CBSE Class 5 Marathi Worksheet Set 03

I) घरात धुमाकूळ कोणी घातला?
Answer: घरात धुमाकूळ उंदराने घातला.
In simple words: उंदराने घरात सगळीकडे त्रास दिला आणि धुमाकूळ घातला.
Exam Tip: पाठाचे नाव आणि पात्रांची नावे लक्षջ ठेवा.

2) उंदराने कशावर ताव मारला?
Answer: उंदराने खाऊवर आणि अन्नावर ताव मारला.
In simple words: उंदराने सर्व खायला मिळणाऱ्या गोष्टींवर पोटभर ताव मारला.

Exam Tip: प्रश्नातील मुख्य शब्द ओळखून उत्तर लिहा.

3) गंपूची फजिती कोणी केली?
Answer: गंपूची फजिती उंदराने केली.
In simple words: उंदराच्या त्रासामुळे गंपूची फजिती झाली.

Exam Tip: उत्तर पूर्ण वाक्यात लिहा.

4) मुलाला कोठे जावेसे वाटले?
Answer: मुलाला चांदोबाच्या देशात जावेसे वाटले.
In simple words: मुलाला आकाशात फिरून चांदोबाला भेटायचे होते.

Exam Tip: कविता किंवा पाठाच्या आधारावर अचूक उत्तर द्या.

5) मऊ मऊ बिछाना कशाचा आहे?
Answer: मऊ मऊ बिछाना पांढऱ्याशुभ्र मेघांचा (शिंपल्याचा/ढगांचा) आहे.
In simple words: ढगांचा मऊ मऊ बिछाना तयार केला आहे.

Exam Tip: कवितेतील वर्णनानुसार उत्तर लिहा.

6) मुलाने चांदोबाला भेटायला कोठे बोलावले?
Answer: मुलाने चांदोबाला आपल्या घरी बोलावले.
In simple words: मुलाने चांदोबाला पृथ्वीवर आणि आपल्या घरी येण्याचे आमंत्रण दिले.

Exam Tip: प्रश्न व्यवस्थित वाचून उत्तर द्या.

7) सदूकाकांना मायेची सावली कोणी दिली?
Answer: सदूकाकांना मुलं-मुलींनी मायेची सावली दिली.
In simple words: लहान मुलांनी सदूकाकांना प्रेमाने मदत केली आणि आधार दिला.

Exam Tip: पाठातील मुख्य संदेश लक्षात ठेवा.

8) कुणाच्या चपलेचा अंगठा तुटला?
Answer: सदूकाकांच्या चपलेचा अंगठा तुटला.
In simple words: सदूकाकण जुनी चप्पल वापरत होते जिचा अंगठा तुटला होता.

Exam Tip: पात्राचे नाव अचूक लिहा.

9) सदूकाकांना मुलींनी कोणती भेटवस्तू दिली?
Answer: सदूकाकांना मुलींनी नवीन चप्पल भेटवस्तू म्हणून दिली.
In simple words: मुलींनी पैसे जमा करून सदूकाकांसाठी नवीन चप्पल आणली.

Exam Tip: भेटवस्तूचे नाव स्पष्ट लिहा.

10) सुष्माच्या स्वलनात कोण आले?
Answer: सुष्माच्या स्वप्नात परी आली.
In simple words: सुष्मा झोपली असताना तिच्या स्वप्नात सुंदर परी आली.

Exam Tip: शब्दराचना तपासून लिहा.

11) कशापासून छान खेळणी तयार करता येतात?
Answer: कागदाच्या तुकड्यांपासून छान खेळणी तयार करता येतात.
In simple words: कागद कापून आणि मळवून विविध खेळणी बनवता येतात.

Exam Tip: कृतीवर आधारित प्रश्नांचे उत्तर द्या.

II. गाळलेल्या जागा भरा.

1) सदूकाका आपले काम ________ लावून करत असतात.
Answer: सदूकाका आपले काम मन लावून करत असतात.
In simple words: सदूकाका आपले काम खूप मन लावून व प्रामाणिकपणे करायचे.

Exam Tip: रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरा.

