CBSE Class 5 Sanskrit Worksheet Set 01

I. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

Question 1. मऊ मऊ बिछाना कशाचा आहे?
Answer: मऊ मऊ बिछाना पानांचा आहे.
In simple words: हिवाळ्यात पानांचा मऊ मऊ बिछाना तयार होतो.

Exam Tip: पाठातील कविता किंवा गद्याच्या आधारावर उत्तर नेमके लिहा.

Question 2. मुलांनी चांदोबाला भेटायला कुठे बोलावले?
Answer: मुलांनी चांदोबाला आपल्या दारात भेटायला बोलावले.
In simple words: मुलांनी चंद्राला खेळण्यासाठी आपल्या दारात येण्याचे आमंत्रण दिले.

Exam Tip: ठिकाण किंवा जागेचे नाव अचूक लिहा.

Question 3. कुणाच्या चपलेचा अंगठा तुटला?
Answer: मीनाच्या चपलेचा अंगठा तुटला.
In simple words: पाऊस पडल्यामुळे मीनाची जुनी चप्पल तुटली.

Exam Tip: पात्राचे नाव अचूक नमूद करा.

Question 4. सदूकाकांना मुलंनी कोणती भेटवस्तू दिली?
Answer: सदूकाकांना मुलंनी नवीन चप्पल भेटवस्तू दिली.
In simple words: मुलांनी पैसे जमा करून सदूकाकांसाठी नवीन चप्पल आणली.

Exam Tip: भेटवस्तूचे नाव नीट लक्षात ठेवा.

Question 5. सुषमाच्या स्वप्नात कोण आले?
Answer: सुषमाच्या स्वप्नात परी आली.
In simple words: सुषमाला स्वप्नात एक सुंदर परी भेटली.

Exam Tip: पाठातील पात्राचे योग्य उत्तर लिहा.

Question 6. सुषमाने कागद का फाडle?
Answer: सुषमाने कागदाचे तुकडे करून खेळण्यासाठी कागद फाडले.
In simple words: कागदाची होडी किंवा खेळणी बनवण्यासाठी तिने कागद फाडला.

Exam Tip: कारण स्पष्ट शब्दांत लिहा.

Question 7. सांभर कुठे राहत होते?
Answer: सांभर जंगलात राहत होते.
In simple words: हरिण (सांभर) जंगलात सुरक्षित राहत होते.

Exam Tip: निवासाची जागा अचूक सांगा.

Question 8. सांभारची शिंगे कशी होती?
Answer: सांभारची शिंगे खूप सुंदर आणि डौलदार होती.
In simple words: सांभराच्या डोक्यावर सुंदर आणि मोठी शिंगे होती.

Exam Tip: विशेषणांचा योग्य वापर करा.

Question 9. घरात धिंगाणा कोणी घातला?
Answer: घरात उंदराने धिंगाणा घातला.
In simple words: उंदराने घरात सर्वत्र उच्छाद मांडला आणि नासधूस केली.

Exam Tip: प्राण्याचे किंवा पात्राचे नाव लिहा.

Question 10. गंपूची फजिती कोणी केली?
Answer: गंपूची फजिती मित्रांनी केली.
In simple words: गंपूच्या काही गोष्टीमुळे त्याची वर्गात किंवा मित्रांमध्ये फजिती झाली.

Exam Tip: प्रसंगानुसार उत्तर लिहा.

II. गाळलेल्या जागा भरा.

Question 1. पायमोच्याऱ्याला ________ केल्या.
Answer: पायमोच्याऱ्याला गंमती केल्या.
In simple words: वाक्यातील रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरा.

Exam Tip: पाठ्यपुस्तकातील ओळ पूर्ण पाठ ठेवा.

Question 2. कशी केली तुझी ________
Answer: कशी केली तुझी भलतीच घाई
In simple words: गाण्यातली किंवा कवितेतील ओळ पूर्ण करा.

Exam Tip: कवितेच्या ओळी अचूक लिहा.

Question 3. प्रवड्यात वाघाची ________ फेकू आली.
Answer: प्रवड्यात वाघाची सावली फेकू आली.
In simple words: जंगलातील वर्णनातील रिकामी जागा पूर्ण करा.

