UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi Vibhakti

Download UP Board Solutions for Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति

Review structured textbook solutions for Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति. Built according to UP Board guidelines for the 2026 27 academic year, these downloadable answers support daily revision and problem-solving accuracy.

Access UP Board Solutions and Answers

Navigate directly to the solved Sahityik Hindi textbook exercises using the digital viewer below. Each solution includes detailed step-by-step explanations, allowing students to instantly cross-check their work and identify areas requiring further revision.

विभक्ति

परिभाषा हिन्दी भाषा में कारकों में लगने वाले चिह्नों का प्रयोग किया जाता है। संस्कृत भाषा में इसके स्थान पर विभक्तियों का प्रयोग किया जाता है। विभक्तियों की कुल संख्या सात है।

विभक्त के भेद विभक्ति दो प्रकार की होती है

1. कारक विभक्ति जो विभक्ति हिन्दी के वाक्य में प्रयोग किए गए कारकों के चिह्नों के अनुसार लगती हैं, उसे कारक विभवित कहते हैं, जैसे-सा लतां पश्यति/वह लता को देखती हैं। इस वाक्य में 'वह' देखने वाली है। अतः 'वह' का प्रयोग कर्ता कारक एकवचन में 'सा' हुआ। इस वाक्य का दूसरा शब्द 'लता को' है। यहाँ कारक का चिह्न को ।। 'को' यह चिह्न कर्म कारक का है। इसमें द्वितीया विभक्ति है। अतः 'लता' शब्द का द्वितीया विभक्ति एकवचन में लताशब्द प्रयोग किया गया है। यही कारक विभक्ति होती हैं।

2. उपपद विभक्ति 'उपपद' यह शब्द दो शब्दों उप + पद के मेल से बना है। 'उप' का अर्थ 'योग' अथवा 'पास' होता है और पद का अर्थ शब्द होता है। इस प्रकार जो विभक्ति कारक के चिह्न के अनुसार न लगकर किसी शब्द या धातु के योग में प्रयोग होती है, उसे 'उपपद' विभक्ति कहते हैं; जैसे-पुत्र माता के साथ जाता है। पुत्रः मात्रा सह गच्छति । इस वाक्य में कारक के चिह्न को देखा जाए तो का, के, की षष्ठी विभक्ति के चिह्न हैं। इस आधार पर इस वाक्य के 'माता' शब्द में षष्ठी विभक्ति लगक 'मातः' रूप होना चाहिए, परन्तु ऐसा नहीं हुआ, क्योंकि संस्कृत में 'के साथ 'सह' शब्द का प्रयोग किया जाता है और 'उपपद' विभक्ति के नियम के अनुसार 'सह' शब्द के योग में जिसके साथ कोई क्रिया की जाती है (जाने की, पढ्ने आदि की) उसमें तृतीया विभक्ति होती है। अतः 'माता' में 'सह' शब्द के साथ तृतीया विभक्ति होकर 'मात्रा' रूप बना। यही 'उपपद' विभक्ति है।

प्रथमा विभक्ति

(सूत्र-प्रातिपदिकार्थ-लिङ्ग-परिमाण-वचनमात्रे प्रथमा) प्रातिपदिकार्थमात्र में, लिंगमात्र की अधिकता में, परिमाणमात्र (मापमात्र) में तथा वचनमात्र (संख्यामात्र) में प्रथमा विभूति होती है। प्रातिपदिकार्थ से सम्बोधन अर्थ की अधिकता में भी प्रथमा विभयित होती हैं।

उदाहरण प्रातिपदिकार्थमात्र उच्चैः (ऊँचा), नीचैः (नीचा), कृष्णः (कृष्ण), श्री (लक्ष्मी), ज्ञानम् (ज्ञान, जानना।। लिंगमात्र तटः, तटी, तटम् ।। परिमाणमात्र द्रोणो व्रीहिः (द्रोण परिमाण से मापा हुआ धन)। संख्यामात्र एक, द्वौ बहवः। सम्बोधन में हे राम! हे अर्जुन!

