CBSE Class 5 Marathi Worksheet Set 05

I. एका वाक्यात उत्तरे लिहा.

Question 1. सांबर कुठे राहत होते?
Answer: सांबर जंगलात राहत होते.
In simple words: सांबर जंगलामध्ये राहत होते.

Exam Tip: प्रश्नातील मुख्य शब्द ओळखून उत्तर पूर्ण वाक्यात लिहा.

Question 2. सांबराचे पाय कशासारखे होते?
Answer: सांबराचे पाय लाकडासारखे होते.
In simple words: सांबराचे पाय मजबूत लाकडासारखे जाड व ताठ होते.

Exam Tip: तुलना करणारे शब्द अचूक लिहा.

Question 3. सांबराचा जीव कोणामुळे वाचला?
Answer: सांबराचा जीव त्याच्या शिंगांमुळे वाचला.
In simple words: वाघाच्या हल्ल्यापासून सांबराचे प्राण त्याच्या सुंदर शिंगांमुळे वाचले.

Exam Tip: कारणाशी संबंधित शब्द अचूक नमूद करा.

Question 4. पाखरू होऊन मुलगा कुठे गेला असता?
Answer: पाखरू होऊन मुलगा आभाळाच्या शेवटी गेला असता.
In simple words: मुलगा पाखरू बनून उंच आकाशात उडून गेला असता.

Exam Tip: कवितेच्या ओळींमधील कल्पनेवर आधारित उत्तर लिहा.

Question 5. मुलगा पंखावरती काय मारणार आहे?
Answer: मुलगा पंखावरती पाणी मारणार आहे.
In simple words: मुलगा आपल्या पंखांवर पाण्याचे थेंब उडवणार आहे.

Exam Tip: कवितेतील शब्दांचा योग्य वापर करा.

Question 6. विमान का रुसले असते?
Answer: विमान वेगाने चालत नाही म्हणून ते रुसले असते.
In simple words: वेगाने न चालल्यामुळे विमान रुसले असते.

Exam Tip: पाठातील वाक्प्रचार व कारणे लक्षात ठेवा.

Question 7. वाट कशी होती?
Answer: वाट लांब आणि खडबडीत होती.
In simple words: चालण्यासाठी वाट खूप लांब आणि खडबडीत होती.

Exam Tip: वर्णनात्मक शब्द लक्षात ठेवा.

Question 8. गणू कुठे लपून बसला?
Answer: गणू देवाळामध्ये लपून बसला.
In simple words: गणू देवळाच्या मागे किंवा आत लपून बसला होता.

Exam Tip: ठिकाणाचे नाव अचूक लिहा.

Question 9. गणूने माणसाचा कोणता गुण घेतला?
Answer: गणूने माणसाचा हुशारीचा गुण घेतला.
In simple words: माणसाप्रमाणे वागण्याचा व हुशारीचा गुण गणूने घेतला.

Exam Tip: पाठाचा उद्देश स्पष्ट करा.

Question 10. सरुची आई काय विकत असे?
Answer: सरुची आई चौकात कागदी लिंबे विकत असे.
In simple words: सरुची आई कागदाची लिंबे बनवून विकत असे.

Exam Tip: वस्तूचे नाव स्पष्टपणे लिहा.

Question 11. एक रुपयाला किती लिंबे hoti?
Answer: एक रुपयाला बारा लिंबे होती.
In simple words: एक रुपयामध्ये बारा लिंबे विकत मिळायची.

Exam Tip: संख्यात्मक माहिती अचूक लिहा.

Question 12. साहेबांना सरुचा कोणता स्वभाव आवचला?
Answer: साहेबांना सरुचा स्वाभिमानी आणि प्रामाणिक स्वभाव आवडला.
In simple words: सरुची प्रामाणिकपणा आणि कष्टाळू वृत्ती साहेबांना आवडली.

Exam Tip: स्वभाव वैशिष्ट्ये थोडक्यात लिहा.

II. गाळलेल्या जागा भरा.

Question 1. एवढ्यात वाघाची __________ ऐक आली.
Answer: एवढ्यात वाघाची गर्जना ऐकू आली.
In simple words: वाघाच्या ओरडण्याचा आवाज आला.

Exam Tip: रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरा.

Question 2. सांबर विचार करू लागले 'सुंदर काय'? शिंग की __________?
Answer: सांबर विचार करू लागले 'सुंदर काय'? शिंग की पाय?
In simple words: शिंगे सुंदर की पाय सुंदर असा विचार सांबर करू लागले.

Exam Tip: पाठातील वाक्य पूर्ण करा.

Question 3. गणूने ठरवले आता आपण __________ नाही.
Answer: गणूने ठरवले आता आपण दांडगाई करणार नाही.
In simple words: गणूने मस्ती न करण्याचा निश्चय केला.

