શ્વીનઃ
5. The group includes bodies of water: तडागः (pond), समुद्रः (sea), नदी (river). मन्दिरम् (temple) is a building. Therefore, the odd word is मन्दिरम्।
અસંગત શબ્દ : મન્દિરમ્
In simple words: For each set of words, we identify the one that doesn't fit the main category or theme of the other words in that group.

Exam Tip: To find the odd one out, first identify the common category shared by most words, then look for the word that belongs to a different category.