2) सदूकाका मुलींवर पोतीच्या पोरींसारखी ________ करतात.
Answer: सदूकाका मुलींवर पोतीच्या पोरींसारखी माया करतात.
In simple words: सदूकाका सगळ्या मुलींना स्वतःच्या मुलींसारखे प्रेम द्यायचे.

Exam Tip: पाठातील ओळ नीट लक्षात ठेवा.

3) गंपू ________ गेला.
Answer: गंपू झोपायला गेला.
In simple words: रात्री गंपू आरामात झोपायला गेला.

Exam Tip: संदर्भानुसार योग्य शब्द लिहा.

4) कशी केली तुझी ________!
Answer: कशी केली तुझी फजिती!
In simple words: उंदराने केलेल्या त्रासामुळे वाईट हाल झाले.

Exam Tip: उक्ती पूर्ण करा.

5) पायमोच्याला ________ केल्या.
Answer: पायमोच्याला ठिगळे केल्या.
In simple words: फाटलेल्या पायमोच्याला शिवून ठिगळ लावले.

Exam Tip: योग्य शब्द निवडून रिकामी जागा भरा.

6) ________ तून फिरायला नेशील का?
Answer: मेघांतून फिरायला नेशील का?
In simple words: मुलाने चांदोबाला विचारले की तो त्याला ढगांमधून फिरायला नेणार का.

Exam Tip: कवितेतील ओळ पूर्ण करा.

7) ________ आला जरी भेटून तुला.
Answer: चांदोबा आला जरी भेटून तुला.
In simple words: चांदोबा स्वतः तुला भेटायला येईल.

Exam Tip: कवितेचे कडवे पाठ ठेवा.

III. का ते सांगा.

1) ताई पडली.
Answer: कारण पाय घसरल्यामुळे ताई खाली पडली.
In simple words: जमिनीवर पाय घसरल्याने ताई पडली.

Exam Tip: कारणाचे योग्य स्पष्टीकरण लिहा.

2) गंपूला मनापासून आनंद झाला.
Answer: कारण त्याला त्याची आवडती गोष्ट मिळाली / त्याचे काम झाले.
In simple words: मनासारखी गोष्ट घडल्यामुळे गंपूला खूप आनंद झाला.

Exam Tip: पाठातील कथेचा संदर्भ द्या.

3) सदूकाकांच्या डोक्यावरची सावली गेली.
Answer: कारण त्यांना मदत करणारी छत्री किंवा जुनी सावली नष्ट झाली / जुनी परिस्थिती बदलली.
In simple words: कठीण प्रसंगात आधार देणारी सावली निघून गेली.

Exam Tip: भावनिक कारण स्पष्ट करा.

4) सदूकाकांनी जुनी चप्पल मीनापुढे ठेवली.
Answer: कारण ती चप्पल पूर्णपणे तुटली होती आणि ती दुरुस्त करण्यासाठी किंवा माप घेण्यासाठी ठेवली होती.
In simple words: जुनी चप्पल बदलण्याची वेळ आल्यामुळे ती पुढे ठेवली.

Exam Tip: घटनेचे मूळ कारण लिहा.

IV. निबंध - माझी शाळा. लिहा.

1) माझ्या शाळेचे नाव आदर्श प्राथमिक शाळा आहे.
2) माझ्या शाळेची इमारत खूप मोठी आणि सुंदर आहे.
3) आमच्या शाळेत 10 वर्ग असून सर्व वर्गखोल्या स्वच्छ व हवेशीर आहेत.
4) आमच्या शाळेत खूप हुशार आणि प्रेमळ शिक्षक आहेत जे आम्हाला उत्तम शिकवतात.
5) माझी शाळा मला खूप आवडते आणि मला माझ्या शाळेचा अभिमान आहे.
In simple words: शाळेबद्दलची माहिती साध्या आणि सोप्या वाक्यांत लिहिली आहे.

Exam Tip: निबंध लिहिताना मुद्द्यांचा वापर करा आणि वाक्य रचना अचूक ठेवा.

V. कोण ते लिहा.

1) चपला दुरुस्त करणारा -
Answer: चांभार (सदूकाका)
In simple words: चपला शिवणाऱ्या किंवा दुरुस्त करणाऱ्या व्यक्तीला चांभार म्हणतात.

