Get the most accurate GSEB Solutions for Class 12 Mathematics Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા here. Updated for the 2026-27 academic session, these solutions are based on the latest GSEB textbooks for Class 12 Mathematics. Our expert-created answers for Class 12 Mathematics are available for free download in PDF format.
Detailed Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા GSEB Solutions for Class 12 Mathematics
For Class 12 students, solving GSEB textbook questions is the most effective way to build a strong conceptual foundation. Our Class 12 Mathematics solutions follow a detailed, step-by-step approach to ensure you understand the logic behind every answer. Practicing these Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા solutions will improve your exam performance.
Class 12 Mathematics Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા GSEB Solutions PDF
Question 1. \( x \in [-4, 2] \) માં વિધેય \( f(x) = x^2 + 2x - 8 \) માટે રોલનું પ્રમેય ચકાસો.
Answer: આપેલું વિધેય \( f(x) = x^2 + 2x - 8 \) છે.
વિધેય \( f(x) \) એ બહુપદી હોવાથી, તે બંધ અંતરાલ \( [-4, 2] \) માં સળંગ છે.
તેનું વિકલન \( f'(x) = 2x + 2 \) છે. \( f'(x) \) ખુલ્લા અંતરાલ \( (-4, 2) \) માં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેથી \( f(x) \) એ \( (-4, 2) \) માં વિકલનીય છે.
હવે, આપણે સીમા મૂલ્યોની ગણતરી કરીએ છીએ:
\( f(-4) = (-4)^2 + 2(-4) - 8 = 16 - 8 - 8 = 0 \)
\( f(2) = (2)^2 + 2(2) - 8 = 4 + 4 - 8 = 0 \)
આથી, \( f(-4) = f(2) \) થાય છે.
રોલના પ્રમેય અનુસાર, એક C મૂલ્ય \( (-4, 2) \) માં એવું મળશે કે જેથી, \( f'(C) = 0 \) થાય.
\( 2C + 2 = 0 \)
\( 2C = -2 \)
\( C = -1 \)
અને \( -1 \in (-4, 2) \) છે. આમ, રોલના પ્રમેયની શરતો સંતોષાય છે.
In simple words: આપેલ ફંક્શન એક બહુપદી હોવાથી તે સતત અને વિકલનીય છે. તેના અંતિમ બિંદુઓ પરના મૂલ્યો સરખા છે, તેથી રોલનો પ્રમેય અહીં લાગુ પડે છે. આપણે એક C મૂલ્ય શોધી શકીએ છીએ જ્યાં ફંક્શનનો ઢાળ શૂન્ય છે, જે રોલના પ્રમેયની પુષ્ટિ કરે છે.
Exam Tip: રોલના પ્રમેયને ચકાસવા માટે, ત્રણ મુખ્ય શરતો તપાસો: (1) વિધેય સતત છે, (2) વિધેય વિકલનીય છે, અને (3) અંતરાલના અંતિમ બિંદુઓ પર વિધેયના મૂલ્યો સરખા છે. જો આ શરતો પૂરી થાય, તો \( f'(c) = 0 \) થાય તેવો C શોધો.
Question 2. ચકાસો કે નીચેના વિધેયો પર રોલનું પ્રમેય લગાડી શકાય કે નહિ ? આ ઉદાહરણો પરથી તમે રોલના પ્રમેયના પ્રતીપ વિશે શું કહી શકશો ?
(i) \( f(x) = [x], x \in [5, 9] \)
(ii) \( f(x) = [x], x \in [-2, 2] \)
(iii) \( f(x) = x^2 - 1, x \in [1, 2] \)
Answer:
(i) \( f(x) = [x], x \in [5, 9] \)
વિધેય \( f(x) = [x] \) એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. આવા વિધેયો પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ પર સતત હોતા નથી અને વિકલનીય પણ નથી. તેથી, આ વિધેય અંતરાલ \( [5, 9] \) માં સતત કે વિકલનીય નથી.