द्वितीय विभक्ति

(सूत्र-अमितः परितः समय निकषा-हा-प्रतियोगेऽपि) अभितः (चारों ओर), परितः - (सब और), निकषा (समीप), हा, प्रति (और, तरफ) के साथ द्वितीया विभक्ति होती है।। उदाहरण मंजरी विद्यालयं प्रति याति । विद्यालयं परितः क्षेत्राणि सन्ति । गृहं परितः उद्यानम् अस्ति । मम ग्रामम् निकषा नदी वहति बिलग्रामं निकषा गंगा प्रवहति विद्यालयम् परितः ग्रामम् परितः क्षेत्राणि सन्ति कार्यालयम् अभितः भवनानि सन्ति ग्रामम् अमितः वृक्षा सन्ति विद्यालयं निकषा जलाशयः अस्ति । ग्रामम् समया नदी अस्ति। गुरु शिष्यान् प्रति कृपालु अस्ति। ग्रामं परितः उपवनानि सन्ति । नदी अभितः क्षेत्राणि सन्ति। विद्यालयं उभयतः हरिताः वृक्षाः सन्ति । ग्रामं अभितः वृक्षाः सन्ति । हा ! कृष्णाभक्तम् । ग्रामं निकषा नदी वहति । ग्रामं निकषा वाटिका अस्ति। पुष्पं परितः भ्रमराः सन्ति । वणिक धनं प्रति आसक्तः अस्ति । माधवी विद्यालयं प्रति याति । कूपं परितः जनाः तिष्ठन्ति । बुभुक्षितं न प्रति भाति किञ्चित् । नदीं समया पशवः सन्ति । विद्यालयं परितः वनम् अस्ति। विद्यालयं परितः उद्यान्नमस्ति। आश्रमम् अभितः वनम् अस्ति। लंकाम् निकषा । हा! दुष्टम् ।

तडागम् परितः वृक्षाः सन्ति । राधा नगरं प्रति गछति। सीता भवनं प्रति गच्छति । कृष्णं परितः गावः सन्ति। मन्दिरम् निकषा वाटिका अस्ति। साण्डी दुर्गम् अमितः परिखा अस्ति । हा! शठम् ।। हा! हा! गताः किल वनम् । शिक्षकः कक्षाम् प्रति गच्छति।

तृतीया विभक्ति

(सूत्र 1 येनाङ्गविकारः) शरीर के अंगों में विकृति दिखाई पड़ने पर विकृत अंग के वाचक शब्द में तृतीया विभक्ति होती है। उदाहरण इयं बालिका पार्दन खजः अस्ति। सः कर्णेन बधिरः अस्ति। सुशीलाः कर्णाभ्याम् बधिशः अस्ति। भिक्षुकः कर्णेन बधिरः अस्ति। उपाध्यायः छात्रैः समं स्नाति। मोहनः कर्णाश्याम बधिरः अस्ति सः पार्दन खः दिलीपः शिरसा खल्वाटः अक्ष्णा काणः नेत्रेण काण: सः पादेन खञ्जः अस्ति। भिक्षुकः पादेन खजः अस्ति। भिक्षुकः नेत्रेण काणः अस्ति। सः शिरसा खल्वाटः अस्ति । सुरेशः शिरसा खल्वार्टः अस्ति। मन्थरा कटया कुब्ज़ा आसीत्। दिनेशः पादेन खजः अस्ति । देवदतः अक्ष्णाः काणः। राजकुमारः कर्णेन वधिरः । मोहनः शिरसा खल्वाटोऽस्ति । गिरिधरः कर्णेन वधिरः अस्ति। अयं छात्र पादेन खञ्जः अस्ति । सुरेशः पृष्ठेन कुब्जः अस्ति । सा वृद्धा कर्णाभ्याम् बघिरा अस्ति । रमेशः नेत्रेण काणः।। कटचा वक्रः

(सूत्र 2 सहयुक्तेऽप्रधाने) सह, साकम्, सार्धम्, समम् के साथ वाले शब्दों में तृतीया विभक्ति होती हैं। उदाहरण छात्रा; अध्यापकैन सह क्रीडन्ति

अहमपि त्वया साधं यास्यामि रामेण सह सीता वनं अगच्छत्। माता पुत्रेण साकं श्वः आगमिष्यति । सः बालिकाभिः सह कन्दुकं क्रीडति । गुरुणा सह शिष्यः अपि आगच्छति । सः पुत्रेण सह आगतः । रामेण सह मोहनः गच्छति। रामः लक्ष्मणेन सह वनम् अगच्छत्। पित्रा सह पुत्रः गच्छति। पुत्रेण सह पिता गच्छति। बालिकाभिः सह जननी गृहं गच्छति । सः मया सह कदापि न गच्छति । पुत्री मात्रा सह आपणं गच्छति । हरिणा सह राधा नृत्यति । शिक्षकैः समम् । लक्ष्मणोऽपि रामेण सह वनम् गतवान् ।