Exam Tip: पाठातील संदर्भावरून शब्द लिहा.

Question 4. गणू देवळाच्या __________ मकांकडे पाहू लागला.
Answer: गणू देवळाच्या दारातून मकांकडे पाहू लागला.
In simple words: गणू देवळाच्या आधाराने माकडांचे चाळे पाहू लागला.

Exam Tip: योग्य शब्द निवडून वाक्य पूर्ण करा.

Question 5. सरुची आई खर्चात __________ करते.
Answer: सरुची आई खर्चात काटकसर करते.
In simple words: ती पैशांचा जपून वापर करते.

Exam Tip: महत्त्वाचा शब्द लक्षात ठेवा.

Question 6. एकदा सरु __________ आजारी पडली.
Answer: एकदा सरु अचानक आजारी पडली.
In simple words: सरुची प्रकृती अचानक बिघडली.

Exam Tip: वाक्यरचना पूर्ण करा.

III. समानार्थी शब्द लिहा.

Question 1. जंगल - वन / कानन
Answer: जंगल = वन
In simple words: अरण्याला जंगल किंवा वन म्हणतात.

Exam Tip: समानार्थी शब्द पाठ करा.

Question 2. तळे - सरोवर / जलाशय
Answer: तळे = सरोवर
In simple words: पाण्याचा मोठा साठा म्हणजे तळे.

Exam Tip: अचूक शब्द लिहा.

Question 3. पाखरू - पक्षी / खग
Answer: पाखरू = पक्षी
In simple words: पक्षाला पाखरू असे म्हणतात.

Exam Tip: सोपे समानार्थी शब्द लक्षात ठेवा.

Question 4. आभाळ - आकाश / गगन
Answer: आभाळ = आकाश
In simple words: आकाशाला आभाळ म्हणतात.

Exam Tip: स्पेलिंग तपासून लिहा.

Question 5. वाट - रस्ता / मार्ग
Answer: वाट = रस्ता
In simple words: जाण्याच्या मार्गाला वाट म्हणतात.

Exam Tip: योग्य पर्याय लिहा.

Question 6. झाड - वृक्ष / तरू
Answer: झाड = वृक्ष
In simple words: वृक्षाला झाड म्हणतात.

Question 7. औषध - इलाज / औषधी
Answer: औषध = औषधी / इलाज
In simple words: आजारपणावर वापरले जाणारे औषध.

Question 8. आराम - विश्रांती
Answer: आराम = विश्रांती
In simple words: विश्रांती घेणे म्हणजे आराम करणे.

Question 9. कष्ट - श्रम / मेहनत
Answer: कष्ट = श्रम
In simple words: कष्टाला श्रम किंवा मेहनत म्हणतात.

Question 10. घर - गृह / सदन
Answer: घर = गृह
In simple words: राहण्याच्या जागेला घर म्हणतात.

Question 1. जमा - खर्च
Answer: जमा x खर्च
In simple words: जमाचे विरुद्धार्थी शब्द खर्च आहे.
Exam Tip: चिन्हाऐवजी 'विरुद्ध' किंवा 'x' चा वापर करा.

Question 2. लाजी - निर्लज्ज / बेलाज (किंवा लाजाळू)
Answer: लाजी x निर्लज्ज
In simple words: लाजीचा विरुद्धार्थी शब्द निर्लज्ज आहे.

Question 3. जवळ - दूर
Answer: जवळ x दूर
In simple words: जवळच्या विरुद्ध दूर असते.

Question 4. नुकसान - फायदा / नफा
Answer: नुकसान x फायदा
In simple words: नुकसानीच्या विरुद्ध फायदा होतो.

Question 5. हार - जीत
Answer: हार x जीत
In simple words: पराभवाच्या विरुद्ध जीत किंवा विजय.

Question 6. रुसणे - रागवणे / हसणे
Answer: रुसणे x हसणे / भुलणे
In simple words: रुसण्याच्या विरुद्ध हसणे.

Question 7. मागे - पुढे
Answer: मागे x पुढे
In simple words: मागच्या विरुद्ध पुढची बाजू.

Question 8. आनंद - दुःख
Answer: आनंद x दुःख
In simple words: आनंदाच्या विरुद्धार्थी शब्द दुःख आहे.

Question 9. दार - खिडकी / बाहेर
Answer: दार x खिडकी / बंद
In simple words: दाराचा विरुद्धार्थी शब्द.

Question 10. सुंदर - कुरूप
Answer: सुंदर x कुरूप
In simple words: सुंदराच्या विरुद्ध कुरूप.

V. कोण ते लिहा.

Question 1. उरकाळी फोडणारा -
Answer: सांबर
In simple words: जंगलात उरकाळी फोडणारा प्राणी सांबर होता.