Exam Tip: कविता किंवा पाठातील शब्दप्रयोग वापरा.

Question 4. सांभर विचार करू लागले, सुंदर काय? शिंगे की ________?
Answer: सांभर विचार करू लागले, सुंदर काय? शिंगे की पाया?
In simple words: सांभराने स्वतःच्या शरीराच्या अवयवांचे सौंदर्य तुुलनेने पाहिले.

Exam Tip: योग्य शब्द निवडून वाक्य पूर्ण करा.

Question 5. सदूकाका आपले काम ________ लावून करत असत.
Answer: सदूकाका आपले काम मन लावून करत असत.
In simple words: सदूकाका आपले काम अत्यंत प्रामाणिकपणे आणि मन लावून करायचे.

Exam Tip: वाक्यप्रचार किंवा योग्य शब्द लिहा.

Question 6. सदूकाका मुलींवर पोटच्या पोरींसारखी ________ करत.
Answer: सदूकाका मुलींवर पोटच्या पोरींसारखी माया करत.
In simple words: सदूकाका सर्वांवर मुलीप्रमाणे प्रेम करत असत.

Exam Tip: भावनादर्शक योग्य शब्द लिहा.

Question 7. ________ तून फिरायला नेशील का?
Answer: आकाशातून फिरायला नेशील का?
In simple words: चंद्राला विचारलेला प्रश्न पूर्ण करा.

Exam Tip: संदर्भानुसार योग्य शब्द भरा.

Question 8. ________ आला जरी भेटून तुला.
Answer: चंद्र आला जरी भेटून तुला.
In simple words: कवितेतील गाण्याची ओळ पूर्ण करा.

Exam Tip: कविता पाठ असेल तर अचूक लिहिता येते.

III. पूर्ण वाक्यात उत्तर लिहा.

Question 1. कागदाचे शाळेत होणारे उपयोग कोणकोणते?
Answer: शाळेत कागदाचा उपयोग वह्या बनवण्यासाठी, चित्र काढण्यासाठी, हस्तकला करण्यासाठी आणि वेगवेगळ्या विषयांच्या नोट्स लिहिण्यासाठी होतो.
In simple words: अभ्यास करण्यासाठी कागद शाळेत खूप महत्त्वाचा असतो.

Exam Tip: सर्व उपयोगांची नावे मुद्देसूद लिहा.

IV. का ते सांगा.

Question 1. सांभर पळत सुटले.
Answer: शिकारी कुत्रे पाठीमागे लागल्यामुळे जीव वाचवण्यासाठी सांभर वेगाने पळत सुटले.
In simple words: भीतीमुळे सांभराने पळून जाणे पसंत केले.

Exam Tip: कारण स्पष्ट करण्यासाठी 'कारण' किंवा 'म्हणून' चा वापर करून वाक्य पूर्ण करा.

Question 2. ताई पडली.
Answer: पाय घसरल्यामुळे किंवा लक्ष न राहिल्यामुळे ताई खाली पडली.
In simple words: तोल गेल्यामुळे ताई जमिनीवर कोसळली.

Exam Tip: पाठातील प्रसंगाशी सुसंगत कारण लिहा.

Question 3. मीना चपला हातात घेऊन चालू लागली.
Answer: चपलेचा अंगठा तुटल्यामुळे चालताना त्रास होत होता, म्हणून मीना चपला हातात घेऊन चालू लागली.
In simple words: तुटलेली चप्पल पायात घालता येत नसल्याने ती हातात घेतली.

Exam Tip: कृतीमागील कारण स्पष्ट करा.

Question 4. सदूकाकांनी जुनी चप्पल मीनापुढे ठेवली.
Answer: मीनाची तुटलेली चप्पल दुरुस्त करून ती वापरण्यायोग्य झाल्यावर सदूकाकांनी ती मीनापुढे ठेवली.
In simple words: चप्पल दुरुस्तीचे काम संपल्यावर त्यांनी ती तिला परत केली.

Exam Tip: पात्राच्या कृतीचे कारण लिहा.