Exam Tip: एक शब्दा Bay उत्तर लिहा.

2) थेंबे थेंबे तळे साचे म्हणणारी -
Answer: आई / म्हणीनुसार शिकवणारी व्यक्ती
In simple words: थेंब थेंब साचून जसे तळे बनते, तसेच प्रयत्न करत राहण्याचे महत्त्व सांगणारी व्यक्ती.

Exam Tip: वाक्प्रचार किंवा म्हणीचा संदर्भ द्या.

3) कागदाचा तुकडा करून फेकणारी -
Answer: खोडकर मुलगी / मुलगा
In simple words: कचरा इकडेतिकडे टाकणारी व्यक्ती.

Exam Tip: पाठातील पात्राचे वर्तन ओळखा.

4) पाय घसरून पडलेली -
Answer: ताई
In simple words: ओली जमीन किंवा घसरड्या जागेवर पाय घसरून पडलेली व्यक्ती.

Exam Tip: अचूक नाव लिहा.

5) उंदराला पकडणारा -
Answer: मांजर
In simple words: उंदराचा पाठीला लागून त्याला पकडणारा प्राणी मांजर आहे.

Exam Tip: सामान्य ज्ञानावर आधारित प्रश्न.

6) पायमोच्याला थूक पाडणारा -
Answer: सुई / शिवणारा
In simple words: पायमोज्याला शिवकाम करणारी वस्तू किंवा व्यक्ती.

Exam Tip: योग्य शब्द निवडा.

VI. चूक की बरोबर.

1) ताईला डेंगूळ आले.
Answer: बरोबर
In simple words: पडल्यामुळे ताईला मार लागून डेंगूळ आले होते.

Exam Tip: विधान तपासून सही किंवा चूक लिहा.

2) उंदराने माठ फोडला.
Answer: चूक
In simple words: उंदराने खाऊ खाल्ला पण माठ फोडला नाही.

Exam Tip: पाठातील घटनेशी पडताळणी करा.

3) वादळात झाड मोडुन पडले.
Answer: बरोबर
In simple words: जोरदार वादळामुळे झाड मोडून पडले.

Exam Tip: निसर्ग वर्णनाचे विधान ओळखा.

4) मुलींनी सदूकाकांना मायेची सावली दिली.
Answer: बरोबर
In simple words: मुलींनी सदूकाकांना नवीन चप्पल देऊन प्रेमाचा आधार दिला.

Exam Tip: पाठाचा मुख्य संदेश लक्षात ठेवा.

5) सुष्माचे अक्षर वळणदार नव्हते.
Answer: चूक
In simple words: सुष्माचे अक्षर सुंदर आणि वळणदार होते.

Exam Tip: नकारार्थी विधान काळजीपूर्वक वाचा.

6) सुष्माच्या आईने चिमुर गोळा केले.
Answer: बरोबर
In simple words: आईने घरातील कचरा व कागदाचे तुकडे गोळा केले.

Exam Tip: वाक्यातील शब्द तपासा.

VII. 'कोणा, कोणास' म्हणाले.

1) "अंग, ते फेकू नकोस."
Answer: आई मुलीला म्हणाली.
In simple words: कचरा फेकू नये असे आईने मुलीला समजावले.

Exam Tip: वक्ता आणि श्रोता स्पष्ट लिहा.

2) "अंग, तुमची छत्री इथेच राहिली."
Answer: मुलगी आईला / शेजाऱ्याला म्हणाली.
In simple words: छत्री विसरल्याबद्दल आठवण करून दिली.

Exam Tip: संवादातील पात्रे ओळखा.

3) "आपण त्यांना एक छत्री घेऊन देऊ."
Answer: मुली एकमेघींना / आईला म्हणाल्या.
In simple words: मदतीची भावना व्यक्त करताना हे वाक्य म्हटले.

Exam Tip: वाक्य कोणी कोणाला म्हटले ते सांगा.

4) "कशी केली तुझी फजिती."
Answer: एक जण दुसऱ्याला म्हणाला.
In simple words: खोडकरपणा केल्यानंतर चेष्टेने हे म्हटले.