Exam Tip: पाठातील पात्राचे योग्य नाव लिहा.

Question 2. काठी गरगर फिरवणारा -
Answer: गोपाळ / राखणदार
In simple words: काठी फिरवणारे राखणदार.

Question 3. चौकात लिंबे विकणारी -
Answer: सरुची आई
In simple words: लिंबे विकण्याचे काम सरुची आई करत असे.

Question 4. सरुला बक्षीस देणारे -
Answer: साहेब
In simple words: सरुच्या प्रामाणिकपणावर खूश होऊन साहेबांनी बक्षीस दिले.

VI. चूक की बरोबर ते लिहा.

Question 1. सांबराचे पाय किडकिडीत होते.
Answer: चूक
In simple words: सांबराचे पाय लाकडासारखे मजबूत होते.

Exam Tip: विधान नीट वाचून अचूक ठरवा.

Question 2. सांबराने उरकाळी फोडली.
Answer: बरोबर
In simple words: सांबराने आवाजाने उरकाळी फोडली.

Question 3. गणू दुसऱ्यांना घाबरला.
Answer: चूक
In simple words: गणू स्वतः इतरांना घाबरवत असे.

Question 4. गणूची धिटाई बघून माकडे पळाली.
Answer: बरोबर
In simple words: गणूच्या मुजोरीमुळे माकडे घाबरली.

Question 5. एकदा सरु आजारी पडली.
Answer: बरोबर
In simple words: सरुच्या आजारपणामुळे घरची परिस्थिती बदलली.

Question 6. सकने साहेबांचा एक रुपया घेतला.
Answer: चूक
In simple words: सरुने जास्तीचे पैसे घेतले नाहीत.

VII. वाक्यात उपयोग करा.

Question 1. धूम पळणे -
Answer: पोलिसांना पाहताच चोर धूम पळाले.
In simple words: जलद गतिने वेगाने पळून जाणे.

Exam Tip: वाक्प्रचाराचा वापर करून अर्थपूर्ण वाक्य तयार करा.

Question 2. भानार येणे -
Answer: संकटात सापडल्यावर रमेशला वास्तवाचे भान आले.
In simple words: शुद्धीत किंवा समजूतीत येणे.

Question 3. घर चालवणे -
Answer: सरूची आई कष्ट करून घर चालवत असे.
In simple words: संसाराचा गाडा चालवणे.

Question 4. काटकसर करणे -
Answer: पैशांची अडचण असल्याने आई प्रत्येक गोष्टीत काटकसर करते.
In simple words: पैसा किंवा वस्तू जपून वापरणे.

Question 5. कष्टाचे खाणे -
Answer: प्रामाणिकपणे मेहनत करून कष्टाचे खाणे हेच खरे माणसाचे लक्षण आहे.
In simple words: स्वतःच्या मेहनतीवर जगणे.

VIII. 'का' ते लिहा.

Question 1. सांबर पळत सुटले.
Answer: कारण जंगलात वाघाची गर्जना ऐकू आली आणि जीव वाचवण्यासाठी सांबर पळत सुटले.
In simple words: वाघाच्या भीतीमुळे सांबर पळाले.

Exam Tip: कारण स्पष्ट करणाऱ्या वाक्यांची रचना करा.

Question 2. गणू देवळात लपून बसला.
Answer: कारण त्याने केलेल्या खोडींमुळे इतर लोक व माकडे त्याच्यावर रागवली होती.
In simple words: पकडल्या जाण्याच्या भीतीपोटी तो लपला.

Question 3. माकडे माणसाला घाबरली.
Answer: कारण माणसांच्या आक्रमक पवित्र्यामुळे माकडे घाबरली.
In simple words: माणसाच्या धाकामुळे माकडे पळाली.

Question 4. सरुने डॉक्टरांना बोलावून आणले.
Answer: कारण सरूची आई अचानक खूप आजारी पडली होती.
In simple words: आईच्या प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे डॉक्टर बोलावले.

Question 5. सरू लिंब विकायला गेली.
Answer: कारण आई आजारी असल्यामुळे घरचा खर्च भागवण्यासाठी सरू लिंबे विकायला गेली.
In simple words: आईला मदत करण्यासाठी ती गेली.

IX. पूर्ण वाक्यात उत्तरे लिहा.

Question 1. गणू दिसताच माकडांनी काय केले?
Answer: गणू दिसताच माकडांनी आरडाओरडा करून पळ काढला.
In simple words: माकडे गणूला पाहून घाबरून पळाली.

Exam Tip: पाठातील प्रसंगाचे वर्णन लिहा.