(सूत्र 3 प्रकृत्यादिभ्य उपसंख्यानम्) प्रकृति (स्वभाव) आदि क्रिया-विशेषण शब्दों में तृतीया वि-भक्ति होती है। उदाहरण- अस्माकं प्रधानाचार्यः प्रकृत्या सज्जनः अस्ति । देवदत्तः जलैन मुखं प्रक्षालयति । प्रकृत्या साधुः ।

चतुर्थी विभक्ति

(सूत्र-नमः स्वरितस्वाहास्वधाऽलंवषयोगाच्य) नमः, स्वस्ति, स्वाहा, स्वधा, अलम्, वषट् शब्दों के योग में चतुर्थी विभक्ति होती है। उदाहरण खलाः सदा सज्जनेभ्यः असूयन्ति । विष्णवे नमः। प्रजाभ्य स्वस्ति। हनुमते नमः सीतायै नमः श्री गुरवे नमः कृष्णाय नमः दानार्थे चतुर्थी माता पुत्राय फलानि यच्छन्ति श्री गणेशाय नमः। इन्द्राय वषट् । आग्नये स्वाहा। रामाय नमः। कृष्णाय नमः। गुरुवे नमः। पितृभ्यः स्वधा । प्रजाभ्यः स्वस्ति । दैत्येभ्यः हरिः अलम् । स्वस्ति तुम्यम्। नमो भगवते वासुदेवाय । इन्द्राय स्वाहा।

तस्मै श्रीगुरुवे नमः। देवेभ्यः स्वाहा । राधावल्लभाय नमः। पुत्राय स्वस्ति । अलं मल्लो मल्लाया सूर्याय स्वाहा । स्वस्ति भवते । गुरुभ्यः नमः। हनुमते नमः। दुर्गादेव्यै नमः । नमः शिवाय । वाह्मणाय नमः । नाः व्यासाय । गणपतये स्वाहा। दुग्धं बालकाय अस्ति । तस्मै स्वधा । हरये नमः।

पञ्चमी विभक्ति

(सूत्र ध्रुवमपायेऽपादानम्) किसी वस्तु का ध्रुव (निश्चित) वस्तु से स्थायी अलगाव अपादान कहलाता है। 'अपादाने पञ्चमी' सूत्रानुसार अपादान में पञ्चमी विभक्ति होती है। उदाहरण सः कूपात जलम आनयति। सः अद्य सौपानात् अपतत्। वृक्षात् फलानि पतन्ति। वृक्षात् फलं पतति ।। वृक्षात् पतितं फलं आनेय । दिनेशः विद्यालयात् आगच्छति ।

षष्ठी विभक्ति

(सूत्र षष्ठी शेषे) कारक एवं प्रातिपदिकार्थ से भिन्न स्वस्यामिभाव आदि सम्बन्ध 'शेष' होने पर षष्ठी विभक्ति होती हैं। उदाहरण कवीनां कालिदासः श्रेष्ठ सुग्रीवः रामस्य सखा आसीत्। रामायणस्य कथा रामस्य गृहं अस्ति। कृष्णस्य पिता वासुदेवः। सुदामा कृष्णस्य मित्रं आसीत्। छात्रस्य पुस्तकम् अस्ति।। सुवर्णस्य आभूषणम् बहुमूल्यम् अस्ति। सुग्रीवस्य भ्राता बालिः आसीत्। गङ्गायाः उदकम् ।। राज्ञः पुत्रः ।।

सप्तमी विभक्ति/घष्ठी विभक्ति

(सूत्र 1 यतश्च निर्धारणम्) किसी वस्तु की अपने समुदाय से किसी विशेषण द्वारा कोई विशिष्टता दिखाई जाने पर समुदायवाचक शब्द में घष्ठी अथवा सप्तमी विभक्ति होती है। उदाहरण छत्रेषु रामः श्रेष्ठः ।।