Exam Tip: संदर्भावरून वक्ता ठरवा.

5) "इथार्वा खिचडी छान होईल, पोटभर खा."
Answer: आई मुलाला म्हणाली.
In simple words: जेवणाबद्दल प्रेमाने सांगताना आई म्हणाली.

Exam Tip: अन्न आणि प्रेमाचा संदर्भ लक्षात ठेवा.

VIII. समान अर्थी शब्द लिहा.

1) चतुर = हुशार
2) पुस्तक = ग्रंथ
3) कोपरा = बाजू / किनारा
4) चप्पल = पादत्राण
5) सावली = छाया
6) हाक = साद
7) वेष्टन = आवरण
8) राग = संताप / क्रोध
9) हवा = वारा
10) चंद्र = शशी / इंदू
11) मऊ = सुकुमार / कोमल
12) बिछाना = शय्या / गादी
In simple words: दिलेल्या शब्दांचे समानार्थी शब्द दिले आहेत.

Exam Tip: समानार्थी शब्द अचूक पाठ करा.

IX. उलट अर्थाचे शब्द लिहा.

1) मऊ x कडक / टणक
2) आनंदी x दुःखी
3) रात x दिवस
4) फार x थोडे
5) उद्या x काल
6) बरे x वाईट
7) इथे x तिथे
8) मित्र x शत्रू
9) अन x पण (किंवा विरुद्धार्थी जोड शब्द)
10) कंटाळा x उत्साह
11) शेवट x सुरुवात
12) राग x लोभ / प्रेम
In simple words: दिलेल्या शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहिले आहेत.

Exam Tip: योग्य विरुद्धार्थी शब्द लिहा.

X. अनेक वचन लिहा.

1) पान - पाने
2) विमान - विमाने
3) पाकीट - पाकिटे
4) पुडा - पुडे
5) नाτε - नाती
6) हाक - हाका
7) फळी - फळ्या
8) साडी - साड्या
9) शेपट्री - शेंड्या / शेपटी - शपोट्या
10) दिवा - दिवे
11) गाडी - गाड्या
12) तारा - तारे
In simple words: एका वचनाचे अनेकवचन केले आहे.

Exam Tip: कारान्त नियम लक्षात ठेवून अनेकवचन बनवा.

XI. कविता - 'चांदोबा' लिहा.

Answer:
ये रे ये रे चांदोबा,
माझ्या घरी येशील का?
मेघांमधून फिरताना,
मला सोबत नेशील का?
मऊ मऊ बिछाना तुझा,
मला फार आवडतो,
तुझ्या संगे खेळायला,
जीव माझा धावतो!
In simple words: चांदोबावर आधारित सुंदर कविता दिली आहे.

Exam Tip: कविता पाठ करून सुंदर अक्षरात लिहा.

XII. वाक्य बनवा.

1) पाळत ठेवणे -
Answer: मांजराने उंदरावर बारीक पाळत ठेवली होती.
In simple words: लक्ष ठेवून असणे म्हणजेच पाळत ठेवणे.

Exam Tip: वाक्यात वाक्प्रचाराचा योग्य वापर करा.

2) फजिती होणे -
Answer: खोडकरपणा केल्यामुळे मुलाची सर्वांसमोर फजिती झाली.
In simple words: फजिती होणे म्हणजे अवमान किंवा अडचण होणे.

Exam Tip: वाक्य अर्थपूर्ण असावे.

3) माया करणे -
Answer: आई आपल्या मुलांवर खूप माया करते.
In simple words: प्रेम करणे म्हणजे माया करणे.

Exam Tip: साधी व सोपी वाक्ये बनवा.

4) मग्न असणे -
Answer: रमेश अभ्यासात पूर्णपणे मग्न होता.
In simple words: एखाद्या कामात तल्लीन होणे.

Exam Tip: व्याकरणाच्या दृष्टीने वाक्य तपासा.

5) धुमाकूळ घालणे -
Answer: उंदराने घरात सगळीकडे धुमाकूळ घातला.
In simple words: खूप त्रास देणे किंवा गोंधळ घालणे.

Exam Tip: वाक्प्रचाराचा अर्थ समजून वाक्य लिहा.