પરિણામે, વિધેય \( f(x) \) માટે રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડી શકાય નહીં.
(ii) \( f(x) = [x], x \in [-2, 2] \)
વિધેય \( f(x) = [x] \) એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. આ વિધેય અંતરાલ \( [-2, 2] \) માં સતત કે વિકલનીય નથી કારણ કે તે પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ પર અસતત છે.
માટે, વિધેય \( f(x) \) માટે રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડી શકાતું નથી.
(iii) \( f(x) = x^2 - 1, x \in [1, 2] \)
વિધેય \( f(x) = x^2 - 1 \) એ એક બહુપદીય વિધેય છે. તેથી તે બંધ અંતરાલ \( [1, 2] \) માં સતત છે.
વિકલન \( f'(x) = 2x \) છે, જે ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 2) \) માં હાજર છે. તેથી \( f(x) \) એ \( (1, 2) \) માં વિકલનીય છે.
અંતિમ બિંદુઓ પર મૂલ્યો શોધીએ:
\( f(1) = (1)^2 - 1 = 0 \)
\( f(2) = (2)^2 - 1 = 3 \)
અહીં, \( f(1) \neq f(2) \) છે.
માટે, વિધેય \( f(x) \) માટે રોલનું પ્રમેય લાગુ પાડી શકે નહીં કારણ કે \( f(a) = f(b) \) શરત સંતોષાતી નથી.
રોલના પ્રમેયનો પ્રતીપ વિશે:
આ ઉદાહરણો પરથી આપણે રોલના પ્રમેયના પ્રતીપ વિશે કંઈ કહી શકતા નથી. રોલનું પ્રમેય કહે છે કે જો અમુક શરતો સંતોષાય તો \( f'(c) = 0 \) થશે. પરંતુ તેનો પ્રતીપ એવું નથી કહેતો કે જો \( f'(c) = 0 \) હોય તો બધી શરતો સંતોષાશે જ. ઉદાહરણ તરીકે, \( f(x) = [x] \) માં, જ્યારે \( x \) પૂર્ણાંક ન હોય ત્યારે \( f'(x) = 0 \) થાય છે, જેમ કે \( x \in (-2, 2) \) માં. પરંતુ, આ વિધેય રોલના પ્રમેયની શરતો (સતતતા અને વિકલનીયતા) સંતોષતું નથી. આ દર્શાવે છે કે જો \( f'(c) = 0 \) હોય તોપણ રોલના પ્રમેયની બધી શરતો સંતોષાય તે જરૂરી નથી. આમ, રોલના પ્રમેયનો પ્રતીપ હંમેશા સાચો હોતો નથી.
In simple words: રોલના પ્રમેયને લાગુ પાડવા માટે, ફંક્શન સતત હોવું જોઈએ, વિકલનીય હોવું જોઈએ, અને અંતરાલના છેડેના મૂલ્યો સરખા હોવા જોઈએ. જો આમાંથી કોઈ પણ શરત પૂરી ન થાય, તો પ્રમેય લાગુ પડતો નથી. મહત્તમ પૂર્ણાંક ફંક્શન `[x]` સતત કે વિકલનીય નથી, અને `x^2 - 1` માટે અંતિમ મૂલ્યો સરખા નથી. રોલના પ્રમેયનો ઊલટો ભાગ સાચો નથી, એટલે કે, ભલે `f'(c) = 0` હોય, તો પણ મૂળ પ્રમેયની બધી શરતો સાચી હોય તે જરૂરી નથી.
Exam Tip: રોલના પ્રમેયને લાગુ પાડતી વખતે તેની ત્રણ શરતો (સતતતા, વિકલનીયતા, અને \( f(a)=f(b) \)) કાળજીપૂર્વક ચકાસો. જો કોઈ એક શરત પણ પૂરી ન થાય, તો પ્રમેય લાગુ પડતો નથી. પ્રતીપ વિશે પૂછવામાં આવે ત્યારે, ઉદાહરણ આપીને સમજાવો કે \( f'(c)=0 \) હોવા છતાં પ્રમેયની શરતો પૂરી ન થઈ શકે.