छात्रासु मंजरी श्रेष्ठा नगरेषु प्रयागः श्रेष्ठ अस्ति। छात्रेषु रामः श्रेष्ठतम्ः अस्ति । छात्रेषु आशीष श्रेष्ठः । बालकेषु अरविन्दः श्रेष्ठः ।। छात्रासु रत्ना श्रेष्ठा। पुस्तकेषु गीता श्रेष्ठा । कविषु कालिदासः श्रेष्ठः । काव्येषु नाटकं रम्यम् । गवां वा कृष्णा बहुक्षीरा। रित्सु गङ्गा श्रेष्ठा। बालिकासु लता श्रेष्ठा। छात्रेषु मोहनः बुद्धिमान् अस्ति। ललिताः बालिकानां श्रेष्ठा अस्ति। गवां कपिला श्रेष्ठा । छात्राणां कृष्णः पटुः । छात्रेषु अनिलः श्रेष्ठः । छात्रेषु अरविन्दः श्रेष्ठः । छात्राणां वा मैत्रः पटुः। रामः सर्वेषां श्रेष्ठः । दिलीपः नरेषु श्रेष्ठः आसीत् । अश्वेषु श्वेतः श्रेष्ठः ।

(सूत्र 2 सप्तम्यधिकरणे च) अधिकरण (कारक) में सप्तमी विभक्ति होती है। उदाहरण पात्रे जलम् अस्ति ।

बहविकल्पीय प्रश्न

निम्नलिखित में रेखांकित पदों में विभक्ति चुनकर लिखिए

 

Question 1. अहं गृहं गच्छामि ।।
(क) प्रथमा
(ख) तृतीया
(ग) चतुर्थी
(घ) द्वितीया
Answer: (घ) द्वितीया
In simple words: इस वाक्य में 'गृहं' कर्म है, और कर्म में द्वितीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: कर्म कारक में हमेशा द्वितीया विभक्ति का प्रयोग होता है, इसे याद रखें।

 

Question 2. वृक्षात पत्राणि पतन्ति ।
(क) तृतीया
(ख) पञ्चमी
(ग) द्वितीया
(घ) चतुर्थी
Answer: (ख) पञ्चमी
In simple words: जब कोई वस्तु किसी दूसरी वस्तु से अलग होती है (जैसे पत्ते पेड़ से गिरते हैं), तो अलग होने वाली वस्तु में अपादान कारक और पञ्चमी विभक्ति होती है।

🎯 Exam Tip: 'अपादाने पञ्चमी' सूत्र को समझें, यह अलगाव के भाव को दर्शाता है।

 

Question 3. व्याधः मृगं शरेण अघ्नत् । ।
(क) द्वितीया
(ख) सप्तमी
(ग) चतुर्थी
(घ) तृतीया
Answer: (घ) तृतीया
In simple words: 'शरेण' (बाण से) क्रिया करने का साधन है, और साधन (करण) में तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'करण कारक' हमेशा क्रिया के साधन को इंगित करता है और इसमें तृतीया विभक्ति आती है।

 

Question 4. बालकाय मोदकं देहि ।।
(क) तृतीया
(ख) चतुर्थी
(ग) पञ्चमी
(घ) षष्ठी
Answer: (ख) चतुर्थी
In simple words: किसी को कुछ देने के अर्थ में (यहाँ बालक को लड्डू देना) संप्रदान कारक में चतुर्थी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'दानार्थे चतुर्थी' सूत्र महत्वपूर्ण है; दान या देने के अर्थ में चतुर्थी विभक्ति का प्रयोग होता है।

 

Question 5. सः हस्तेन पत्रं लिखति ।।
(क) तृतीया
(ख) द्वितीया
(ग) चतुर्थी ।
(घ) पञ्चमी
Answer: (क) तृतीया
In simple words: 'हस्तेन' (हाथ से) लिखने का साधन है, और साधन (करण) में तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: करण कारक, यानी जिस माध्यम से क्रिया की जाए, उसमें तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

 

Question 6. बालिका उद्यानात पुष्पाणि आनयति ।
(क) षष्ठी
(ख) सप्तमी
(ग) चतुर्थी
(घ) पञ्चमी
Answer: (घ) पञ्चमी
In simple words: 'उद्यानात' (बगीचे से) फूल लाने पर बगीचे से अलगाव का भाव है, इसलिए पञ्चमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: अपादान कारक का नियम याद रखें कि अलगाव होने पर पञ्चमी विभक्ति का उपयोग होता है।

 