Question 2. गणूने देवळात बसून जे पाहिले, त्यातून तो काय शिकला?
Answer: गणूने पाहिले की दुसऱ्यांना त्रास दिल्यास कोणीही आपले होत नाही, यातून तो चांगला वागण्याची शिकवण शिकला.
In simple words: त्याने इतरांना त्रास न देण्याचा धडा घेतला.

Question 3. शाळा सुटल्यावर सरू काय काय करत असे?
Answer: शाळा सुटल्यावर सरू आईला कागदी लिंबे बनवण्यात व विकण्यात मदत करत असे.
In simple words: ती घरच्या कामात व व्यवसायात हातभार लावत असे.

Question 4. साहेबांनी १२ लिंबे का घेतली?
Answer: साहेबांना सरूची प्रामाणिक व कष्टाळू वृत्ती आवडल्यामुळे त्यांनी मदतीचा हात म्हणून १२ लिंबे घेतली.
In simple words: सरूची मदत करण्यासाठी त्यांनी लिंबे विकत घेतली.

Question 5. सरूच्या आईने सरूला कोणती शिकवण दिली?
Answer: नेहमी प्रामाणिक राहावे आणि कष्टाचे खावे, ही शिकवण आईने सरूला दिली.
In simple words: इमानदारीने जगण्याचा सल्ला आईने दिला.

X. कोण, कोणास म्हणाले.

Question 1. "जरा थांबा सुरी पैसे आणते"
Answer: हे वाक्य सरू साहेबांना म्हणाली.
In simple words: पैसे आणण्यासाठी सरूने थांबायला सांगितले.

Exam Tip: वक्त्या आणि श्रोत्याचे नाव लिहा.

Question 2. "राहू दे तुला, बक्षीस म्हणून"
Answer: हे वाक्य साहेब सरूला म्हणाले.
In simple words: साहेबांनी उरलेले पैसे सरूला बक्षीस म्हणून ठेवायला सांगितले.

Question 3. "म्हणून मला हा रुपया नको"
Answer: हे वाक्य सरू साहेबांना म्हणाली.
In simple words: विनामेहनतीचे पैसे नकोत म्हणून सरू म्हणाली.

XI. जोड्या जुळवा.

Question 1. जोड्या जुळवा (प्राण्यांचे आवाज):
(1) वाघ - गर्जना
(2) बैल - हंबरणे
(3) हत्ती - चितकार
(4) सिंह - डरकाळी
(5) गाय - उरकाळी (हंबरणे)
Answer: (1) वाघ - गर्जना
(2) बैल - हंबरणे
(3) हत्ती - चितकार
(4) सिंह - डरकाळी
(5) गाय - उरकाळी
In simple words: प्राण्यांचे योग्य आवाज जुळवले आहेत.

Exam Tip: प्राण्यांचे आवाज अचूक लक्षात ठेवा.

XII. एकवचन - अनेकवचन

Question 1. तळे - तळी / तलाव
Answer: तळे - तळी
In simple words: एका वचनाचे अनेक वचन लिहा.

Question 2. वेल - वेली
Answer: वेल - वेली
In simple words: वेली अनेकवचन रूप आहे.

Question 3. जंगल - जंगले
Answer: जंगल - जंगले
In simple words: जंगले हे अनेकवचन आहे.

Question 4. पाखरू - पाखरे
Answer: पाखरू - पाखरे
In simple words: पाखरे अनेकवचन रूप आहे.

Question 5. गोष्ट - गोष्टी
Answer: गोष्ट - गोष्टी
In simple words: गोष्टी हे अनेकवचनी रूप आहे.

Question 6. माकड - माकडे
Answer: माकड - माकडे
In simple words: माकडे अनेकवचन आहे.

Question 7. रस्ता - रस्ते
Answer: रस्ता - रस्ते
In simple words: रस्ते अनेकवचन रूप.

Question 8. लिंबू - लिंबे
Answer: लिंबू - लिंबे
In simple words: लिंबे अनेकवचन आहे.

Question 9. पैसा - पैसे
Answer: पैसा - पैसे
In simple words: पैसे अनेकवचन रूप आहे.

Question 10. बक्षीस - बक्षिसे
Answer: बक्षीस - बक्षिसे
In simple words: बक्षिसे हे अनेकवचन आहे.

XIII. कवितेच्या ओळी पूर्ण करा.

Question 1. पंख मला जर असते दोन!
..................................................................................................
..................................................................................................
..................................................................................................
..................................................................................................
पंख मला, पण फुटतील केव्हा?
Answer: पंख मला जर असते दोन!
उंच आभाळांत उडून गेलो असतो,
चंद्राच्या घरी जाऊन आलो असतो,
ताऱ्यांच्या दुनियेत खेळलो असतो,
पंख मला, पण फुटतील केव्हा?
In simple words: कविता पूर्ण करून लिहिली आहे.

Exam Tip: कविता पाठ करून अचूक शब्दांत लिहा.