Question 3. જો \( f : [-5, 5] \rightarrow R \) વિકલનીય વિધેય હોય અને \( f'(x) \) ક્યાંય શૂન્ય ના બને તો સાબિત કરો કે \( f(-5) \neq f(5) \).
Answer: રોલના પ્રમેય અનુસાર, જો કોઈ વિધેય \( f(x) \) બંધ અંતરાલ \( [a, b] \) માં સતત હોય, ખુલ્લા અંતરાલ \( (a, b) \) માં વિકલનીય હોય, અને \( f(a) = f(b) \) હોય, તો ખુલ્લા અંતરાલ \( (a, b) \) માં ઓછામાં ઓછો એક \( c \) એવો અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેના માટે \( f'(c) = 0 \) થાય.
અહીં આપેલું છે કે, વિધેય \( f : [-5, 5] \rightarrow R \) એ વિકલનીય વિધેય છે.
જે વિધેય વિકલનીય હોય તે સતત પણ હોય છે. તેથી, \( f(x) \) એ બંધ અંતરાલ \( [-5, 5] \) માં સતત છે.
અને \( f(x) \) એ ખુલ્લા અંતરાલ \( (-5, 5) \) માં વિકલનીય પણ છે.
હવે, રકમમાં આપેલ છે કે \( f'(x) \) એ \( x \in (-5, 5) \) માં ક્યાંય શૂન્ય થતું નથી, એટલે કે \( f'(c) \neq 0 \) કોઈ પણ \( c \in (-5, 5) \) માટે.
જો \( f(-5) = f(5) \) હોત, તો રોલના પ્રમેયની બધી શરતો સંતોષાત અને તેના પરિણામ સ્વરૂપ \( f'(c) = 0 \) થાય તેવો એક \( c \) અવશ્ય અસ્તિત્વ ધરાવત.
પરંતુ, આપણે જાણીએ છીએ કે \( f'(c) \) ક્યાંય શૂન્ય થતું નથી. આ વિરોધાભાસ દર્શાવે છે કે આપણી ધારણા, એટલે કે \( f(-5) = f(5) \), ખોટી હોવી જોઈએ.
તેથી, \( f(-5) \neq f(5) \) સાબિત થાય છે.
In simple words: રોલના પ્રમેય માટે ત્રણ નિયમો છે: ફંક્શન સતત હોવું જોઈએ, વિકલનીય હોવું જોઈએ, અને અંતિમ બિંદુઓ પર સરખા મૂલ્યો હોવા જોઈએ. જો આ ત્રણેય સાચા હોય, તો વચ્ચે ક્યાંક ફંક્શનનો ઢાળ શૂન્ય થવો જ જોઈએ. અહીં આપણને કહેવામાં આવ્યું છે કે ફંક્શન વિકલનીય છે (એટલે કે સતત પણ છે), પણ તેનો ઢાળ ક્યાંય શૂન્ય થતો નથી. જો `f(-5)` અને `f(5)` સરખા હોત, તો રોલના નિયમ મુજબ ઢાળ શૂન્ય થવો જ પડે. પરંતુ ઢાળ શૂન્ય થતો નથી, તેથી `f(-5)` અને `f(5)` સરખા હોઈ શકે નહીં.
Exam Tip: રોલના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને વિરોધાભાસ દ્વારા સાબિતી આપતી વખતે, પ્રમેયની શરતો અને તેના નિષ્કર્ષને સ્પષ્ટપણે રજૂ કરો. પછી, આપેલ માહિતીનો ઉપયોગ કરીને કયા નિષ્કર્ષનું ઉલ્લંઘન થાય છે તે દર્શાવો.