V. समान अर्थाचे शब्द लिहा.

Question 1. समानार्थी शब्द लिहा:
1) चंद्र = शशी / चंद्रमा
2) छान = सुंदर / उत्तम
3) चतुर = हुशार / प्रज्ञावान
4) कोपरा = किनारा / कोपरा
5) तळे = सरोवर / जलाशय
6) वादळ = आंधी / तुफान
7) पत्र = चीठी / संदेश
8) वेष्टन = आवरण / कव्हर
9) जंगल = वन / अरण्य
10) वेल = लता
Answer: वरीलप्रमाणे सर्व शब्दांचे योग्य समानार्थी शब्द आहेत.
In simple words: एकाच अर्थाचे दुसरे शब्द म्हणजेच समानार्थी शब्द.

Exam Tip: शब्दार्थ पाठांतर ठेवा.

VI. विरुद्ध अर्थाचे शब्द लिहा.

Question 1. विरुद्धार्थी शब्द लिहा:
1) आनंद x दुःख
2) थोडे x भरपूर / जास्त
3) दूर x जवळ
4) रात x दिवस
5) चतुर x मूर्ख / अहुशार
6) बरे x वाईट
7) नवी x जुनी
8) मित्र x शत्रू
9) शेवट x सुरुवात
10) स्वप्न x सत्य
Answer: दिलेले सर्व विरुद्धार्थी शब्द योग्य ಜೋडीत आहेत.

In simple words: उलट अर्थाचे शब्द म्हणजे विरुद्धार्थी शब्द.

Exam Tip: खुणांची (x) काळजीपूर्वक नोंद घ्या.

VII. अनेकवचन लिहा.

Question 1. अनेकवचनी रूपे लिहा:
1) विमान - विमाने
2) फूल - फुलां / फुले
3) बक्षीस - बक्षिसे
4) सावली - सावल्या
5) तोंड - तोंडे
6) फळी - फळ्या
7) दिवा - दिवे
8) गाडी - गाड्या
9) तळे - तळी / तळी
10) वेल - वेली
Answer: एकवचनी शब्दांचे अनेकवचनी रूपे वरीलप्रमाणे आहेत.
In simple words: एकापेक्षा जास्त संख्या दर्शवण्यासाठी अनेकवचन वापरतात.

Exam Tip: व्याकरण नियमांनुसार वेलांटी आणि उकार तपासा.

VIII. चूक की बरोबर ते लिहा.

Question 1. सांभराचे पाय किडकिडीत होते.
Answer: बरोबर
In simple words: सांभराचे पाय बारीक आणि किडकिडीत होते.

Exam Tip: पाठातील माहिती तपासून योग्य पर्याय निवडा.

Question 2. ताईला टेंगुळ आले.
Answer: बरोबर
In simple words: पडल्यामुळे ताईच्या डोक्यावर टेंगुळ आले.

Exam Tip: घटनेची सत्यता तपासा.

Question 3. उंदराने माठ फोडला.
Answer: बरोबर
In simple words: उंदराच्या उपद्व्यापामुळे माठ फुटला.

Exam Tip: पाठातील मजकुराशी पडताळणी करा.

Question 4. वादळात झाड मोड्न पडले.
Answer: बरोबर
In simple words: मुसळधार वादळामुळे मोठे झाड मोडून पडले.

Exam Tip: निसर्गविषयक घटना अचूक ओळखा.

Question 5. रुपयाची नोट कागडापासून बनत नाही.
Answer: चूक
In simple words: चलनातील नोटा विशेष प्रकारच्या कागदापासून (कॉटन फायबर) बनवल्या जातात.

Exam Tip: विधानातील नकारार्थी शब्दाकडे लक्ष द्या.

IX. कोण ते लिहा.

Question 1. कागदाचे तुकडे करून फेकणारी -
Answer: मुलगी / सुषमा
In simple words: कागद फाडून इस्तमाल करणारी व्यक्ती.

Exam Tip: पात्राचे अचूक नाव लिहा.

Question 2. चपला दुरुस्त करणारे -
Answer: चांभार (सदूकाका)
In simple words: जुन्या किंवा तुटलेल्या चपला शिवणारे कारागीर.

Exam Tip: व्यवसायाचे योग्य नाव लिहा.

Question 3. थेंबे थेंबे तळे साचे म्हणणारी -
Answer: म्हण / निसर्गाचा नियम
In simple words: पाण्याच्या एकाएक थेंबाने मोठे तळे तयार होते.