Question 7. रामः पुस्तकं पठति ।
(क) प्रथमा
(ख) तृतीया
(ग) षष्ठी
(घ) सप्तमी
Answer: (क) प्रथमा
In simple words: 'रामः' वाक्य का कर्ता है, और कर्ता में प्रथमा विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: कर्ता कारक में हमेशा प्रथमा विभक्ति होती है, जो क्रिया को करने वाले को दर्शाता है।

 

Question 8. इयं रामस्य पुस्तकम् अस्ति ।
(क) पञ्चमी
(ख) षष्ठी
(ग) सप्तमी
(घ) पञ्चमी
Answer: (ख) षष्ठी
In simple words: 'रामस्य' (राम का) पुस्तक से संबंध बताता है, और संबंध में षष्ठी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: संबंध कारक, जैसे 'का, के, की', में षष्ठी विभक्ति का उपयोग होता है।

 

Question 9. अयोध्यायाः नृप दशरथः आसीत् ।
(क) तृतीया
(ख) पञ्चमी
(ग) षष्ठीं
(घ) सप्तमी
Answer: (ग) षष्ठीं
In simple words: 'अयोध्यायाः' (अयोध्या का) दशरथ से संबंध दिखाता है, इसलिए संबंध कारक में षष्ठी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: संबंध कारक, विशेषकर स्थान या व्यक्ति के संबंध में, षष्ठी विभक्ति का प्रयोग करता है।

 

Question 10. पुस्तकं काष्ठपटले अस्ति ।
(क) द्वितीया
(ख) तृतीया
(ग) सप्तमी
(घ) षष्ठी
Answer: (ग) सप्तमी
In simple words: 'काष्ठपटले' (लकड़ी के पटल पर) पुस्तक के आधार को बताता है, और आधार (अधिकरण) में सप्तमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: क्रिया के आधार को अधिकरण कारक कहते हैं, जिसमें सप्तमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

 

Question 11. रमायाः भ्राता विनयः तत्र अस्ति ।
(क) पञ्चमी
(ख) षष्ठी
(ग) सप्तमी
(घ) चतुर्थी
Answer: (ख) षष्ठी
In simple words: 'रमायाः' (रमा का) विनय से संबंध बताता है, इसलिए संबंध कारक में षष्ठी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: संबंध को व्यक्त करने के लिए षष्ठी विभक्ति का प्रयोग हमेशा किया जाता है।

 

Question 12. शिशवे मोदकं रोचते । ।
(क) चतुर्थी
(ख) द्वितीया
(ग) तृतीया
(घ) पञ्चमी
Answer: (क) चतुर्थी
In simple words: 'शिशवे' (शिशु को) लड्डू पसंद है, और जब कोई वस्तु किसी को अच्छी लगे (रुचि अर्थ में), तो उसमें चतुर्थी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'रुच्यर्थानां प्रियमाणः' सूत्र के अनुसार, जिसे कोई वस्तु प्रिय लगे, उसमें चतुर्थी विभक्ति होती है।

 

Question 13. वृक्षे चटकाः सन्ति
(क) षष्ठी
(ख) पञ्चमी
(ग) चतुर्थी
(घ) सप्तमी
Answer: (घ) सप्तमी
In simple words: 'वृक्षे' (वृक्ष पर) चिड़िया के रहने का आधार है, इसलिए आधार (अधिकरण) में सप्तमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: अधिकरण कारक सदैव क्रिया के आधार को दर्शाता है और इसमें सप्तमी विभक्ति लगती है।

 

Question 14. मोहनः आपणात् फलानि आनयति ।
(क) द्वितीया
(ख) तृतीया
(ग) पञ्चमी
(घ) षष्ठी
Answer: (ग) पञ्चमी
In simple words: 'आपणात्' (बाजार से) फल लाने पर बाजार से अलगाव का भाव है, इसलिए पञ्चमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: अलगाव (अपादान) के अर्थ में पञ्चमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

 

Question 15. विद्यालयं परितः वृक्षाः सन्ति ।
(क) द्वितीया
(ख) तृतीया
(ग) पञ्चमी
(घ) षष्ठी
Answer: (क) द्वितीया
In simple words: 'परितः' (चारों ओर) के योग में द्वितीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'अभितः, परितः, समया, निकषा, हा, प्रति' के योग में द्वितीया विभक्ति आती है।

 