Question 4. \( a = 1 \) અને \( b = 4 \) લઈ વિધેય \( f(x) = x^2 - 4x - 3 \) માટે \( [a, b] \) પર મધ્યકમાન પ્રમેય ચકાસો.
Answer: આપેલ વિધેય \( f(x) = x^2 - 4x - 3 \) છે, જ્યાં \( a = 1 \) અને \( b = 4 \).
વિધેય \( f(x) \) એ બહુપદીય વિધેય હોવાથી, તે બંધ અંતરાલ \( [1, 4] \) માં સળંગ છે.
વિકલન \( f'(x) = 2x - 4 \) છે. \( f'(x) \) ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 4) \) માં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેથી \( f(x) \) એ \( (1, 4) \) માં વિકલનીય છે.
મધ્યકમાન પ્રમેય મુજબ, ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 4) \) માં એક C અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી:
\( f'(c) = \frac{f(b) - f(a)}{b - a} = \frac{f(4) - f(1)}{4 - 1} \)
પહેલા \( f(4) \) અને \( f(1) \) ના મૂલ્યો શોધીએ:
\( f(4) = (4)^2 - 4(4) - 3 = 16 - 16 - 3 = -3 \)
\( f(1) = (1)^2 - 4(1) - 3 = 1 - 4 - 3 = -6 \)
હવે, આ મૂલ્યોને સૂત્રમાં મૂકીએ:
\( f'(c) = \frac{-3 - (-6)}{4 - 1} = \frac{-3 + 6}{3} = \frac{3}{3} = 1 \)
આપણે જાણીએ છીએ કે \( f'(c) = 2c - 4 \). તેથી,
\( 2c - 4 = 1 \)
\( 2c = 1 + 4 \)
\( 2c = 5 \)
\( c = \frac{5}{2} \)
જે \( \frac{5}{2} = 2.5 \) છે, અને \( 2.5 \in (1, 4) \) માં આવેલું છે.
આમ, મધ્યકમાન પ્રમેયની ચકાસણી થાય છે.
In simple words: આ ફંક્શન સતત અને વિકલનીય છે. તેથી, આપણે મધ્યકમાન પ્રમેય લાગુ કરી શકીએ છીએ. આપણે `f(4)` અને `f(1)` ના મૂલ્યો શોધીએ, પછી તેને પ્રમેયના સૂત્રમાં મૂકીએ છીએ. ફંક્શનના વિકલન `f'(c)` ને આ મૂલ્ય સાથે સરખાવીને `c` શોધીએ છીએ. જે `c` મળે છે તે `(1, 4)` અંતરાલમાં આવેલો છે, જે દર્શાવે છે કે પ્રમેય સાચો છે.
Exam Tip: મધ્યકમાન પ્રમેયને ચકાસતી વખતે, હંમેશા ખાતરી કરો કે વિધેય સતત અને વિકલનીય છે. \( f(a) \) અને \( f(b) \) ના મૂલ્યોને યોગ્ય રીતે ગણતરી કરો અને \( c \) નું મૂલ્ય ખુલ્લા અંતરાલ \( (a, b) \) માં આવે છે કે નહીં તે તપાસો.
Question 5. \( a = 1 \) અને \( b = 3 \) લઈ વિધેય \( f(x) = x^3 - 5x^2 - 3x \) માટે \( [a, b] \) પર મધ્યકમાન પ્રમેય ચકાસો. \( f'(c) = 0 \) થાય તેવા તમામ \( C \in (1, 3) \) શોધો.
Answer: આપેલ વિધેય \( f(x) = x^3 - 5x^2 - 3x \) છે, જ્યાં \( a = 1 \) અને \( b = 3 \).
વિધેય \( f(x) \) એ બહુપદીય વિધેય હોવાથી, તે બંધ અંતરાલ \( [1, 3] \) માં સળંગ છે.
વિકલન \( f'(x) = 3x^2 - 10x - 3 \) છે. \( f'(x) \) ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 3) \) માં હાજર છે. તેથી \( f(x) \) એ \( (1, 3) \) માં વિકલનીય છે.
