Get the most accurate UP Board Solutions for Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम here. Updated for the 2026 27 academic session, these solutions are based on the latest UP Board textbooks for Class 7 Hindi. Our expert-created answers for Class 7 Hindi are available for free download in PDF format.
Detailed Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम UP Board Solutions for Class 7 Hindi
For Class 7 students, solving UP Board textbook questions is the most effective way to build a strong conceptual foundation. Our Class 7 Hindi solutions follow a detailed, step-by-step approach to ensure you understand the logic behind every answer. Practicing these Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम solutions will improve your exam performance.
Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम UP Board Solutions PDF
एकदा ............ अवसाम ।
हिन्दी अनुवाद- एक बार ललिता बगीचे में गई। वहाँ कला और रुचि मिले। वहाँ ललिता ने कला से पूछा, “कला, तुम कहाँ घूमने गई थी? कौन-कौन तुमको अच्छे लगे।” तब कला ने उससे कहा। मैं गर्मी के अवकाश में माता के साथ नैनीताल नगर गई। वहाँ मेरी छोटी बहन कीर्ति और पिता जी थे। हम वहाँ एक होटल में ठहरे ।
तत्र ............ अभ्रमाम ।
हिन्दी अनुवाद- वहाँ एक बड़ा तालाब है। वहाँ प्रातः मैं और कीर्ति तालाब के चारों ओर घूमे । हम दोनों ने पिता जी से नौका से यात्रा करने के लिए कहा। दोपहर में हम तीनों नौका से तालाब में घूमे ।।
तत्र अनेका ............ इच्छामि ।
हिन्दी अनुवाद- वहाँ अनेक नाव पर्यटकों को लेकर इधर-उधर जा रही थी। लोग नावों में बैठकर मनोरंजन कर रहे थे। हमने भी नावों से जाकर आनन्द अनुभव किया। पर्वतों के बीच नौका भ्रमण से बहुत आनन्द उत्पन्न हुआ। ललिता ने कहा, “मैं भी नैनीताल नगर देखने की इच्छा करती हूँ।”
अभ्यास
प्रश्न 1: उच्चारण करें।
Answer: विद्यार्थी स्वयं उच्चारण करें। यह गतिविधि छात्रों के लिए है। प्रत्येक छात्र को दिए गए शब्दों का अभ्यास करना चाहिए।
In simple words: Students should say these words out loud by themselves. This is a practice task for each student to work on their pronunciation.
🎯 Exam Tip: Proper pronunciation helps in understanding and speaking Sanskrit accurately. Regular practice of word sounds improves overall language skills.
प्रश्न 2: एक पद में उत्तर दें
(क) ललिता कुत्र अगच्छत्?
Answer: वाटिकाम् ।
(ख) जनाः नौकासु उपविश्य किम् अकुर्वन्?
Answer: मनोरञ्जनम् ।
(ग) ग्रीष्मावकाशे कला कुत्र अगच्छत्?
Answer: नैनीताल।
(घ) नैनीताल-नगरे कला कुत्र अवसत्?
Answer: प्रवास भवने (होटलमध्ये) ।
In simple words: यह खंड कहानी से जुड़े सवालों के एक-शब्द वाले उत्तर पूछता है। प्रत्येक प्रश्न "कहाँ" या "क्या" पूछता है, और उत्तर एक ही संज्ञा होता है।
🎯 Exam Tip: "एक पद में उत्तर दें" वाले प्रश्नों के लिए, पूछे जा रहे मुख्य शब्द (जैसे 'कुत्र' - कहाँ, 'किम्' - क्या) को पहचानें और केवल आवश्यक एक-शब्द का उत्तर दें।
प्रश्न 3: कोष्ठक के उचित शब्दों से रिक्त स्थानों की पूर्ति करें (पूर्ति करके)
(क) एकदा ललिता वाटिकाम् अगच्छत् ।।
(ख) तत्र ललिता कलाम् अपृच्छत्।
(ग) तदा कलो तात् अवदत्।
(घ) वयम् तत्र एकस्मिन् प्रवासभवने (होटलमध्ये) अवसाम्।
Answer:
(क) एकदा ललिता वाटिकाम् अगच्छत् ।।
(ख) तत्र ललिता कलाम् अपृच्छत्।
(ग) तदा कलो तात् अवदत्।
(घ) वयम् तत्र एकस्मिन् प्रवासभवने (होटलमध्ये) अवसाम्।
In simple words: कोष्ठक में दिए गए सही शब्दों से खाली स्थान भरें। यह आपके कहानी की समझ और शब्दावली का परीक्षण करता है।
🎯 Exam Tip: वाक्य का अर्थ और संदर्भ समझने के लिए उसे ध्यान से पढ़ें। वाक्य को पूरा करने के लिए व्याकरणिक और अर्थ के अनुसार सबसे उपयुक्त शब्द चुनें।
प्रश्न 4: हिन्दी में अनुवाद करें
(क) बालिका वाटिकाम् अगच्छत् ।
(ख) तत्र कला गीता च अमिलताम् ।
(ग) तत्र ललिता कलां अपृच्छत् ।
(घ) तदा कला ताम् अवदत् ।
Answer:
(क) लड़की बगीचे में गई ।
(ख) वहाँ कला और गीता मिले।
(ग) वहाँ ललिता ने कला से पूछा।
(घ) तब कला ने उससे कहा ।
In simple words: प्रत्येक संस्कृत वाक्य का हिंदी में अनुवाद करें। यह संस्कृत समझने और उसे हिंदी में व्यक्त करने की आपकी क्षमता की जाँच करता है।
🎯 Exam Tip: सही अनुवाद सुनिश्चित करने के लिए क्रिया के काल, कर्ता-क्रिया के समझौते और प्रत्येक शब्द के अर्थ पर ध्यान दें। आवश्यकता पड़ने पर लंबे वाक्यों को छोटे भागों में तोड़ लें।
प्रश्न 5: निम्नलिखित धातुओं का लट्, लुट् तथा लङ् लकारों का रूप प्रथम पुरुष एकवचन में लिखें
Answer:
| धातु | लट् लकार | लृट् लकार | लङ् लकार |
|---|---|---|---|
| पठ् | पठति | पठिष्यति | अपठत् |
| वद् | वदति | वदिष्यति | अवदत् |
| गम् | गच्छति | गमिष्यति | अगच्छत् |
| भ्रम् | भ्रमति | भ्रमिष्यति | अभ्रमत् |
In simple words: दिए गए धातुओं के लिए वर्तमान काल (लट् लकार), भविष्य काल (लृट् लकार), और भूतकाल (लङ् लकार) के रूप को प्रथम पुरुष एकवचन में लिखें। यह दर्शाता है कि क्रियाएँ अलग-अलग समय के साथ कैसे बदलती हैं।
🎯 Exam Tip: विभिन्न कालों में सामान्य क्रियाओं के धातु रूपों को याद करें। काल और पुरुष को इंगित करने वाले उपसर्गों और प्रत्ययों पर विशेष ध्यान दें।
प्रश्न 6: संस्कृत में अनुवाद करें
(क) मैं विद्यालय गयी ।
(ख) तुम कहाँ गयी थी?