Question 16. बालकाः कन्दुकेन क्रीडन्ति ।
(क) प्रथमा
(ख) तृतीया
(ग) द्वितीया
(घ) षष्ठी
Answer: (ख) तृतीया
In simple words: 'कन्दुकेन' (गेंद से) खेलने का साधन है, और साधन (करण) में तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: करण कारक, जो क्रिया का साधन हो, उसमें तृतीया विभक्ति का प्रयोग किया जाता है।

 

Question 17. मनोहरः अक्ष्णा काणः अस्ति ।
(क) तृतीया
(ख) पञ्चमी
(ग) द्वितीया
(घ) चतुर्थी
Answer: (क) तृतीया
In simple words: 'अक्ष्णा' (आँख से) अंग में विकार (काणा होना) दर्शाता है, और जिस अंग में विकार हो, उसमें तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'येनाङ्गविकारः' सूत्र के अनुसार, जिस विकृत अंग से विकार स्पष्ट हो, उसमें तृतीया विभक्ति होती है।

 

Question 18. रजकः गदर्भ दण्डेन ताडयति ।
(क) द्वितीया
(ख) पञ्चमी
(ग) तृतीया
(घ) षष्ठी
Answer: (ग) तृतीया
In simple words: 'दण्डेन' (डंडे से) पीटने का साधन है, और साधन (करण) में तृतीया विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: क्रिया के साधन को दर्शाने के लिए तृतीया विभक्ति का उपयोग करें।

 

Question 19. त्वं कस्मिन् विद्यालये पठसि?
(क) सप्तमी
(ख) पञ्चमी
(ग) षष्ठी
(घ) चतुर्थी
Answer: (क) सप्तमी
In simple words: 'कस्मिन् विद्यालये' (किस विद्यालय में) पढ़ने का आधार या स्थान बताता है, इसलिए आधार (अधिकरण) में सप्तमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: 'सप्तम्यधिकरणे च' सूत्र के अनुसार, अधिकरण कारक में सप्तमी विभक्ति आती है।

 

Question 20. महिला कूपात जलम् आनयति ।
(क) तृतीया
(ख) द्वितीया
(ग) पञ्चमी
(घ) षष्ठी
Answer: (ग) पञ्चमी
In simple words: 'कूपात' (कुएँ से) जल लाने पर कुएँ से अलगाव का भाव है, इसलिए पञ्चमी विभक्ति का प्रयोग होता है।

🎯 Exam Tip: अपादान कारक हमेशा अलगाव को इंगित करता है और इसमें पञ्चमी विभक्ति का उपयोग होता है।

Sahityik Hindi Class 12 Curriculum Solutions: विभक्ति

Official UP Board Solutions for विभक्ति

Access structured UP Board textbook solutions for विभक्ति. Designed in alignment with the latest academic curriculum for Class 12 Sahityik Hindi, these answers cover all end-of-chapter exercises to support daily learning and homework completion.

Step-by-Step Explanations for विभक्ति

Each solution includes detailed reasoning to foster genuine comprehension of विभक्ति concepts. Reviewing these step-by-step breakdowns allows learners to master both analytical and descriptive questions expected in school evaluations.

Next Steps in Your Sahityik Hindi Revision

Consistent practice with these solution guides cultivates faster problem-solving habits and clearer logical structuring. For a complete preparation experience, pair these textbook answers with our dedicated revision notes and sample papers for Class 12 Sahityik Hindi.

FAQs

Where can I find the latest UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति for the 2026 27 session?

The complete and updated UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति is available for free on StudiesToday.com. These solutions for Class 12 Sahityik Hindi are as per latest UP Board curriculum.

Are the Sahityik Hindi UP Board solutions for Class 12 updated for the new 50% competency-based exam pattern?

Yes, our experts have revised the UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति as per 2026 exam pattern. All textbook exercises have been solved and have added explanation about how the Sahityik Hindi concepts are applied in case-study and assertion-reasoning questions.

How do these Class 12 UP Board solutions help in scoring 90% plus marks?

Toppers recommend using UP Board language because UP Board marking schemes are strictly based on textbook definitions. Our UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति will help students to get full marks in the theory paper.

Do you offer UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति in multiple languages like Hindi and English?

Yes, we provide bilingual support for Class 12 Sahityik Hindi. You can access UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति in both English and Hindi medium.

Is it possible to download the Sahityik Hindi UP Board solutions for Class 12 as a PDF?

Yes, you can download the entire UP Board Solutions Class 12 Sahityik Hindi विभक्ति in printable PDF format for offline study on any device.