મધ્યકમાન પ્રમેય મુજબ, ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 3) \) માં એક C અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી:
\( f'(c) = \frac{f(b) - f(a)}{b - a} = \frac{f(3) - f(1)}{3 - 1} \)
પહેલા \( f(3) \) અને \( f(1) \) ના મૂલ્યો શોધીએ:
\( f(3) = (3)^3 - 5(3)^2 - 3(3) = 27 - 5(9) - 9 = 27 - 45 - 9 = -27 \)
\( f(1) = (1)^3 - 5(1)^2 - 3(1) = 1 - 5 - 3 = -7 \)
હવે, આ મૂલ્યોને સૂત્રમાં મૂકીએ:
\( f'(c) = \frac{-27 - (-7)}{3 - 1} = \frac{-27 + 7}{2} = \frac{-20}{2} = -10 \)
આપણે જાણીએ છીએ કે \( f'(c) = 3c^2 - 10c - 3 \). તેથી,
\( 3c^2 - 10c - 3 = -10 \)
\( 3c^2 - 10c + 7 = 0 \)
આ દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવો પાડીએ:
\( 3c^2 - 3c - 7c + 7 = 0 \)
\( 3c(c - 1) - 7(c - 1) = 0 \)
\( (3c - 7)(c - 1) = 0 \)
આથી, \( 3c - 7 = 0 \) અથવા \( c - 1 = 0 \)
\( c = \frac{7}{3} \) અથવા \( c = 1 \)
ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 3) \) માં \( c \) નું મૂલ્ય હોવું જોઈએ. અહીં, \( c = 1 \) એ અંતરાલ \( (1, 3) \) માં સમાવિષ્ટ નથી, કારણ કે તે અંતિમ બિંદુ છે.
જ્યારે \( c = \frac{7}{3} \approx 2.33 \), જે \( (1, 3) \) અંતરાલમાં આવેલું છે.
તેથી, \( c = \frac{7}{3} \) એ એકમાત્ર મૂલ્ય છે જે મધ્યકમાન પ્રમેયને સંતોષે છે અને \( f'(c) = -10 \) આપે છે.
હવે, પ્રશ્નનો બીજો ભાગ: \( f'(c) = 0 \) થાય તેવા તમામ \( C \in (1, 3) \) શોધો.
\( f'(c) = 3c^2 - 10c - 3 \)
જો \( f'(c) = 0 \), તો:
\( 3c^2 - 10c - 3 = 0 \)
આ દ્વિઘાત સમીકરણને ઉકેલવા માટે, આપણે દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ:
\( c = \frac{-(-10) \pm \sqrt{(-10)^2 - 4(3)(-3)}}{2(3)} \)
\( c = \frac{10 \pm \sqrt{100 + 36}}{6} \)
\( c = \frac{10 \pm \sqrt{136}}{6} \)
\( c = \frac{10 \pm 2\sqrt{34}}{6} \)
\( c = \frac{5 \pm \sqrt{34}}{3} \)
આનાથી બે મૂલ્યો મળે છે:
\( c_1 = \frac{5 + \sqrt{34}}{3} \approx \frac{5 + 5.83}{3} \approx \frac{10.83}{3} \approx 3.61 \)
\( c_2 = \frac{5 - \sqrt{34}}{3} \approx \frac{5 - 5.83}{3} \approx \frac{-0.83}{3} \approx -0.27 \)
આ બંને મૂલ્યોમાંથી કોઈ પણ \( (1, 3) \) અંતરાલમાં આવતું નથી. \( c_1 \) એ 3 કરતાં મોટો છે અને \( c_2 \) એ 1 કરતાં નાનો છે.
તેથી, ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 3) \) માં એવું કોઈ \( c \) અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી જેના માટે \( f'(c) = 0 \) થાય.