(ग) सरोवर में मैंने नौका-भ्रमण किया।
Answer:
(क) अहं विद्यालयं अगच्छत् ।
(ख) त्वं कुत्र अगच्छत् ।
(ग) अहं सरोवरे नौकाभ्रमणं अकरोत् ।
In simple words: दिए गए हिंदी वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद करें। यह वाक्य निर्माण के लिए आपके संस्कृत व्याकरण और शब्दावली के ज्ञान की जाँच करता है।
🎯 Exam Tip: सबसे पहले हिंदी वाक्य में कर्ता, क्रिया और कर्म की पहचान करें। फिर सही संस्कृत शब्दों का चयन करें और उचित विभक्ति तथा क्रिया रूप का प्रयोग करें।
प्रश्न 7: रेखांकित पदों के आधार पर संस्कृत में प्रश्न निर्माण करें
(क) एकदा लता वाटिकाम् अगच्छत् ।।
उत्तरः एकदा का वाटिकाम् अगच्छत्?
(ख) ग्रीष्मावकाशे निखिलः जयपुर-नगरं गमिष्यति ।
उत्तर: कस्मिन् काले निखिलः जयपुर-नगरं गमिष्यति?
(ग) जनाः नौकासु उपविश्य मनोरञ्जनं कुर्वन्ति ।
उत्तरः काः नौकासु उपविश्य मनोरञ्जनं कुर्वन्ति?
Answer:
(क) एकदा का वाटिकाम् अगच्छत्? (मूल शब्द 'लता' को 'का' से बदलकर प्रश्न बनाया गया है)
(ख) कस्मिन् काले निखिलः जयपुर-नगरं गमिष्यति? (मूल शब्द 'ग्रीष्मावकाशे' को 'कस्मिन् काले' से बदलकर प्रश्न बनाया गया है)
(ग) काः नौकासु उपविश्य मनोरञ्जनं कुर्वन्ति? (मूल शब्द 'जनाः' को 'काः' से बदलकर प्रश्न बनाया गया है)
In simple words: प्रत्येक वाक्य में रेखांकित शब्द को संस्कृत के प्रश्नवाचक शब्द से बदलकर एक प्रश्न बनाएँ। यह आपको सही ढंग से प्रश्न पूछने की क्षमता की जाँच करता है।
🎯 Exam Tip: रेखांकित शब्द की भूमिका (जैसे कर्ता, समय, स्थान) को समझें। प्रश्नवाचक शब्द बनाने के लिए 'किम्' (kim) शब्द रूप या अन्य प्रश्नवाचक सर्वनाम/क्रियाविशेषण का उचित प्रयोग करें।
Free study material for Hindi
UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम
Students can now access the UP Board Solutions for Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम prepared by teachers on our website. These solutions cover all questions in exercise in your Class 7 Hindi textbook. Each answer is updated based on the current academic session as per the latest UP Board syllabus.
Detailed Explanations for Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम
Our expert teachers have provided step-by-step explanations for all the difficult questions in the Class 7 Hindi chapter. Along with the final answers, we have also explained the concept behind it to help you build stronger understanding of each topic. This will be really helpful for Class 7 students who want to understand both theoretical and practical questions. By studying these UP Board Questions and Answers your basic concepts will improve a lot.
Benefits of using Hindi Class 7 Solved Papers
Using our Hindi solutions regularly students will be able to improve their logical thinking and problem-solving speed. These Class 7 solutions are a guide for self-study and homework assistance. Along with the chapter-wise solutions, you should also refer to our Revision Notes and Sample Papers for Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम to get a complete preparation experience.
FAQs
The complete and updated UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 7 Hindi are as per latest UP Board curriculum.
Yes, our experts have revised the UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Hindi concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.
Toppers recommend using UP Board language because UP Board marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम will help students to get full marks in the theory paper.
Yes, we provide bilingual support for Class 7 Hindi. You can access UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम in both English and Hindi medium.
Yes, you can download the entire UP Board Solutions Class 7 Hindi Chapter 1 नैनीतालभ्रमणम in printable PDF format for offline study on any device.