Exam Tip: म्हणीचा संदर्भ लक्षात ठेवा.

Question 3. पाय घास्रून पडलेली -
Answer: ताई
In simple words: पाय घसरून पडलेली व्यक्ती.

Exam Tip: पाठातील पात्राचे नाव लिहा.

Question 5. डरकाळी फोडणारा -
Answer: वाघ / सिंह
In simple words: जंगलातील हिंस्र प्राणी जो मोठी डरकाळी फोडतो.

Exam Tip: प्राण्यांचा आवाज ओळखा.

X. वाक्य बनवा.

Question 1. मग्न असणे
वाक्य - रोहन अभ्यास करण्यात पूर्णपणे मग्न होता.
Answer: दिलेल्या वाक्यप्रचाराचा अर्थ लक्षात घेऊन अर्थपूर्ण वाक्य तयार केले आहे.
In simple words: एखाद्या कामात तल्लीन होणे म्हणजे मग्न असणे.

Exam Tip: वाक्यप्रचाराचा अर्थ वाक्यात स्पष्ट झाला पाहिजे.

Question 2. धिंगाणा घालणे
वाक्य - वर्गात शिक्षक नसताना मुलांनी खूप धिंगाणा घातला.
Answer: गोंधळ किंवा हुल्लडबाजी करणे या अर्थाचा वापर करून वाक्य बनवले आहे.
In simple words: खूप त्रास देणे किंवा गोंधळ घालणे.

Exam Tip: योग्य संदर्भात वाक्याचा उपयोग करा.

Question 3. पाऊल ठेवणे
वाक्य - नवीन घरात पाऊल ठेवताना आईने औक्षण केले.
Answer: प्रवेश करणे किंवा येणे या अर्थाने वाक्य बनवले आहे.
In simple words: एखाद्या ठिकाणी प्रवेश करणे.

Exam Tip: वाक्प्रचाराचा अचूक अर्थ वापरा.

Question 4. धूम पळणे
वाक्य - पोलिसांना पाहताच चोरांची धूम पळाली.
Answer: वेगाने पळून जाणे या अर्थाने वाक्य तयार केले आहे.
In simple words: घाबरून वेगाने पळून जाणे.

Exam Tip: सुसंगत घटना वापरून वाक्य पूर्ण करा.

XI. जोड्या जुळवा.

Question 1. योग्य जोड्या जुळवा:
1) आनंदाने - खाऊ
2) गोड गोड - गाूया (गाऊया)
3) बिछानती - गाव
4) गाव - माली
5) कुंभार - देशाचे रक्षण करतो.
6) सैनिक - मडकी बनवतो.
Answer: 1 - खाऊ
2 - गाऊया
3 - गाव
4 - माली
5 - मडकी बनवतो.
6 - देशाचे रक्षण करतो.
In simple words: योग्य शब्दांची योग्य शब्दांशी जोडी जोडली आहे.

Exam Tip: पेन्सिलने रेषा मारताना जोड्या नीट तपासा.

XII. कोण कोणास म्हणाले.

Question 1. "तूव हवांस मला!"
Answer: मूल चंद्राला म्हणाले.
In simple words: पाठात मुलांनी चंद्राला उद्देशून हे म्हटले आहे.

Exam Tip: वक्ता आणि श्रोता स्पष्ट लिहा.

Question 2. "गवताची गोडी कशालाच नाही."
Answer: सांभर म्हणाला.
In simple words: सांभराने गवताच्या गोडीबद्दल आपले मत व्यक्त केले.

Exam Tip: पाठातील संवादाचा संदर्भ लक्षात ठेवा.

XIII. कविता - आनंदाने गाऊया. लिहा.

Question 1. कविता - आनंदाने गाऊया. संपूर्ण कविता लिहा.
Answer: (विद्यार्थ्यांनी आपल्या वहीत पाठ्यपुस्तकातील 'आनंदाने गाऊया' ही कविता पूर्ण लिहायची आहे.)
In simple words: पाठ्यपुस्तकातील कविता सुंदर अक्षरात लिहून पाठ करा.

Exam Tip: कविता लिहिताना ओळी आणि कवन अचूक लिहा.