In simple words: પહેલા, આપણે મધ્યકમાન પ્રમેયને ચકાસવા માટે ફંક્શન `f(x)` ના `f(1)` અને `f(3)` મૂલ્યો શોધીએ છીએ. પછી વિકલન `f'(x)` ને `(f(3)-f(1))/(3-1)` સાથે સરખાવીને `c` નું મૂલ્ય શોધીએ છીએ. આ `c = 7/3` મળે છે, જે `(1, 3)` અંતરાલમાં છે. પછી, `f'(c) = 0` માટે `c` શોધીએ છીએ. દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા બે `c` મળે છે, પરંતુ તેમાંથી કોઈ પણ `(1, 3)` અંતરાલમાં આવતા નથી, જેનો અર્થ છે કે `f'(c)` ક્યારેય `0` થતો નથી.
Exam Tip: મધ્યકમાન પ્રમેય લાગુ કરતી વખતે, વિધેયની સતતતા અને વિકલનીયતાની શરતોની ખાતરી કરો. \( f'(c) = \frac{f(b) - f(a)}{b - a} \) સૂત્રનો સાચો ઉપયોગ કરો. જો \( f'(c) = 0 \) શોધવાનું કહેવામાં આવે, તો \( f'(x) \) ને 0 સાથે સરખાવીને ઉકેલો અને તપાસો કે મળેલા મૂલ્યો આપેલા અંતરાલમાં આવે છે કે નહીં.
Question 6. ઉપર પ્રશ્ન 2 માં આપેલ ત્રણ વિધેયો માટે મધ્યકમાન પ્રમેય ચકાસો.
Answer: આપણે પ્રશ્ન 2 માં આપેલા ત્રણ વિધેયો માટે મધ્યકમાન પ્રમેયની શરતો ચકાસીશું.
(i) \( f(x) = [x], x \in [5, 9] \)
વિધેય \( f(x) = [x] \) એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. આ વિધેય પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ પર સતત હોતું નથી અને વિકલનીય પણ નથી. તેથી, તે બંધ અંતરાલ \( [5, 9] \) માં સતત નથી અને ખુલ્લા અંતરાલ \( (5, 9) \) માં વિકલનીય નથી.
પરિણામે, \( f(x) \) માટે મધ્યકમાન પ્રમેય લાગુ પાડી શકાતું નથી.
(ii) \( f(x) = [x], x \in [-2, 2] \)
વિધેય \( f(x) = [x] \) એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે. આ વિધેય પણ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ પર સતત હોતું નથી અને વિકલનીય પણ નથી. તેથી, તે બંધ અંતરાલ \( [-2, 2] \) માં સતત નથી અને ખુલ્લા અંતરાલ \( (-2, 2) \) માં વિકલનીય નથી.
આમ, \( f(x) \) માટે મધ્યકમાન પ્રમેય લાગુ પાડી શકાતું નથી.
(iii) \( f(x) = x^2 - 1, x \in [1, 2] \)
આપેલ વિધેય \( f(x) = x^2 - 1 \) છે, જ્યાં \( x \in [1, 2] \).
વિધેય \( f(x) \) એ બહુપદીય વિધેય હોવાથી, તે બંધ અંતરાલ \( [1, 2] \) માં સળંગ છે.
વિકલન \( f'(x) = 2x \) છે. \( f'(x) \) ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 2) \) માં હાજર છે. તેથી \( f(x) \) એ \( (1, 2) \) માં વિકલનીય છે.
મધ્યકમાન પ્રમેય મુજબ, ખુલ્લા અંતરાલ \( (1, 2) \) માં એક C અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી:
\( f'(c) = \frac{f(b) - f(a)}{b - a} = \frac{f(2) - f(1)}{2 - 1} \)
પહેલા \( f(2) \) અને \( f(1) \) ના મૂલ્યો શોધીએ:
\( f(2) = (2)^2 - 1 = 4 - 1 = 3 \)
\( f(1) = (1)^2 - 1 = 1 - 1 = 0 \)
હવે, આ મૂલ્યોને સૂત્રમાં મૂકીએ:
\( f'(c) = \frac{3 - 0}{2 - 1} = \frac{3}{1} = 3 \)
આપણે જાણીએ છીએ કે \( f'(c) = 2c \). તેથી,
\( 2c = 3 \)
\( c = \frac{3}{2} \)
જે \( \frac{3}{2} = 1.5 \) છે, અને \( 1.5 \in (1, 2) \) માં આવેલું છે.
આમ, વિધેય \( f(x) = x^2 - 1 \) માટે મધ્યકમાન પ્રમેયની ચકાસણી થાય છે.
In simple words: મધ્યકમાન પ્રમેયને ચકાસવા માટે, ફંક્શન સતત અને વિકલનીય હોવું જરૂરી છે. `f(x) = [x]` ફંક્શન આ શરતો પૂરી કરતું નથી, તેથી તેના પર પ્રમેય લાગુ પડતો નથી. પરંતુ `f(x) = x^2 - 1` ફંક્શન આ શરતો પૂરી કરે છે. તેના માટે, આપણે `f(1)` અને `f(2)` ના મૂલ્યો શોધીએ છીએ, પછી વિકલન `f'(c)` ને `(f(2)-f(1))/(2-1)` સાથે સરખાવીને `c` શોધીએ છીએ, જે `3/2` મળે છે અને તે `(1, 2)` અંતરાલમાં આવેલો છે, આમ પ્રમેય ચકાસાય છે.
Exam Tip: જ્યારે મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય `[x]` સાથે કામ કરો, ત્યારે યાદ રાખો કે તે પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ પર સતત કે વિકલનીય નથી, તેથી રોલનો અથવા મધ્યકમાન પ્રમેય તેના પર લાગુ પડતો નથી. બહુપદીય વિધેયો સામાન્ય રીતે સતત અને વિકલનીય હોય છે, તેથી તેમના માટે પ્રમેય લાગુ પડવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
Free study material for Mathematics
GSEB Solutions Class 12 Mathematics Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા
Students can now access the GSEB Solutions for Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા prepared by teachers on our website. These solutions cover all questions in exercise in your Class 12 Mathematics textbook. Each answer is updated based on the current academic session as per the latest GSEB syllabus.
Detailed Explanations for Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા
Our expert teachers have provided step-by-step explanations for all the difficult questions in the Class 12 Mathematics chapter. Along with the final answers, we have also explained the concept behind it to help you build stronger understanding of each topic. This will be really helpful for Class 12 students who want to understand both theoretical and practical questions. By studying these GSEB Questions and Answers your basic concepts will improve a lot.
Benefits of using Mathematics Class 12 Solved Papers
Using our Mathematics solutions regularly students will be able to improve their logical thinking and problem-solving speed. These Class 12 solutions are a guide for self-study and homework assistance. Along with the chapter-wise solutions, you should also refer to our Revision Notes and Sample Papers for Chapter 05 સાતત્ય અને વિકલનીયતા to get a complete preparation experience.
FAQs
The complete and updated GSEB Class 12 Maths Solutions Chapter 5 સાતત્ય અને વિકલનીયતા Exercise 5.8 is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 12 Mathematics are as per latest GSEB curriculum.
Yes, our experts have revised the GSEB Class 12 Maths Solutions Chapter 5 સાતત્ય અને વિકલનીયતા Exercise 5.8 as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Mathematics concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using GSEB language because GSEB marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our GSEB Class 12 Maths Solutions Chapter 5 સાતત્ય અને વિકલનીયતા Exercise 5.8 will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 12 Mathematics. You can access GSEB Class 12 Maths Solutions Chapter 5 સાતત્ય અને વિકલનીયતા Exercise 5.8 in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire GSEB Class 12 Maths Solutions Chapter 5 સાતત્ય અને વિકલનીયતા Exercise 5.8 in printable PDF format for offline study on any device.